Қазақстанның жеті кереметін таңдаған байқаудың ресми қорытындысын біз растай алмадық. Құжатпен дәлелденетіні мынау: 2008 жылы «Әлем Арт» қоры дауыс беруді бастады, 2009 жылғы наурызға дейін ұзартты, ал сол жылы тамызда сайттар жұмыс істемеді. Интернеттегі «жеті кереметтің» ең танымал тізімі дауыс беруден емес, ғалым Зейнолла Самашев кітабынан.
Екі тізім: не расталады, не расталмайды
Екі тізімнің шығу тегі әртүрлі. Оларды шатастырмаңыз.
| Тізім | Кім құрады | Құрамы | Мәртебесі |
|---|---|---|---|
| Самашев кітабы | Ғалымдар, шамамен 40 номинанттан | Таңбалы, Алтын адам, домбыра, киіз үй, Яссауи кесенесі, Маңғыстау мешіттері, Бәйтерек | Кітабы бар, жылын таба алмадық |
| Байқаудың 1-кезеңі | Интернет-дауыс беру | Яссауи кесенесі, Вознесение соборы, Атырау көпірі, Балқаш, Байқоңыр, Шарын, Медеу | «Караван» жариялаған аралық көшбасшылар |
Кестеден шығатын қорытынды: Яссауи кесенесі ғана екі тізімге де кірген. Тағы бір айырмашылық: Самашев тізімінде домбыра мен киіз үй сияқты орны жоқ нысандар бар, сондықтан оларға «сапар» жасау мүмкін емес.
Байқау қалай өтті
Дауыс беру онлайн басталды. 2008 жылғы қыркүйекте «Время» газеті 50-ге жуық кандидатты жазды, ал 2009 жылғы қаңтарда Tengrinews 300-ден астам нысан қойылып, 70-і таңдалғанын айтты. Төрт айда порталға 41 мыңнан астам дауыс келді.
2009 жылдың қаңтарында дауыс беру 22 наурызға дейін ұзартылды, ал үш номинация енгізілді: «табиғат кереметі», «халық мұрасы», «заманауи қазына». Төрт министрлік қолдау білдірді. «Караван» шолушысы сол жылы тамызда сайттарда «жұмысы уақытша тоқтатылды» деген хабар тұрғанын жазды. Осыдан кейінгі қорытынды туралы жариялымды біз таппадық.
Бірінші кезеңнің кеңейтілген тізімі
«Караван» 21 нысанды атаған. Бұл сол сәттегі рейтинг, дауыс берудің қорытындысы болған жоқ:
Яссауи кесенесі, Вознесение соборы, Атыраудағы Еуропа мен Азия көпірі, Балқаш, Байқоңыр, Шарын, Медеу, Алтынемел, Орал соборы, Көктөбе, Ассы үстірті, Айша бибі, Жошы хан кесенесі, Қозы Көрпеш — Баян сұлу, Шерқала, Хан Тәңірі, Жаркент мешіті, Бесшатыр, Бейбітшілік сарайы, Көлсай, Бурабай.
Өз көзіңізбен қалай көруге болады
Самашев тізіміндегі төрт нысанға нақты баруға болады, бесіншісі, Алтын адам, музейде және қорғанда. Сапар үшін жоғарғы карточкалар бар.
| Нысан | Қалай баруға болады |
|---|---|
| Яссауи кесенесі | Шымкенттен бір күнде, Түркістан |
| Таңбалы | Алматыдан бір күнде |
| Есік қорғаны және Ұлттық музей | Алматыдан бір күнде немесе Астанада |
| Бекет ата, Шопан ата | Ақтаудан ұзақ сапар |
| Бәйтерек | Астана орталығында |
Табиғи кереметтер керек болса, бөлек тізім бар: табиғи көрікті жерлер. ЮНЕСКО тізімі: ЮНЕСКО нысандары.
- Байқаудың ресми қорытынды хаттамасын немесе жеңімпаздар туралы мемлекеттік хабарламаны таба алмадық.
- Самашев кітабының баспасы мен жылын таба алмадық, тек екі хабар бар.
- «Жеті кереметтің» мектеп оқулығындағы нұсқасын тексермедік.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанның жеті кереметі қайсы?
Жеті керемет байқауында кім жеңді?
Мұғалім сұраса, қай тізімді жазу керек?
Байқау қашан өтті?
Дереккөздер
- Kazinform, 22.01.2009: «Жеті керемет» республикалық деңгейге шықты (орысша)
- Tengrinews, 27.01.2009: Қазақстан өз 7 кереметін таңдайды (орысша)
- Караван: кереметтер уақытша қолжетімсіз (орысша)
- Время, 23.09.2008: «Жеті керемет» (орысша)
- NUR.KZ, 24.04.2023: жеті кереметке не кіреді (орысша)
- Вестник Жетісу: жеті керемет, 3-бөлім (орысша)