Қарағанды облысында не көруге болатыны қанша уақытыңыз бар екеніне байланысты. Қарағандыдан бір күндік сапарға Долинкадағы Қарлаг мұражайы мен Спасскідегі мемориал жарайды, екеуі де түзу сызықпен шамамен 33–34 км жерде. Гранит таулар, орманды көлдер мен Балқаш үшін демалыс күндерін және көлікті жоспарлаңыз.
Таңдауға жеті орын: қысқаша салыстыру
Орындар екі топқа бөлінеді: Қарағандыға жақын тарихи орындар және жүздеген шақырым даламен жететін табиғи орындар. Төмендегі қашықтықтар түзу сызықпен берілген, жол бұдан ұзақ болады.
| Орын | Бұл не | Қаладан түзу сызықпен | Қанша уақыт | Ең қолайлы айлар |
|---|---|---|---|---|
| Қарлаг, Долинка | ГУЛАГ лагерінің мұражайы | Қарағандыдан 34 км | 1 күн | мамыр, маусым, қыркүйек |
| Спасск | Мемориалдық зират | Қарағандыдан 33 км | 1 күн | мамыр — қыркүйек |
| Шайтанкөл | Қарағайлы орман ішіндегі көл | Қарағандыдан 171 км | демалыс күндері | маусым — тамыз |
| Қызыларай | Таулар, қорғандар | Қарағандыдан 232 км | демалыс күндері | маусым — тамыз |
| Бектау-Ата | Гранит, үңгір | Балқаштан 60–70 км | демалыс күндері | мамыр, қыркүйек |
| Балқаш | Дала көлі | Алматыға дейін 400 км | демалыс күндері | маусым — тамыз |
| Бұйратау | Ұлттық парк, арқарлар | Астанадан 131 км | 1 күн | маусым, тамыз |
Егер бір ғана бос күніңіз болса және ұзақ жолға көлік жоқ болса, таңдау іс жүзінде Долинка мен Спасскіге тіреледі. Қалғанының бәрі түнеп қайтатын сапар.
Қарағандыдан бір күнге: Қарлаг пен Спасск
Қалаға ең жақын екі орын лагерьлер тарихымен байланысты, оларды бір сапарға біріктіру ыңғайлы. Қарлаг даланың шамамен 300-ге 200 км аумағын алып, отыз жылға жуық жұмыс істеген; лагерьдің бұрынғы орталығы Долинка кентіндегі мұражай 2001 жылдан бері ашық. Мұражайдың жұмыс уақытын растай алмадық, оны алдын ала тексеріңіз.
Спасскідегі мемориал M-36 тасжолының бойында орналасқан. Бұл № 99 лагерьдің зираты: мұнда Екінші дүниежүзілік соғыстың 5 152 әскери тұтқыны мен интернацияланған адамы, сондай-ақ Қарлаг тұтқындары жерленген. Мұнда он бестен астам ел ескерткіш белгі орнатқан. Бұл — қаралы орын, сондықтан өзіңізді зиратта жүргендей ұстаңыз.
Екі орынға да жыл бойы баруға болады, бірақ мемориал ашық аспан астында: қыста далада желге қарсы ұзақ тұру ауыр.
Дала ортасындағы гранит таулар: Қызыларай мен Бектау-Ата
Сарыарқа тауларына демалыс күндері барады, бұл — екі бөлек сапар. Қызыларай — ең биік шыңы 1 565 м болатын Ақсораң, яғни Сарыарқаның ең биік нүктесі орналасқан қызыл гранит тау сілемі. Онда қарағай өседі, арқар мекендейді, қола дәуірінің Беғазы қорғандары мен қазақ-жоңғар соғыстары кезеңінің кесенелері сақталған. Әдетте Шабанбай би ауылы база болады; оған қоғамдық көлік қатынайтынын растай алмадық, сапарды көлікпен жоспарлаңыз.
Бектау-Ата аласалау: шыңы 1 213–1 214 м, деректер бір метрге алшақ. Тау сілемі Балқаштан солтүстікке қарай 60–70 км жерде, онда қызғылт гранит, тас ванналар және әулие Атабек туралы аңызбен байланысты суы бар үңгір кездеседі. Үңгір қасиетті саналады, барғанда мұны ескерген жөн. Аумақ — зоологиялық қаумал.
Маусымдары әртүрлі: Бектау-Атаға мамыр мен қыркүйекте барған дұрыс, Қызыларайға — жазда.
Су: кішкентай Шайтанкөл мен алып Балқаш
Суға барғыңыз келсе, таудағы орманды шағын көл мен ұзындығы шамамен 600 км дала көлінің бірін таңдайсыз. Шайтанкөл қарағайлы орманда, Қарқаралыдан шамамен 5 км жерде, шамамен 1 200 м биіктікте жатыр. Көлемі небәрі шамамен 60-қа 40 м, сондықтан мұнда шомылу үшін емес, көбіне орман, жартастар мен 1905 жылғы крест туралы аңыз үшін келеді.
Балқаш — орташа тереңдігі 5,8 м таяз көл: батыс жартысы тұщыға жуық, шығыс жартысы тұздылау. Қарашадан сәуірдің басына дейін мұз астында, шомылу маусымы қысқа — маусым, шілде және тамыз. Балқашты көлден солтүстікке қарай 60–70 км жердегі Бектау-Атамен біріктіру ыңғайлы.
Бұйратау: Астанаға жақын парк
Бұйратау ұлттық паркі Астана мен Қарағанды арасындағы Ерейментау тауларында орналасқан, оған дейінгі қашықтықты Астанадан есептеген оңай: түзу сызықпен 131 км. Парк 2011 жылы құрылған, аумағы 88 968 га. Мұнда аласа жоталар, құрғақ дала, қайыңды шоқ ормандар, бұлақ бойындағы қара қандыағаш ормандары және шамамен 200 бастан тұратын оқшау арқар популяциясы бар. Кіру ақылы, төрт маршрут салынған; қазіргі төлемді растай алмадық.
Қашан бару керек: маусымдарға қарай не қолжетімді
Жазда жеті бағыттың бәрі маусымда, ал қарашадан наурызға дейін тек тарихи орындарға барған жөн.
| Кезең | Не жарайды | Не жарамайды |
|---|---|---|
| Желтоқсан — наурыз | Қарлаг, Спасск (мүмкін) | таулар, көлдер, Бұйратау |
| Сәуір | Бектау-Ата, Қарлаг, Спасск | шомылу, Балқаш сәуірдің басына дейін мұз астында |
| Мамыр | Бектау-Ата, Қарлаг, Спасск — ең қолайлы уақыт | Балқашта шомылу |
| Маусым — тамыз | Балқаш, Қызыларай, Шайтанкөл, Бұйратау | — |
| Қыркүйек | Бектау-Ата, Қарлаг, Спасск — ең қолайлы уақыт | шомылу |
| Қазан — қараша | тарихи орындар | Балқаш қарашадан қатады |
Практикалық қорытынды: көктемде не күзде барсаңыз, бағытты Бектау-Ата мен мұражайлар төңірегінде құрыңыз. Жазда Қызыларайды немесе Балқашты таңдаған қисынды.
- Долинкадағы Қарлаг мұражайының жұмыс уақыты мен кіру құны.
- Шабанбай би ауылы мен Қызыларай тауларына қоғамдық көлік.
- Бұйратау ұлттық паркіне кірудің қазіргі төлемі.
- Бектау-Ата мен Қызыларайға баратын жолдардың жай-күйі.