Қарашада Қазақстанда қайда баруды ойласаңыз, алдымен жылы су мен жабық орындарға назар аударыңыз. Біздің іріктемеде қарашаға ең жоғары баға алған екі-ақ орын бар: Шонжы ыстық бұлақтары және Астанадағы Хан Шатыр. Тағы 13 орын қарашада «жақсы» деп бағаланды, олардың арасынан таңдау қай қаладан шығатыныңызға және қанша күніңіз бар екеніне байланысты.
Қарашада не тиімді: жылы су және төбедегі шатыр
Қарашада сапардың сәтін ауа райы шешпейтін жерлер ұтады. Іріктемедегі 15 орынның ішінде бұл айда ең жоғары бағаны Шонжы мен Хан Шатыр алды, қалғандары «жақсы» деген баға алды: баруға болады, бірақ кейбірінің шырқау шағы көктемде не күзде.
Төмендегі кесте барлық орынды қарашадағы бағасы, шығатын қаласы және сапар түрі бойынша салыстырады. Бір ғана күніңіз болса, «бір күндік» деп белгіленген жолдарды қараңыз; ұзақ сапардың мәні емделуге немесе бірнеше күн демалуға барғанда ғана бар.
| Орын | Қараша (0–3) | Маусым шыңы | Қайдан бару | Түрі |
|---|---|---|---|---|
| Шонжы ыстық бұлақтары | 3 | қараша–наурыз | Алматы | демалыс күндері |
| Хан Шатыр | 3 | қараша–ақпан | Астана | бір күндік |
| Алма-Арасан | 2 | мамыр–қазан | Алматы | бір күндік |
| Көктөбе | 2 | мамыр–қазан | Алматы | бір күндік |
| Есік қорғаны | 2 | мамыр, қыркүйек–қазан | Алматы | бір күндік |
| Көк базар | 2 | мамыр, қыркүйек–қазан | Алматы | бір күндік |
| Орталық мұражай | 2 | желтоқсан–ақпан, сәуір, шілде–тамыз | Алматы | бір күндік |
| Ұлттық мұражай | 2 | мамыр–қыркүйек | Астана | бір күндік |
| Түркістан | 2 | сәуір–мамыр, қазан | Шымкент | бір күндік |
| Арыстан баб | 2 | сәуір–мамыр, қыркүйек–қазан | Шымкент | бір күндік |
| Сарыағаш | 2 | сәуір–мамыр, қыркүйек–қазан | Шымкент | ұзақ |
| Жаркент-Арасан | 2 | сәуір–мамыр, қыркүйек–қазан | Алматы | ұзақ |
| Қапал-Арасан | 2 | жыл бойы бірқалыпты | Алматы | ұзақ |
| Қарақия ойысы | 2 | сәуір, қазан | Ақтау | бір күндік |
| Қар барысы | 2 | қараша–наурыз | Алматы | ұзақ |
Назар аударыңыз: Түркістанның, Арыстан бабтың және Қарақияның шыңы қазанға келеді. Оңтүстікке не Маңғыстауға қарашадағы сапарыңыздың күні икемді болса, айдың басы соңына қарағанда ең жақсы маусымға жақынырақ.
Ыстық бұлақтар: су температурасы әртүрлі бес нұсқа
Термалды бұлақтар қарашада кемінде «жақсы» деп бағаланды, ал Шонжы — маусымның ең биік нүктесі. Олар қашықтығымен, биіктігімен және судың жабайы көзі ме, әлде шипажай ма екенімен ерекшеленеді.
| Бұлақ | Су | Биіктік | Қашықтық |
|---|---|---|---|
| Шонжы | бассейндерде 35–50 °C | дерек жоқ | ауыл Алматыдан 243 км жерде, бұлақтар одан әрі 50–60 км шығыста |
| Алма-Арасан | 20,5–39,7 °C | 1780–1827 м | Алматыдан шамамен 16 км |
| Жаркент-Арасан | 37–53 °C | шамамен 1100 м | Жаркенттен шамамен 40 км |
| Қапал-Арасан | термалды, әлсіз минералды | 975 м | Талдықорғаннан шамамен 100 км |
| Сарыағаш (Көктерек) | 37–50 °C | дерек жоқ | Шымкенттен шамамен 127–130 км |
Алматыдан қысқа шығуға Алма-Арасан лайық: «Олень» аялдамасына дейін № 28 автобус қатынайды, бірақ ондағы су салқынырақ, биіктігі 1800 метрге жуық, сондықтан қарашада жоғарыда қаладағыдан суығырақ. 2025 жылы тұрақтан бұлаққа апаратын соқпақты қайта абаттандыру басталды, оның жай-күйін нақтылаған жөн.
Шонжыға бару үшін демалыс күндері керек: ауылға дейін төрт сағаттай жол, ал бұлақтар ауылдың өзінде емес, Көлжатқа баратын тас жолдың бойында. Жолда, Алматыдан шамамен 195 км жерде, Шарын шатқалы жатыр. Жүз қырыққа жуық су көзі температурасы әртүрлі бассейндердің арасынан таңдауға мүмкіндік береді.
Шипажай нұсқалары — радонды суы бар Жаркент-Арасан, Қапал-Арасан (шипажай 1886 жылы ашылған, жыл бойы қабылдайды) және Сарыағаш, мұнда шипажайлардың көбі қаладан 14–16 км жердегі Көктерек кентінде орналасқан. Бұлар бір кешке емес, бірнеше күнге арналған сапарлар.
Алматы бір күнде: тау, базар, мұражай және қорған
Алматыда болып, бір күнге шыққыңыз келсе, қаладағы және қала маңындағы төрт нұсқаның бәрі қарашада «жақсы» деген баға алды. Олардың әрқайсысы әр мақсатқа сай.
Көктөбе — биіктігі 1130 м, қаладан шамамен 200 м жоғары тау. Ұзындығы 1620 м аспалы жол Достық даңғылынан шамамен 6 минутта көтеріледі, жоғарыға № 95 және 99 автобустар да барады. 2025 жылғы 11–20 қарашада желі жұмыс істемеді, сондықтан сапар алдында кабина сіз баратын күндері жұмыс істей ме, тексеріңіз.
Көк базар мен Орталық мұражай ауа райынан қорғалған. Базар орнында сауда 1868 жылдан бері жүріп келеді, қазіргі 1975 жылғы ғимараты жабық. Мұражайда 300 мыңға жуық сақтау бірлігі және алты экспозициялық зал бар, 1985 жылғы ғимараттың өзі ескерткіш ретінде қорғалады.
Қаладан 50–55 км шығыстағы Есік қорғаны — сақтарға қызығатындарға арналған нұсқа. Онда 1969–1970 жылдары 4000-нан астам алтын әшекейі бар киіммен жерленген мәйіт табылды, ал «Есік» мұражай-қорығы күн сайын 9:00-ден 18:00-ге дейін жұмыс істейді.
Қарашадағы Астана: Хан Шатыр және Ұлттық мұражай
Астанада қараша — жабық орындардың уақыты, Хан Шатыр бұл айда ең жоғары баға алды. Бұл табиғат емес, сауда орталығы: қалқаны бар, биіктігі 150 м шатыр, орталықтан түзу сызықпен шамамен 6 км жерде, ішінде жабық жағажай, қайықпен жүзетін өзен және кинотеатр бар. Астанада қаңтарда түн орта есеппен −18 °C шамасында болады, сондықтан шатыр астында ең алдымен жылу мен жарықты бағалайды.
Тәуелсіздік алаңындағы Ұлттық мұражай жеті блокта 74 000 м² алаңды алып жатыр. Баруға басты себеп — «Алтын адам» мен Берел, Шілікті қорғандарынан табылған жәдігерлер қойылған алтын залы. Есік қорғанын көрген болсаңыз, мұражай сол тарихты жалғастырады. Екі орынның да жұмыс уақытын растай алмадық.
Оңтүстік пен батыс: Түркістан, Арыстан баб және Қарақия әлі қолжетімді
Оңтүстік қарашада «жақсы» деп бағаланды, бірақ мұнда шың — қазан айы, сондықтан қараша — маусымның соңы. XIV ғасырдың соңындағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесі бар Түркістан 2003 жылы Қазақстаннан ЮНЕСКО тізіміне енген алғашқы нысан болды. Қала Шымкенттен 160 км жерде, Сауран қирандылары — 40–45 км, Отырар — 57 км жерде.
Дәстүр бойынша зиярат етушілер әуелі Отырар маңындағы, Түркістаннан түзу сызықпен шамамен 50 км жердегі Арыстан баб кесенесіне барады. Ғимарат 1909 жылы қайта салынған, 1982 жылдан бері қорғауда. Бұл — тәу ететін орын.
Маңғыстаудағы, Ақтаудан түзу сызықпен 56 км жердегі Қарақия ойысы теңіз деңгейінен 132–134 м төмен жатыр — Қазақстанда бұдан төмен құрлық жоқ. Ойыстың табанын Ақтау–Жаңаөзен тас жолы кесіп өтеді, сондықтан бұл жарты күндік бұрылыс. Оның ең жақсы айлары — сәуір мен қазан, қараша әлі «жақсы».
Қар барысы: қараша неге іріктемеде
Біздің бетіміздегі деректер бойынша қыста ілбіс беткейлермен төменірек түседі. Алматының үстіндегі Іле Алатауында 2020 жылдың соңынан 2021 жылдың қарашасына дейін фотоқақпандар оны 65 рет тіркеген. Аңды өз көзіңізбен көру мүмкін емеске жуық, сондықтан кепілді кездесу үшін емес, таулар үшін және оның қайда мекендейтінін түсіну үшін барған жөн.
Қарашадағы ауа райы туралы не білмейміз
Бұл іріктеме үшін айлар бойынша климаттық деректеріміз жоқ, сондықтан жекелеген орындардың қарашадағы температурасын атамаймыз. Маусым бағалары орындардың өз беттерінде қойылған. 1800 метрге жуық биіктіктегі Алма-Арасан сияқты таулы нүктелерде жоғарыда қаладағыдан суығырақ болатынын ескеріңіз, ал жол мен соқпақтың жай-күйін растай алмадық.
- Әр орындағы қарашадағы ауа райы: айлар бойынша климаттық деректеріміз жоқ.
- 2025 жылғы қарашадағы жөндеуден кейін Көктөбе аспалы жолы сіз баратын күндері жұмыс істей ме.
- 2025 жылы басталған жұмыстардан кейін Алма-Арасанға апаратын жол мен соқпақтың жай-күйі.
- Хан Шатырдың, Ұлттық және Орталық мұражайлардың, Көк базардың жұмыс уақыты.
- Қарашада Шонжыдан Көлжат тас жолы бойымен бұлақтарға баратын жол.