Атпен серуендеу: Алматы маңы мен ұлттық парктерде

01 Көлсай көлдері Парктің прейскурантында мініс жануарларын жалға алу сағатына 0,2 АЕК тұрады, ал Қайыңды тұрағының жанында атты жергілікті тұрғындар ұсынады. шіл–қыр Алматыдан 280–320 км демалысқа
02 Саты ауылы Қайыңдыға ең жақын ауыл: тұрақтан көлге дейін шамамен 1,5 км, оны жаяу немесе атпен жүріп өтеді. мау–қыр Алматыдан 250–300 км демалысқа
03 Шарын шатқалы Мініс жануарлары парктің көлік қызметтерінде сағатына 0,2 АЕК-тен тұр, бірақ орнында ат бар-жоғын біз растай алмадық. сәу–мам, қыр–қаз Алматыдан 195 км бір күнге
04 Катонқарағай Жегілетін және мініс жануарларын жалға беру сағатына 0,2 АЕК бағасымен бекітілген. шіл–там Ең үлкен ұлттық парк 3 күннен
05 Сайрам-Өгем Мініс жануарлары парктің көлік қызметтеріне кіреді: сағатына 0,2 АЕК. Шымкенттен 70 км-дей демалысқа
06 Баянауыл Ұлттық парктер арасындағы ең жоғары сағаттық баға: сағатына 0,5 АЕК. мау–там Алғашқы ұлттық парк, 1985 демалысқа
07 Жоңғар Алатауы Мініс жануарын шақырыммен есептейтін жалғыз парк, 0,25 АЕК. Парк кене энцефалитінің ошақтары бар Сарқан ауданында орналасқан. 15 туристік бағыт 3 күннен

Қазақстанда атпен серуендеу ресми түрде жеті ұлттық парктің прейскурантында бар: Экология министрлігінің № 232 бұйрығы (15.12.2025 редакциясы) оларға мініс жануарларын жалға беру бағасын бекітті. Көбіне бұл сағатына 0,2 АЕК, Баянауылда қымбатырақ, Жоңғар Алатауында ақы шақырыммен алынады. Алматы маңында жағдай басқа: Іле Алатауы паркінің прейскурантында ат жоқ, оны курорттар мен жеке адамдар береді. Төменде бағалар кестесі, қала маңындағы орындар және жолға шығар алдында нені тексеру керегі.

Мініс жануарларына баға бекітілген жеті ұлттық парк

«Жегілетін және мініс жануарларын» жалға беру бағасы жеті мемлекеттік ұлттық табиғи паркте бекітілген. Бұйрықта «жылқы» деген сөз жоқ, бірақ әңгіме ер салып мінетін немесе жегетін жануарды жалға беру туралы. Тариф АЕК-пен беріледі, теңгедегі сома АЕК-пен бірге жыл сайын өзгереді.

Парк	Тариф бірлігі	Баға, АЕК	Бұл нені білдіреді
Көлсай көлдері	сағат	0,2	Ер үстінде бес сағатқа 1 АЕК
Шарын	сағат	0,2	Көлік қызметтеріндегі жол; орнында ат бар-жоғын біз растай алмадық
Катонқарағай	сағат	0,2	Көлсайдағыдай үлгілік баға
Сайрам-Өгем	сағат	0,2	Парктің көлік қызметтеріндегі жол
Көкшетау	сағат	0,2	Үлгілік баға
Баянауыл	сағат	0,5	Үлгілік бағадан 2,5 есе жоғары, ұлттық парктер арасындағы ең жоғарысы
Жоңғар Алатауы	шақырым	0,25	10 км 2,5 АЕК тұрады: бағыттың ұзындығын алдын ала келісіңіз
Бұйратау	бағыт, адам басына тәулігіне	0,8	«Жүз бұлақ өлкесі» атпен жүру бағытының ақысы, ат жалдау оған кірмейді

Кесте ат үшін парктің өзі жауап беретін және бағасы заңмен бекітілген жерлерді көрсетеді. Соңғы жол жалға алу емес: «Бұйратауда» жалға алу жолы сызықшамен белгіленген, ал ақы бағытпен жүру құқығы үшін төленеді.

Мініс жануарларына баға төрт қорықта да бар: Ақсу-Жабағылы, Алматы және Батыс Алтай қорықтарында сағатына 0,2 АЕК-тен, «Ертіс орманы» резерватында сағатына 0,4 АЕК. Шарын, Көлсай және Сайрам-Өгем қосымшаларында мініс жануарлары екі рет аталады: көлік жолында баға бар, ал «пайдалануға беру» деген үлгілік жолда сызықша тұр. Бұйрық бұл алшақтықты түсіндірмейді. Парктердің басқа ақылы қызметтері ұлттық парктер қызметтері бетінде жинақталған.

Алматы маңында атты курорттар мен жеке адамдар береді

Іле Алатауы ұлттық паркінің прейскурантында мініс жануарлары туралы жол мүлде жоқ. Сонымен бірге орман шаруашылығы парктің 38 туристік бағытының арасында атпен жүретіндері де бар екенін айтады (bes.media деректері, 2026 жылғы сәуір). Демек, бұл бағыттарда атты парк бермейді. Заң бұған жол береді: ЕҚТА туралы заңның 46-бабы бойынша ұлттық парктегі туристік қызметті парктің өзі және туристік қызмет көрсететін жеке және заңды тұлғалар жүргізеді.

Іс жүзінде қала маңында бұл курорттар. Ойқарағайда атпен жүру орталығы жұмыс істейді, атпен және жаяу шығатын бағыттар Іле Алатауы паркі арқылы Қабан көліне апарады. Солдатское шатқалындағы Ақбұлақ курортында жазда атпен серуен бар. Бағалары өздерінікі, курорт прейскуранты бойынша: орнында тексеріңіз, № 232 бұйрықтағы бағалар мұнда қолданылмайды.

Алматы маңында жылқы үйірлері қаланың шығысындағы Асы жайлауында да көрінеді: жазда онда қой мен жылқы бағылады. Бұл жайылым: онда ат жалға беру туралы бізде дерек жоқ.

Көлсай мен Қайыңды: тұрақтағы аттар

Көлсайда атты парк прейскуранты бойынша алуға болады, сағатына 0,2 АЕК. Қайыңды көлінің тұрағында туристерге атты жергілікті тұрғындар ұсынады. Тұрақтан көлге дейін шамамен 1,5 км, оны жаяу немесе атпен жүріп өтеді. Мұндай сапарға ең жақын база Саты ауылы.

Мұнда дереккөздер әртүрлі айтады. 2025 жылғы қарашада Tengrinews 2024 жылғы жаяу соқпақ «техникалық ақауға» байланысты жабылып, қайта жөнделіп жатқанын жазды, ал туристер жабылуды атты күштеп ұсынумен байланыстырды. «Көлсай көлдері» МҰТП баспасөз қызметі соқпақтың жабылуы атпен серуенге «еш қатысы жоқ» деп жауап берді. Екі көзқарас та бір жарияланымнан алынған. Соқпақтың жағдайы мен келу ережелерін Көлсай көлдері бетінен тексеріңіз.

Жалға беру жоқ немесе бағасы жоқ жерлер

Алтынемел мен Қарқаралы паркінде прейскурантта жалға беру жолы бар, бірақ бағаның орнында сызықша тұр: парк бұл қызметті көрсетпейді. Дәл осындай сызықша Тарбағатайда, Ұлытауда, Іле-Балқашта, Алтын далада, Ақжайықта, Ырғыз-Торғайда және «Семей орманында» бар. Бурабайда тарифтерді Президент Іс басқармасы бекітеді, онда мініс жануарларымен көрсетілетін қызмет жоқ.

Сондықтан бұл парктерде атқа мінуді ұсыну парктен шықпайды. Алтынемел мен Қарқаралыда атты нақты кім ұсынатынын біз растай алмадық.

Кіру мен жалға алу бөлек төленеді

Паркке кіру ақысы мен ат жалдау бұйрықта әртүрлі жолда тұр. Кіру ақысы адам басына өз тарифімен төленеді, ағымдағы жылғы соманы ЕҚТА тарифтері бетіндегі калькулятор есептейді.

Паркте қай жерге баруға болатынын аймақтарға бөлу шешеді. Заң ұлттық паркті төрт аймаққа бөледі. Туристік және рекреациялық қызмет аймағында реттелетін туристік пайдалануға рұқсат етілген. Қорық режимі аймағында, бұл парк аумағының 10–40%-ы, тек реттелетін экологиялық туризмге жол беріледі. Егер атпен жүру бағыты сол жерге кірсе, оған рұқсат бар-жоғын парктен сұраңыз.

Әлі тексерілмеген Жеке адаммен паркке атпен кірсеңіз, кіру билеті қажет пе, заң мен бұйрықта айтылмаған. Ұлттық парктің туристік соқпақтарымен атпен жүруге рұқсат беретін немесе тыйым салатын бөлек норма да заңда жоқ. Жекелеген парктердің келу ережелері не дейтінін біз растай алмадық.

Сақтандыру және кенелер

Туристі міндетті сақтандыру ел ішіндегі сапарларға қолданылмайды. «Туристі міндетті сақтандыру туралы» заң сақтанушы деп шетелге шығу туризмі саласындағы туроператорды, ал сақтандырылушы деп шетелге шығатын туристі атайды. Қазақстан тауларындағы атпен серуенді ол қамтымайды, сондықтан өз полисіңіз атқа мінуді қамти ма, соны қараңыз.

Екінші тәуекел кенелер. Жетісу облысында олардың маусымы сәуірден қыркүйекке дейін созылады, шыңы мамыр мен маусымға келеді. Онда кене энцефалитінің ошақтары бес ауданда бар, соның ішінде Жоңғар Алатауы паркі орналасқан Сарқан ауданында. Кене шаққаннан кейін иммуноглобулин ұсынылады, алғашқы үш күнде алған жөн. Толығырақ кенелер, жыландар және аюлар бетінде, ал қайда жүгіну керегі медицина бөлімінде.

Серуен алдындағы тексеру тізімі:

Ат кімдікі екенін анықтаңыз: парктікі (бұйрық бойынша АЕК-пен баға) ме, әлде жеке адамның немесе курорттың (олардың прейскуранты бойынша баға) ма.
Төлем бірлігін сұраңыз: сағат, шақырым немесе бағыт. Жоңғар Алатауында бағыттың ұзындығын жолға шықпай тұрып келісіңіз.
Паркке кіру ақысын бөлек төлеп, түбіртекті сақтаңыз.
Полисіңізде атқа мінуге қатысты тармақ бар-жоғын тексеріңіз.
Сәуірден қыркүйекке дейін аяқ пен қолды жабыңыз, серуеннен кейін өзіңізді және киіміңізді қараңыз.
Кенеге қарсы өңделген, белгісі бар учаскелерге өңдеуден кейінгі алғашқы үш күнде бармаңыз.
Заң мен бұйрықта дулыға, салт аттының жасы немесе салмағы туралы талап таппадық: бұл туралы ат беретін адамнан сұраңыз.

Қазақ мәдениетіндегі жылқы: ЮНЕСКО нені мойындады

Қазақстанның ЮНЕСКО-ның материалдық емес мұраның Репрезентативтік тізіміндегі 14 элементінің ішінде жылқымен байланыстысы біреу: 2018 жылы енгізілген «Қазақ жылқышыларының дәстүрлі көктемгі салт-жоралары». Қазақстаннан көкпар тізімдерде жоқ, қымыз да бөлек элемент ретінде енгізілмеген. 2026 жылғы «Салбурын, тазы және бүркітпен өтетін ат мерекесі» номинациясы әлі қаралып жатыр. Бүркітшілерді қайдан көруге болатыны бүркітпен аңшылық туралы іріктемеде жазылған.

Тұқымдар туралы бізде тек энциклопедиялық мақалалар бар, оның үстіне олар тексерілмеген. Википедия бойынша қазақ жылқысының шоқтығы 140–165 см, оны ерге, жүкке және жегуге пайдаланады, ал ең бағалы түрі жабы Орталық Қазақстанда таралған. Оңтүстік-батыстағы Маңғыстаудан шыққан адай тұқымы аласалау, шоқтығы 136–140 см, ресми түрде 2011 жылы танылған.

Біз таппаған деректер

Әлі тексерілмеген Атпен жорықтың ресми маусымын парктер де, ТЖМ де жарияламайды. Атпен жүру бағыттарының сипаттамасын парктердің өз беттерінде, соның ішінде Көлсай мен Катонқарағайда, біз растай алмадық. Кене маусымын тек Жетісу облысы бойынша білеміз, Шығыс Қазақстан бойынша дерек жоқ.

Жиі қойылатын сұрақтар

Алматы маңында атқа қай жерде мінуге болады?

Ең жақыны атпен жүру орталығы бар, Қабан көліне шығатын Ойқарағай курорты және атпен серуен ұйымдастыратын Ақбұлақ. Іле Алатауы ұлттық паркінің өз прейскурантында ат жалға беру жоқ.

Көлсайда атқа мінуге бола ма?

Иә. «Көлсай көлдері» МҰТП прейскурантында мініс жануарларын жалға алу сағатына 0,2 АЕК тұрады. Қайыңды көлінің тұрағында атты жергілікті тұрғындар да өз бағасымен ұсынады.

Ұлттық паркте ат жалға алу қанша тұрады?

Көп паркте сағатына 0,2 АЕК, Баянауылда сағатына 0,5 АЕК, Жоңғар Алатауында шақырымына 0,25 АЕК. Ағымдағы жылғы теңгедегі соманы тарифтер бетіндегі калькулятор есептейді. Жеке адам мен курорт өз прейскуранты бойынша алады, оны орнында тексеріңіз.

Атпен барсаңыз да паркке кіру ақысын төлеу керек пе?

Бұйрық бұл туралы тікелей айтпайды: кіру мен жалға алу прейскуранттың әр жолында тұр. Ерге отырмас бұрын бекеттегі инспектордан сұраңыз.

Туристі міндетті сақтандыру атпен серуенді қамти ма?

Жоқ. Туристі міндетті сақтандыру туралы заң тек шетелге шығу туризміне қатысты. Өз полисіңізде атқа мінуге қатысты тармақ бар-жоғын тексеріңіз.

Тауда атпен серуендеу маусымы қашан?

Ресми маусымды бірде-бір парк жарияламайды. Тәуекел бойынша бір ғана бағдар бар: Жетісу облысында кенелер сәуірден қыркүйекке дейін белсенді, шыңы мамыр мен маусымда.

Ресми атпен жүру бағыты қай жерде бар?

«Бұйратау» паркінде: прейскурантта «Жүз бұлақ өлкесі» атпен жүру бағыты тұр, тәулігіне адам басына 0,8 АЕК. Ат жалдау бұл ақыға кірмейді, паркте оның жолы сызықшамен белгіленген.

Көкпар ЮНЕСКО тізіміне кірді ме?

Жоқ, Қазақстаннан көкпар тізімдерде жоқ. Жылқымен байланысты бір элемент бар: 2018 жылы енгізілген «Қазақ жылқышыларының дәстүрлі көктемгі салт-жоралары».

Бурабайда ат жалға беріле ме?

«Бурабай» МҰТП тарифтерінде мініс жануарларымен көрсетілетін қызмет жоқ. Егер ат ұсынылса, бұл парктің қызметі емес.

Қазақстанда атпен серуендеу: Алматы маңы мен тауларда