Көкшетаудан қайда баруды ойласаңыз, көлдерден бастаңыз: Зеренді, Үлкен Шабақты, Щучье және Шалқар қаладан түзу сызықпен 44–68 км жерде, «Көкшетау» және «Бурабай» ұлттық парктерінде жатыр. Олардың маусымы қысқа, маусымнан тамызға дейін. Жылдың қалған бөлігінде музейлері мен жабық жағажайы бар Астана қалады, ал иен даланы сүйетіндер үшін Қобейтұз бен Бұйратау бар.
70 км шегіндегі төрт көл: неден бастау керек
Көкшетауға ең жақын орындар — көлдер, қысқа сапарлардың басты себебі де осы. Зеренді түзу сызықпен шамамен 44 км жерде, Үлкен Шабақты 61 км, Щучье 63 км, Шалқар 68 км жерде орналасқан. Төртеуін де орман қоршап тұр, бірақ сулары мен жағалаулары әртүрлі.
| Көл | Көкшетаудан түзу сызықпен | Тереңдігі | Суы мен жағалауы | Парк |
|---|---|---|---|---|
| Зеренді | 44 км | 6,8 м-ге дейін | тұщы, құмды түбі, қарағайлы орман | «Көкшетау» |
| Үлкен Шабақты | 61 км | 33 м-ге дейін | гранит жағалаулар, аралдар | «Бурабай» |
| Щучье | 63 км | әртүрлі деректер бойынша 31–40 м | Щучинск маңындағы орманды көл | «Бурабай» |
| Шалқар | 68 км | 11 м-ге дейін | тұздылау, қайыңды тоғай, жарқабақты оңтүстік жағалау | «Көкшетау» |
Кесте таңдауды жеңілдетеді. Құмды, таяз әрі жылы жағалау керек болса — Зеренді. Терең су мен жартастар керек болса — Шабақты немесе Щучье. Демалыс базалары бар ұзын жағалау керек болса — Шалқар, ол шамамен 15 км-ге созылып жатыр.
Зеренді, Бурабай әлде Шалқар: іс жүзінде айырмашылығы неде
Көлдердің басты айырмашылығы — қашықтықта емес, тереңдігі мен жағалауының сипатында. Зеренді — Зеренді тауларының етегіндегі ауданы 9,6–11,9 км² шағын көл, ол тайыздап барады. Зерендіде маусымның шыңы шілде мен тамызға келеді, ал маусым мен қыркүйек жай ғана жақсы айлар ретінде белгіленген.
Бурабай көлдерінің табиғаты басқаша. Үлкен Шабақты — Көкшетау тауының етегіндегі тектоникалық көл, топтағы ең ірісі. Щучье Щучинсктің солтүстік шетінде жатыр және Көкшетау көлдері тобындағы ең терең көл саналады, бірақ тереңдігі туралы деректер әртүрлі: 31 м да, 40 м да кездеседі.
Шалқар Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау ауданында орналасқан. Суы тұздылау, оңтүстік жағалауы жарқабақты әрі орманды, жағалауында демалыс базалары тұр. Бұл көлге бір-екі сағатқа соғып кетуден гөрі бірнеше күн аялдаған жөн.
Астана: түзу сызықпен шамамен 275 км, бірақ жыл бойы
Бұл топтамадағы қысқы басты бағыт — елорда. Бәйтерек, Хан Шатыр, Пирамида, Әзірет Сұлтан мешіті және Ұлттық музей Астана орталығынан 4–6 км жерде тұр, ал Көкшетаудан оларға дейін түзу сызықпен шамамен 275–279 км. Астанадағы орындарды бір сапарда аралап шығу ыңғайлы.
| Орын | Онда не бар | Қашан ыңғайлы |
|---|---|---|
| Хан Шатыр | Фостер жобалаған, шпилімен биіктігі 150 м шатыр, жабық жағажай | жыл бойы, әсіресе қыста |
| Ұлттық музей | 7 блок, 74 000 м², «Алтын адам», Берел мен Шілікті олжалары | жыл бойы, шыңы мамыр–қыркүйек |
| Бәйтерек | 97 м мұнара, табанымен бірге 105 м, шары 22 м | маусым–тамыз |
| Пирамида | 62 м, 13 айда салынған, 2006 жылы ашылған | мамыр–маусым, тамыз–қыркүйек |
| Әзірет Сұлтан | күмбезі 51 м, әрқайсысы 77 м төрт мұнара, 2012 жылы ашылған | мамыр–қыркүйек |
Қысқы сапарға жабық орындарды таңдаңыз: Астанада қаңтар түндері орта есеппен шамамен −18 °C болады. Жазда сапарға Бәйтеректі және Пирамида жанындағы саябақтағы серуенді қосуға болады. Әзірет Сұлтан — жұмыс істеп тұрған мешіт, намаз оқушыларды құрметтеңіз.
АЛЖИР: елордаға бара жатқан жолдағы еске алу орны
«АЛЖИР» музей-мемориалдық кешені Астанадан түзу сызықпен шамамен 38 км, Көкшетаудан шамамен 269 км жерде орналасқан. Ол 1938 жылдан 1953 жылға дейін жұмыс істеген ГУЛАГ-тың ең ірі әйелдер лагерінің орнында тұр; музей 2007 жылы ашылған. Мұндай сапарға алдын ала дайындалған жөн, ал 31 мамырда мұнда еске алу күні өтеді. Бару үшін ең ыңғайлы айлар — мамыр, маусым, тамыз және қыркүйек.
Қобейтұз бен Бұйратау: дала іздегендерге арналған алыс сапарлар
Бұл екі орын — топтамадағы ең алысы: Қобейтұз Көкшетаудан түзу сызықпен шамамен 329 км, Бұйратау 344 км жерде. Екеуі де Астананың солтүстік-шығысы мен шығысында жатыр.
Қобейтұз — Ерейментау маңындағы ауданы 6,9 км², тереңдігі шамамен 20 см, тұздылығы 334 г/л тұзды көл. Жылы айларда су балдырдың әсерінен қызғылт түске енуі мүмкін, бірақ кепілдік жоқ, ал жағалауда инфрақұрылым мүлде жоқ. Маусымы тар: маусым мен тамыз шыңы ретінде, мамыр мен қыркүйек қолайлы ретінде белгіленген.
Бұйратау — Ерейментау тауларындағы ауданы 88 968 га ұлттық парк, 2011 жылы құрылған. Мұнда аласа жоталар, қайыңды шоқ тоғайлар, бұлақ бойындағы қара қандыағаш ормандары және шамамен 200 бастан тұратын оқшау арқар популяциясы бар. Кіру ақылы, төрт маршрут бар.
Айына қарай не таңдау керек
Жазда таңдау көп, қарашадан сәуірге дейін тек Астана дерлік қалады. Төмендегі бағалар әр орынның маусымдық белгілерінен алынған: 3 — шыңы, 2 — жақсы, 1 — мүмкін, 0 — маусым емес.
| Ай | Көкшетау маңындағы көлдер | Астана | Қобейтұз, Бұйратау |
|---|---|---|---|
| Қаңтар–ақпан | 1 | Хан Шатыр 3, музей 2 | 0 |
| Наурыз–сәуір | 0 (сәуірде Щучье 1) | 1–2 | 0–1 |
| Мамыр | 1–2 | АЛЖИР, музей, Пирамида 3 | 1–2 |
| Маусым–тамыз | 3 (маусымда Зеренді 2) | Бәйтерек 3, қалғаны 2–3 | 2–3 |
| Қыркүйек | 2 | 2–3 | 1–2 |
| Қазан | 1 | 2 | 0–1 |
| Қараша | 0 | Хан Шатыр 3 | 0 |
| Желтоқсан | 1 | Хан Шатыр 3 | 0 |
Бір ғана жазыңыз болса, көлдерді шілдеге, ал Бұйратау мен Қобейтұзды маусымға немесе тамызға қойыңыз. Наурыз–сәуір мен қарашадағы маусымаралық кезең тек елорданың музейлеріне ғана жарайды.
- Көкшетаудан әр орынға дейінгі жол қашықтығы мен жолда жүру уақыты: біз тек түзу сызықпен қашықтықты білеміз.
- Көкшетаудан көлдерге және Бұйратауға қоғамдық көлік қатынайтынын растай алмадық.
- «Көкшетау» және «Бурабай» ұлттық парктеріне кіру құны мен тәртібі.
- Астанадағы музейлер мен мұнараның, сондай-ақ «АЛЖИР» кешенінің жұмыс уақыты мен билеттері.
- Зерендідегі биылғы су деңгейі.