Тамызда Қазақстанда қайда бару керек: көлдер, биік таулар және Алтай

Тамызда Қазақстанда қайда бару керегін ойлап жүрсеңіз, таңдау мол: сайтта сипатталған 24 орынның 18-інде бұл ай маусымның шыңы деп белгіленген. Тамыз сапардың үш түріне қолайлы: дала және тау көлдерінде шомылу, қары әлдеқашан еріген биік тауларға көтерілу және жазы қысқа Алтайға бару. Төменде жол, биіктік және сапарға кедергі келтіруі мүмкін жайттар бойынша салыстыру берілген.

Тамыз — көлдер, биік таулар мен Алтайдың шыңы

Маусымы қысқа жерлерде тамыз басқа айлардан басым түседі. Үлкен Алматы көліне апаратын соқпақ ең жоғары бағаны тек шілде мен тамызда алады, Хан Тәңірі — тек тамызда, ал Риддер мен Рахман қайнары маусымнан тамызға дейін жақсы, күзде тез жабылады. Дала көлдерінде тамызда шомылу маусымы әлі қызып тұрады.

Кестеде тамыз ең жақсы ай деп белгіленген 14 бағыт берілген. Ол базалық қала мен сапар ұзақтығы бойынша сай келмейтінін бірден іріктеп алуға көмектеседі.

Бұл бетте айлар бойынша ауа райы нормалары келтірілмейді: маусым бағалары әр орынның өз бетінен алынған. Нақты жердің температурасы мен жауын-шашынын білу үшін сол жердің бетіне өтіңіз.

Тамызда қайда шомылуға болады: суы әртүрлі бес көл

Тамызда шомылуға бес су айдыны жарайды, олардың жолы да, суының сипаты да мүлде бөлек. Үлкен қалаға ең жақыны — Қапшағай: Алматыдан А3 трассасымен шамамен 80 км, жұмыс күндері 50–60 минут, жазда су 22–28 °C. Қалған көлдерге кемінде демалыс күндерін арнау керек.

Ұзындығы шамамен 600 км Балқаш — дала кеңістігі үшін алыс жолға дайын адамдардың таңдауы; әр бөлігінде суы әртүрлі, сондықтан түнейтін жерді дұрыс таңдау көп нәрсені шешеді. Жасыбай тереңірек әрі мөлдірірек, ол Баянауыл ұлттық паркінің ішіндегі көл, солтүстік пен орталық тұрғындары жақсы көреді. Зеренді — «Көкшетау» ұлттық паркіндегі тыныш көл, бірақ ол тартылып барады, жаз соңына қарай жағалау суреттегіден өзгеше болуы мүмкін. Зайсан әдеттегі бағыттардан шалғай: ұзындығы 105 км, Өскеменнен жолы ұзақ.

Алматы үстіндегі таулар: аспалы жолдан 2 500 метрге дейін

Алматы үстінде тамыз қаладағы шолу алаңынан бастап биік тау көліне дейін кез келген биіктікте жақсы. Неғұрлым биік болса, жоспарлаудағы қате соғұрлым қымбатқа түседі.

Көктөбе — ең жеңіл нұсқа: биіктігі 1 130 м тау, кабина Достық даңғылынан шамамен 6 минутта көтереді, № 95 және 99 автобустар да жүреді. Тамыздағы Медеу — мұз айдыны емес, биіктігі 150 м бөгет пен шатқал: мұз айдыны 2028 жылдың соңына дейін қайта жаңартуға жабық. Одан жоғары, ұзындығы 4,5 км гондоланың бойында жазда серуенге ашық Шымбұлақ орналасқан, ал 3 200 м-дегі Талғар асуы — едәуір биіктік.

2 511 м-дегі Үлкен Алматы көліне жол жеке көлікке 2020 жылдан бері жабық, 2026 жылғы 30 сәуірден бері мототехника мен электрокөлікке де жабық, сондықтан жаяу жүресіз: бір жаққа 15 км, көтерілу 4–6 сағат. Шомылуға болмайды, бұл — қаланың ауыз су көзі. Көгілдір су жағасында жеңіл серуендеуді күтсеңіз, жоспарыңызды өзгертіңіз: бұл тауда толық бір күндік жаяу жүріс.

Алысқа бармай-ақ термалды суға түскіңіз келсе, Проходное шатқалындағы Алма-Арасан бар: Алматыдан шамамен 16 км, су 20,5–39,7 °C, № 28 автобус «Олень» аялдамасына дейін жүреді.

Асы үстірті мен Хан Тәңірі: тамыз — биіктікке ашылған терезе

Жер неғұрлым биік болса, маусымы соғұрлым қысқа, сондықтан тамыз көбіне басты айға айналады. Асы үстірті — 2 200–2 750 м биіктіктегі жазғы жайылым, Алматыдан Түрген шатқалы арқылы шамамен 75 км, бір жаққа 2–2,5 сағат. Жолсыз жерде жүретін көлік немесе кроссовер керек; батыс шетінде Асы-Түрген обсерваториясы тұр, үстіртте қой мен жылқы жайылады. Тамыздың ортасы — Персеидтер жұлдыз ағынының уақыты: 2027 жылы оны 12/13 және 13/14 тамыз түндері қараған дұрыс.

Биіктігі 6 995 м, мұз қалпағымен 7 010 м Хан Тәңірі — Қырғызстанмен және Қытаймен шекарадағы Қазақстанның ең биік нүктесі. Маусымы — тамыз бен қыркүйектің басы, бірақ бұл демалыс күнгі сапар емес, экспедициялық тау: Алматыдан түзу сызықпен шамамен 292 км, шыңға тек тәжірибелі альпинистер шығады.

Шығыс пен солтүстік: Алтай, Жетісу және дала таулары

Тамыз — Шығыс Қазақстанға ешбір ескертусіз баруға болатын санаулы айлардың бірі. Риддердегі Батыс Алтай қорығының маңында майқарағайлы-самырсынды тайга, кар көлдері және биіктігі 2 598 м Линейский Белоктың гранит қалдық жартастары бар; аумағы 86 122 га қорық 2020 жылдан бері ЮНЕСКО-ның биосфералық резерватына кіреді. Мұнда жаз қысқа әрі ылғалды, ал беттегі маусым бағалары әртүрлі: орысша мәтінде маусым–тамыз, ағылшынша мәтінде шілде–тамыз.

Рахман қайнары — Катонқарағай ұлттық паркіндегі аттас көлдің жанындағы радонды бұлақтар, су +32…42 °C, Катонқарағай ауылынан 111 км. Бұл шекара маңындағы аудан, кіру тәртібін алдын ала анықтап алу керек.

Жоңғар Алатауының бөктеріндегі Текелі Талдықорғаннан түзу сызықпен шамамен 35 км жерде, Қора шатқалымен жоғары қарай Бурхан-Бұлақ сарқырамасы бар. Бұрынғы шахтерлер қаласының маңындағы қалдық қоймасының шаңын ескеріңіз. Астанадан тамызда Ерейментауға барып қайтуға болады: түзу сызықпен 127 км, Ақдым шыңы 901 м, қорғандар және 400-ден астам өсімдік түрі. Қызығы, онда шілде маусым мен тамыздан төмен бағаланған.

Тамызда нені кейінге қалдырған жөн

Сайттағы барлық орын тамызда шыңында бола бермейді. Жошы кесенесі мен петроглифтері бар Ұлытау мамыр мен қыркүйекте ең жақсы деп белгіленген, Есік қорғаны мен «Есік» мұражайы — мамыр, қыркүйек және қазанда. Алматының ботаника бағы қызғалдақ, сакура және сирень гүлдейтін сәуір–мамырда ең әсем.

Тамызда тау шаңғысы курорттары тау саябағы ретінде жұмыс істейді: Ойқарағай жыл бойы ашық, Ақбұлаққа тамызда баруға болады, бірақ шаңғы маусымы онда шамамен желтоқсаннан сәуірге дейін. Мақсатыңыз Ұлытау даласы немесе «Есік» алтыны болса, күз тамыздан көбірек береді.