Алматы сарқырамалары: бір күнге қайда бару керек және не таңдау керек

Бұл сайтта Алматы сарқырамалары дегеніміз ең алдымен екі бағыт: Түрген шатқалының жеті сарқырамасы және Бутаковка шатқалындағы Бутаковка сарқырамасы. Екеуі де Іле Алатауы ұлттық паркінде орналасқан, оларды бір күнде көріп қайтуға ыңғайлы, ал ең қолайлы кезеңі екеуінде де маусым — тамыз айларына сәйкес келеді. Түргенде ол мамырда-ақ басталады, Бутаковкада қазанға дейін созылады. Төменде жолы, соқпақ ұзындығы және айлары бойынша салыстыруды табасыз.

Екі сарқырама бағыты және олардың айырмашылығы

Басты айырмашылық — жетудің тәсілінде: Түргенге көлікпен шамамен 1,5 сағат жүресіз, ал Бутаковкаға жаяу барасыз. Түрген шатқалы Алматыдан 70–90 км жерде, Іле Алатауы паркінің шығыс шетінде жатыр. Бутаковка қалаға жақынырақ, бірақ Медеуден сарқырамаға дейін асу арқылы бір жаққа 2,5–3 сағат жаяу жүру керек.

Көлігіңіз болса және уақытыңыз аз болса, Түргенді таңдаңыз: Аю сарқырамасына апаратын қысқа соқпақ кез келген адамға дерлік жарайды. Ұзақ жол жүрмей-ақ жаяу серуендегіңіз келсе, Бутаковканы таңдаңыз.

Түрген: қысқа серуен немесе күні бойғы жорық

Түрген өзенінің шатқалында жеті сарқырама бар, олардың арасынан таңдау — бір сағаттық серуен мен соқпақтағы тұтас күннің арасындағы таңдау. Аю сарқырамасына жолдан ұзындығы 1–1,5 км соқпақ апарады. Қайрақ сарқырамасы — күні бойғы толыққанды жорық.

Шатқалдың өзі 49 км-ге созылады, сондықтан бір сапарда оны толық аралау сирек мүмкін болады. Шатқалға кіру Іле Алатауы паркінің тарифімен төленеді, алым 0,15 АЕК құрайды. Сапар алдында оны қолданыстағы АЕК бойынша теңгемен есептеп алыңыз. Қайраққа апаратын соқпақтың ұзындығы мен биіктік айырмасын растай алмадық, сондықтан оған күннің жарық уақытын артығымен жоспарлаңыз.

Бутаковка: жаяу баратын сарқырама

Бутаковка сарқырамасы — бірнеше сағат жүруге дайын адамдарға арналған нұсқа. Медеуден асу арқылы жол бір жаққа 2,5–3 сағат алады, яғни барып-қайту демалысты есептемегенде 5–6 сағат таза жүрісті қажет етеді. Басқа жол да бар: шатқалдағы шлагбаумнан сарқырамаға дейін шамамен 2,3 км.

Сарқырама биіктігі туралы дереккөздер бір пікірге келмейді: 15-тен 30 м-ге дейін деп атайды. Рекордтық биіктік үшін барудың қажеті жоқ, ал қаладан бір күндік тау жорығының мақсаты ретінде Бутаковка әбден жарайды. Сарқырама да Іле Алатауы паркінің аумағында орналасқан, ондағы төлем АЕК-пен есептеледі. Қалаға жақын тағы екі шатқалда сарқырама бар: Медеу мен Шымбұлақ арасындағы Горельникте екі сарқырама 2400–2500 м биіктікте тұр, ал Көкшоқы маңындағы Аюсайда 1,9 км соқпақ биіктігі 3–10 м үш сарқырамаға апарады.

Алматы маңындағы сарқырамаларға қашан бару керек

Екі бағыт үшін де ең қолайлы уақыт — маусым, шілде және тамыз, бұл айларда екеуіне де «ең қолайлы уақыт» белгісі қойылған. Мамырда Түрген тамаша, ал Бутаковка әзірге тек «жақсы». Қыркүйек пен қазанда керісінше: Бутаковкада маусым қызған шақта, Түргенде ол бәсеңдей бастайды.

Қыста және ерте көктемде екі бағыт та тек «мүмкін» деп белгіленген. Бұл айлардағы соқпақтардың жайы мен сарқырамалардың көрінісін растай алмадық. Қарашадан сәуірге дейін сапар жоспарласаңыз, алдымен соқпақтан өтуге бола ма, соны біліп алыңыз.

Сарқырамасыз тау суы: маңайда тағы не бар

Егер сарқырама емес, жалпы тау суын іздеп бара жатсаңыз, тағы бірнеше бағыт бар. Алма-Арасан — Проходной шатқалындағы жылы радонды және күкіртті бұлақтар, Алматыдан шамамен 16 км жерде, шамамен 1 780–1 830 м биіктікте. Ондағы су температурасы 20,5–39,7 °C. Бұл іріктемедегі автобуспен жету жолы сипатталған жалғыз орын: № 28 автобусымен «Олень» аялдамасына дейін.

Сарытоғай шаған тоғайы Шарынның жанында орналасқан және 5 014 га реликт орманды алып жатыр. Қыркүйек пен қазанда ол алтынға боялып, Бутаковканың күзгі маусымын дәл толықтырады. Тамғалы-Тас — Іле бойындағы жартастардағы буддалық бейнелер, Алматыдан түзу сызықпен шамамен 92 км. Бұл су орнынан гөрі тарихи орын. Бір күндік сапарға арналған 15 бағытты Алматы маңындағы табиғат бетінде салыстыруға болады.