Қазақстан облыстарының туристік индексі: орындар, сұраныс және ЕҚТА
Ашық формула 200 орынды, іздеу сұранысын және 39 ірі ЕҚТА-ны 17 облыс пен 3 қала бойынша біріктіреді. Алматы облысы 100-ден 99,7 жинайды және есептің ешбір нұсқасында бірінші орнын жоғалтпайды.
Тексерілді: 2026-11
Қазақстан облыстарының туристік индексі үш ашық көрсеткіштен құралған: тізімдегі орындар, іздеу сұранысы және ірі ЕҚТА. Алматы облысы 100-ден 99,7 алды, Батыс Қазақстан облысы 24. Индекс сапаны, сервисті немесе қауіпсіздікті бағаламайды: ол осы үш көрсеткіштің қай жерде тоғысатынын көрсетеді.
200 орын тізімі, Ubersuggest (28.10.2026) және № 593 қаулы бойынша есеп
Облыстардың туристік индексі: 17 облыс пен 3 қала кестесі
Соңғы баған формуланың бес нұсқасындағы орын ауқымын көрсетеді. Алғашқы үш өңір бестіктен шықпайды. Төменде ауқым әртүрлі: Павлодар облысында бір орын, Солтүстік Қазақстан облысында 4–16.
| № | Өңір | Тізімдегі орындар | Сұраныс, айына | ЕҚТА: негізгі (барлығы) | Индекс | 5 нұсқадағы орын ауқымы |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Алматы облысы | 36 | 54 180 | 6 (12) | 99,7 | 1 |
| 2 | Түркістан облысы | 20 | 22 670 | 3 (8) | 65,5 | 2–3 |
| 3 | Ақмола облысы | 11 | 22 090 | 4 (15) | 62,7 | 2–5 |
| 4 | Жетісу облысы | 16 | 26 180 | 3 (8) | 62,3 | 3–6 |
| 5 | Шығыс Қазақстан облысы | 14 | 15 330 | 3 (10) | 58,8 | 5–6 |
| 6 | Маңғыстау облысы | 19 | 16 950 | 2 (5) | 58,2 | 6–7 |
| 7 | Алматы қаласы | 15 | 60 680 | 1 (2) | 52,8 | 2–9 |
| 8 | Қарағанды облысы | 8 | 5 180 | 3 (9) | 50 | 7–9 |
| 9 | Абай облысы | 8 | 3 810 | 3 (3) | 49 | 8–13 |
| 10 | Павлодар облысы | 6 | 12 020 | 2 (5) | 45,1 | 10 |
| 11 | Қызылорда облысы | 5 | 17 070 | 1 (3) | 39,7 | 11–13 |
| 12 | Жамбыл облысы | 9 | 4 080 | 1 (4) | 39,1 | 11–12 |
| 13 | Солтүстік Қазақстан облысы | 5 | 4 670 | 1 (17) | 35,8 | 4–16 |
| 14 | Қостанай облысы | 3 | 920 | 2 (5) | 34,5 | 13–18 |
| 15 | Астана қаласы | 7 | 8 010 | 0 (1) | 33,7 | 14–19 |
| 16 | Атырау облысы | 3 | 2 320 | 1 (2) | 31,8 | 11–17 |
| 17 | Ақтөбе облысы | 4 | 670 | 1 (2) | 29 | 15–20 |
| 18 | Ұлытау облысы | 3 | 650 | 1 (5) | 27,9 | 16–19 |
| 19 | Шымкент қаласы | 4 | 2 710 | 0 (0) | 27,6 | 19–20 |
| 20 | Батыс Қазақстан облысы | 4 | 130 | 1 (5) | 24 | 15–20 |
Кестедегі сұраныс екі мағыналы сұрауларсыз берілген. ЕҚТА жақшасында № 593 қаулыдағы аумақтардың толық саны тұр, оған қаумалдар, ботаникалық бақтар және табиғат ескерткіштері кіреді.
Индекс формуласы: не есептеледі және қалай нормаланады
Әр өңір үшін үш шама алынады:
- О — 200 орын тізіміндегі орындар саны;
- С — екі мағыналы сұрауларсыз өңір орындары бойынша орыс тіліндегі орташа айлық сұраныс сомасы;
- Қ — республикалық маңызы бар қорықтар, ұлттық парктер мен резерваттар саны.
Индекс = 100 × (О ÷ Омакс + lg(1 + С) ÷ lg(1 + Смакс) + Қ ÷ Қмакс) ÷ 3.
2026 жылғы қарашадағы максимумдар: 36 орын, 60 680 сұрау, 6 аумақ. Логарифм бір көшбасшы сұрау бәрін шешпеуі үшін керек: онсыз Алматы екінші орын алады. Салмақтар тең, өйткені бір көрсеткішті екіншісінен маңыздырақ санауға негіз жоқ. Облыстар шегіндегі аумақты әрқайсысында санаймыз, сондықтан өңірлер бойынша сома 39.
Басқа формулада не өзгереді
Индексті төрт тәсілмен қайта есептедік: екі мағыналыны қоса барлық сұраулармен, тізімдегі барлық 114 аумақпен, логарифмсіз және геометриялық орташа арқылы. Бірінші орын ешқайда өзгермейді. Барлық нұсқада бестікте Алматы, Түркістан және Ақмола облыстары тұрады.
Ең көп Солтүстік Қазақстан облысы жылжиды: негізгі нұсқада 13-орын, барлық ЕҚТА есептелгенде 4-орын. Себебі есептік: тізімде оған 17 аумақ тиесілі, олардың жартысынан көбі шағын табиғат ескерткіштері. Сондықтан олар негізгі есепке кірмейді. Атырау облысы «акжайык» сұрауын 49 500 көлемімен қалдырса 11-орынға, Батыс Қазақстан облысы «сайгаки» сұрауын қалдырса 15-орынға көтеріледі.
Индекс нені көрсетеді және нені көрсетпейді
Республикалық маңызы бар қалалар ерекше жағдайда. Астана мен Шымкентте бірде-бір қорық, ұлттық парк немесе резерват жоқ, Алматыда біреу, дегенмен сұраныс жоғары: бұлар қалалар, ал индекстің бір бөлігі табиғат туралы. Оларды ең алдымен өзара салыстырыңыз.
200 орын тізімін редакция құрастырды, яғни индекс оның қисаюларын мұра етеді: тізім толығырақ жерде О жоғары. Сұраныс келушілер санына тең емес. № 593 тізім республикалық маңызы бар аумақтарды қамтиды, жергілікті ЕҚТА кірмейді.
Индексті қалай дәйексөз келтіру керек және ол кімге пайдалы
Өңірлік БАҚ былай жаза алады: «Орындар саны, іздеу сұранысы және ЕҚТА-дан құралған charyn.kz индексінде облыс 20-ның ішінде N-орын алады (2026 жылғы қараша). Индекс туризм сапасының бағасы емес». Бұл ескертусіз «елдің ең туристік облысы» деген тұжырым дәл емес.
Әкімдікке индекс үш көрсеткіштің қайсысы өңірді төмен тартатынын көрсетеді. Журналистке көршілерді салыстыруға негіз береді, ал оқырманға бірнеше орынды қатар қайдан іздеуге болатынын аңғартады.
Байланысты материалдар
- Сұраныс бойынша 200 орын рейтингі: индекстің бастапқы жолдары.
- Ұлттық парктерді салыстыру.
- Келушілер статистикасы.
- Ашық деректер: ЕҚТА тізімі мен тарифтер файлдармен.
Жиі қойылатын сұрақтар
Индекс бойынша Қазақстанның ең туристік облысы қайсы?
Алматы қаласы сұранысы ең үлкен бола тұра неге жетінші ғана?
Төмен индекс облыста көретін ештеңе жоқ дегенді білдіре ме?
Индекс қалай есептеледі?
Индексті әкімдік үшін рейтинг ретінде қолдануға бола ма?
Дереккөздер
Тағы оқыңыз
Алматыдағы жер сілкінісі: қала маңындағы 50 жылдық деректер
Алматыдағы түтін мен қар: 25 қыстың деректері
Маңғыстау айлар бойынша: аптап, жел және сапар уақыты
Шетелдіктер Қазақстанда қанша жұмсайды: зерттеу деректері бойынша ақша неге кетеді
Қазақстан қонақүйлерінің толымдылығы: облыстар мен курорттық аймақтар, 2025–2026
Қазақстан, Қырғызстан әлде Өзбекстан: саяхатқа арналған сандық салыстыру