charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші

Қазақстан көлдеріндегі су температурасы айлар бойынша: Балқаш, Алакөл, Қапшағай және басқалар

Еліміздің ірі көлдерінің ішінде су ең жылы Қапшағайда: шілдеде жағада орта есеппен 24,9 °C. Балқаш пен Алакөл 22–23 °C-қа дейін, Бурабай 20 °C-қа дейін жылиды, Ақтау маңындағы Каспий 18,6 °C-тан аспайды. Сандар Қазгидромет жылнамаларынан алынды, әрқайсысына бекет пен жылдар көрсетілген.

Балқаш қалалық жағажайы: құмды жағажай, құтқарушылар мұнарасы және артындағы қала
Фото · Nikolai Bulykin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Қазақстанның ірі көлдерінің ішінде су ең жылы Қапшағайда: шілдеде жағада орта есеппен 24,9 °C, ал 21 °C-тан жоғары маусымнан қыркүйекке дейін сақталады. Балқаш пен Алакөл шілдеде 22–23 °C-қа дейін, Бұқтырма мен Баянауылдағы Сабындыкөл 21 °C-қа дейін, Бурабай 20 °C-қа дейін жылиды. Ақтау маңындағы теңіз ең салқын: ең жақсы айы тамызда 18,6 °C. Барлық сан — Қазгидромет жағалау бекеттеріндегі айлық орташа.

Сандар қайдан алынды және оларда не жоқ

Қазгидромет жыл сайын «Ежегодные данные о режиме и ресурсах поверхностных вод суши» жылнамасын шығарады. Әр шығарылымның екінші бөлігінде «Жағадағы су температурасы» кестесі бар: бекеттегі күнделікті мәндер, онкүндік және айлық орташа, судың 0,2, 4 және 10 °C арқылы өткен күндері, жылдағы ең жоғары температура. Біз осы кестелерден айлық орташаны алдық.

Қазгидромет сайтында барлық жыл ашық жарияланбаған, сондықтан қатарлар қысқа:

Су айдыныБекетЖылдар
ҚапшағайҚапшағай қ. (Қонаев)2005, 2010 (шілдеден), 2011, 2021
БалқашБалқаш қ.2005, 2010, 2011, 2021
АлакөлРыбзавод, Балықшы, Ақши2005, 2010, 2011, 2021
Бұқтырмаалты бекет2022
Сабындыкөл (Баянауыл)Баянауыл а.2022
Бурабай, ШортанБурабай а., Щучинск қ.2009, 2011, 2015
КаспийАқтау порты1984–2005 жылдардың орташасы

Бекет суды жағаның дәл өзінде өлшейді. Таяз шығанақта су көлдің ортасына қарағанда жылырақ, желді жағада суығырақ. Баянауылдағы Жасыбай бойынша табылған шығарылымдарда бақылау жоқ, сондықтан ол кестеге кірмеді. «Шамамен» деген сан қоймаймыз.

Айлар бойынша су температурасы: кесте

Жағадағы судың орташа температурасы, °C. Шомылу айлары:

Су айдыныМаусымШілдеТамызҚыркүйек
Қапшағай22,824,924,421,6
Балқаш21,222,421,717,0
Алакөл19,123,022,018,6
Бұқтырма19,921,720,717,4
Сабындыкөл19,220,720,418,4
Бурабай19,520,018,414,0
Шортан16,718,517,814,0
Ақтау маңындағы Каспий17,617,318,617,7

Маусымның шеттері:

Су айдыныМамырҚазан
Қапшағай16,016,3
Балқаш14,310,5
Алакөл11,912,3
Бұқтырма14,19,3
Сабындыкөл12,89,0
Бурабай13,06,7
Шортан9,67,1
Ақтау маңындағы Каспий15,314,1
Шілдедегі жағадағы судың орташа температурасы, °C
  1. Қапшағай 24,9 °C
  2. Алакөл 23 °C
  3. Балқаш 22,4 °C
  4. Бұқтырма 21,7 °C
  5. Сабындыкөл (Баянауыл) 20,7 °C
  6. Бурабай 20 °C
  7. Шортан (Щучье) 18,5 °C
  8. Ақтау маңындағы Каспий 17,3 °C

Қазгидромет, жерүсті суларының режимі туралы жыл сайынғы деректер (бекеттер мен жылдар кестеде); Каспий — Ивкина және т.б., 2006.

Қыста Балқаш, Алакөл, Бурабай және Сабындыкөл мұз астында болады; Қазгидромет кестелерінде желтоқсаннан наурызға дейін оларда 0 °C немесе сызықша тұр. Қапшағай 2021 жылы Қонаев маңында қаңтарда 0,2 °C-тан төмен түспеген. Жылдар мен бекеттер бойынша барлық мән CSV файлында, лицензиясы CC BY 4.0.

Қашан шомылуға болады: шектер

«Жылы судың» бірыңғай нормасы жоқ, сондықтан төмендегі шектер — сайтымыздың келісімі, бір сыртқы тірегі бар. Американың National Center for Cold Water Safety ұйымы 21 °C-тан төмен кез келген суға абайлап қарауға кеңес береді. Оның деректері бойынша, дайындығы жоқ адамда ең күшті суық соққысы 10–15 °C-та болады.

  • 21 °C және одан жоғары — жылы, ұзақ шомылуға болады.
  • 18–21 °C — салқын, бірақ шомылады; балаларға аз уақыт.
  • 15–18 °C — суық, бірнеше минутқа ғана түсуге болады.
  • 15 °C-тан төмен — қауіпті суық су.
Қысқаша Қапшағай: маусым–қыркүйек. Балқаш: маусым–тамыз. Алакөл: шілде–тамыз, маусым мен қыркүйек салқын. Бұқтырма мен Сабындыкөл: шілде–тамыз 21 °C шегінде. Бурабай: шілде, 20 °C-тай. Ақтау маңындағы Каспий: бүкіл маусым 17–19 °C.

Қапшағай: маусымы ең ұзақ

Қонаевтағы бекетте су маусымнан қыркүйекке дейін 21 °C-тан жоғары: 22,8, 24,9, 24,4 және 21,6 °C. Қазанда әлі 16,3 °C — мамырдан жылы. Бұл бекетте жылдың ең жылы күндері 26,0–28,7 °C берген. Қайда шомылу керегі және қалай жетуге болатыны — Қонаев жағажайлары бетінде.

Балқаш: батыс жағалауда жылырақ

Балқаш қаласындағы бекет солтүстік жағалауда тұр. Мұнда маусым, шілде және тамыз 21–22 °C шамасында, қыркүйекте 17 °C. Батыс жағалаудағы Мыңарал стансасының маңында шілдеде жылырақ, әр жылы 24,6–25,6 °C. Жылдар арасындағы айырма байқалады: 2021 жылы қала жанында шілде небәрі 19,4 °C болды, есесіне 12 тамызда бекеттегі су 32 °C-қа көтерілді.

Алакөл: шыңы қысқа, бірақ жылы

Мамырда Алакөл жағасындағы су 12 °C-тай, бұл Балқаш пен Қапшағайдан суығырақ. Шілде мен тамыз — 23,0 және 22,0 °C, маусымда 19,1 °C, қыркүйекте 18,6 °C. Сонда жылы ай екеу, ал маусым мен қыркүйек сергітетін шомылуға жарайды. Бекеттердегі жылдың ең жоғары температурасы — 24,9–26,7 °C. Ақши, Көктұма және Қабанбай жағалаулары туралы — Алакөл көлі бетінде.

Бурабай, Баянауыл, Бұқтырма: су 20–22 °C-қа дейін

Солтүстік пен шығыста шомылу маусымы қысқарақ. Бурабай ауылының маңында шілдедегі орташа 20,0 °C, тек маусым мен шілде ғана 19–20 °C-қа жетеді; көршілес Шортанда тағы бір жарым градус суық. Баянауылдағы Сабындыкөл 2022 жылы шілдеде 20,7 °C-қа дейін жылыған, қыркүйекте онда әлі 18,4 °C болған. Бұқтырма 2022 жылы: шілдеде алты бекеттің орташасы 21,7 °C, оның ішінде Тұғылда 22,7 °C, Селезневкада 19,8 °C болды.

Сабындыкөл мен Бұқтырма бойынша бізде бір жылдың ғана бақылауы бар. Бір жыл жылы да, суық та болып шығуы мүмкін, сондықтан бұл сандар — норма емес, бағдар.

Ақтау маңындағы Каспий: бүкіл маусым салқын

Ақтау маңындағы теңіз баяу әрі аз жылиды. Теңіз гидрометстансасының 1984–2005 жылдардағы көпжылдық деректері бойынша маусымда 17,6 °C, шілдеде 17,3 °C, тамызда 18,6 °C, қыркүйекте 17,7 °C. Шілде орта есеппен маусымнан сәл суығырақ. Толығырақ — Ақтаудағы теңіз бетінде.

Әлі тексерілмеген
  • Баянауылдағы Жасыбай мен Сабындыкөлден басқа көлдердегі су температурасы.
  • 2012–2020 жылдардың қатарлары: жылнаманың бұл шығарылымдарын ашық қолжетімділіктен таппадық.
  • Ағымдағы маусымда нақты жағажайлардағы су температурасы: жедел жарияланымдар жоқ.

Жиі қойылатын сұрақтар

Жазда Балқаштағы судың температурасы қандай?
Балқаш қаласындағы бекетте маусымда орта есеппен 21,2 °C, шілдеде 22,4 °C, тамызда 21,7 °C (Қазгидромет, 2005, 2010, 2011 және 2021 жылдар). Батыс жағалаудағы Мыңарал стансасының маңында жылырақ: шілдеде 25 °C-тай. Жекелеген күндері қала жанында су 32 °C-қа дейін жеткен, бұл 2021 жылдың ең жоғары мәні.
Шілдеде Алакөлдегі су қандай?
Жағада орта есеппен 23,0 °C: Рыбзавод, Балықшы және Ақши бекеттерінде әр жылы 22,3-тен 24,2 °C-қа дейін (Қазгидромет, 2005–2021). Маусымда су 19 °C-тай, тамызда 22 °C, қыркүйекте 18,6 °C.
Қапшағайдағы су температурасы айлар бойынша қандай?
Қонаевтағы (бұрынғы Қапшағай) бекетте: мамыр 16,0 °C, маусым 22,8 °C, шілде 24,9 °C, тамыз 24,4 °C, қыркүйек 21,6 °C, қазан 16,3 °C. Бұл Қазгидромет жылнамалары бойынша 2005, 2010, 2011 және 2021 жылдардың орташасы.
Қазақстанның қай көлінде су ең жылы?
Бақылауы бар көлдердің ішінде — Қапшағай су қоймасында. Онда су маусымнан қыркүйекке дейін, төрт ай бойы 21 °C-тан жоғары тұрады. Балқашта мұндай ай үшеу, Алакөлде екеу.
Бурабайда шомылуға бола ма?
Болады, бірақ су салқын: Бурабай ауылының маңында шілдеде орта есеппен 20,0 °C, маусымда 19,5 °C, тамызда 18,4 °C (Қазгидромет, 2009, 2011 және 2015). Көршілес Шортан көлінде одан да суық, шілдеде 18,5 °C.
Неге сіздерде су туристік сайттардағыдан суығырақ?
Біз ыстық күннің шыңын емес, айдың орташасын береміз. Орташаға салқын таңдар, желді күндер және айдың басы да кіреді. Сол бекеттердегі ең жылы күндер 26–32 °C береді.

Дереккөздер

Тағы оқыңыз