Қазақстанға кім келеді: шетелдіктердің елдер бойынша келуі, 2024–2026

2025 жылы шетелдіктер Қазақстанға 15 740 539 рет келді, бұл бір жыл бұрынғыдан 3,1%-ға көп. Ағынның басым бөлігін көршілер береді: бұрынғы КСРО-ның 14 елінің азаматтарына 13,92 млн келу, яғни 88,4% тиесілі. Әлемнің қалған бөлігі 1,82 млн келу берді, бірақ бір жылда 27,5%-ға өсті, ал көршілер 0,6%-ға ғана қосты. Алыс елдер ағынының жартысынан көбі Қытайға тиесілі. Біз Ұлттық статистика бюросының (ҰСБ) 2024, 2025 жылдардағы және 2026 жылдың тоғыз айындағы кестелерін біріктіріп, елдер бойынша қайта есептедік.

Негізгі сандар

• 2025 жылы 15,74 млн келу, +3,1%. Бұл адамдар емес, шекараны кесіп өту саны.
• Бұрынғы КСРО-дан тыс елдер: 1,43 млн → 1,82 млн, +27,5%. Олардың үлесі 9,4%-дан 11,6%-ға өсті.
• Қытай: 961 627 келу, +46,8%. Бұл бүкіл алыс ағынның 52,8%-ы.
• «Туризм» мақсаты келулердің 2,1%-ында көрсетілген. 85,6%-ында «жеке» сапар деп жазылған.
• Тайланд, Индонезия, Австралия, Польша, Жапония, Сингапур және Нидерланд 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте бүкіл 2025 жылдан қазірдің өзінде асып түсті.
• Үндістан сол тоғыз айда 2025 жылғы деңгейдің 58,7%-ын жинады, ал барлық елдер бойынша орташа көрсеткіш 74,6%.

Қайдан келеді: көршілер және әлемнің қалған бөлігі

Барлық келудің бестен төртін үш ел береді: Өзбекстан (5,59 млн), Қырғызстан (3,55 млн) және Ресей (3,50 млн). Тәжікстанмен бірге бұл 13,52 млн рет шекара кесіп өту, яғни ағынның 86%-ы. Мұндай сандар шекара маңындағы өмірді сипаттайды: туыстарға бару, жұмыс, сауда, транзит. Туризм туралы сөз болғанда оларды бөлек қараған пайдалырақ.

Бұдан не шығады. Жалпы 3,1% өсім түгелге жуық екі қарама-қарсы қозғалыстан құралған: көршілер бір орында тұр, алыс елдер екі таңбалы қарқынмен өсіп келеді. «Келу 3%-ға өсті» деген тақырып екеуін де жасырады.

Бұрынғы КСРО-дан тыс үздік 20 ел

Бұл тізімде Қытай ерекше тұр: оның 961,6 мың келуі келесі он тоғыз елдің жиынтығынан көп. Үндістан, Түркия және Германия 95–158 мың аралығында. Одан әрі жылына 9–51 мың келуі бар елдердің ұзын тізбегі келеді, ең жылдам өсім дәл соларда.

Соңғы баған сол қатардың «Көлік түрлері бойынша» парағынан алынды. Қытай мен Моңғолия азаматтары негізінен құрлықпен кіреді, ал Филиппин мен БАӘ-ден келетіндердің бәрі дерлік ұшақпен ұшып келеді. Әуе қатынасы мен келу әуежайлары туралы Қазақстанға тікелей рейстер жөніндегі жеке зерттеуде толық жаздық.

Кім ең жылдам өсіп келеді

2025 жылы кемінде 5 мың келу берген бұрынғы КСРО-дан тыс 28 елдің ішінде Сингапур ең жылдам өсті: 3 530-дан 6 379-ға дейін, 80,7%-ға. Одан кейін 41–47% өсімімен Австралия, Қытай, Филиппин және Вьетнам тұр. Германия (+3,4%), Моңғолия (+2,3%) және Оман (+4,5%) іс жүзінде өзгерген жоқ.

2026 жылғы қарашадағы ереже бойынша Сингапур, Австралия, Филиппин, Вьетнам, Индонезия, Тайланд, Корея, Жапония және Парсы шығанағы елдерінің азаматтары 30 күнге дейінгі мерзімге визасыз кіреді (№ 890 қаулы). Бұл кестелер өсімді визасыз режиммен тікелей байланыстыруға мүмкіндік бермейді: оларда ереже өзгергенге дейінгі және одан кейінгі жылдардың айлық қатары жоқ. Әр ел бойынша толық мәлімет Қазақстанға виза бетінде жиналған.

«Сапар мақсаты» бағаны туристерді санауға неге жарамайды

Шекарадан өткенде әр келудің мақсаты жазылады. 2025 жылы бөлініс былай болды:

Демалысқа келген Германия азаматтары «қызметтік» шаруамен жүрмегені анық дерлік, бірақ олардың келулерінің 91,6%-ында «жеке» мақсат, тек 3,2%-ында «туризм» жазылған. Үнділіктерде «туризм» келулердің 3,3%-ында, АҚШ азаматтарында 4,6%-ында тұр. Ерекшелік — Қытай: келулердің 25,9%-ы «туризм» мақсатымен, 249 228 жазба, елдегі барлық «туристік» келулердің төрттен үші.

Бұдан не шығады. Журналист «Қазақстанға 334 мың турист келді» деп жазса, ол адамдардың мінез-құлқын емес, бағанды толтыру тәжірибесін сипаттайтын санды алады. Туристік қызығушылықты бағалау үшін алыс елдерден келудің жалпы санына, ұшақпен келгендердің үлесіне және болу ұзақтығына қараған әділірек. Болу ұзақтығын келесі бөлімде талдадық.

Қанша уақыт қалады: болу ұзақтығы сапар белгісі ретінде

Болу мерзімі сапардың сипаты туралы «мақсат» бағанынан көбірек айтады. ҰСБ оны әр ел бойынша жариялайды, ал мұнда көршілер мен алыс елдердің айырмасы айқын.

Бұрынғы КСРО елдері азаматтарының келулерінің 64,4%-ы екі күн ішінде аяқталады, әлемнің қалған бөлігінде — 39,8%-ы. 3–15 күндік сапарлар, яғни әдеттегі демалыс ұзақтығы, алыс ағынның 41,4%-ын және көршілер ағынының 20,5%-ын құрайды. БАӘ азаматтары келулерінің оннан тоғызы осы аралыққа сыяды, филиппиндіктер мен үнділіктерде шамамен үштен екісі.

2026 жыл: бүкіл 2025 жылды кім басып озды

2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте 11 735 527 келу есепке алынды, бұл бүкіл 2025 жылдың 74,6%-ы. Тоқсандық қатар өспелі қорытындымен жарияланған, сондықтан тоқсандарды шегеру арқылы алдық: бірінші — 3,00 млн, екінші — 4,08 млн, үшінші — 4,65 млн.

Жеті ел тоғыз айда өткен жылдың бәрінен асып түсті: Тайланд (7 204-ке қарсы 19 231 келу), Индонезия, Австралия, Польша, Жапония, Сингапур және Нидерланд. Үндістан, БАӘ және Сауд Арабиясы, керісінше, орташа қарқыннан қалып келеді. Олар бойынша түпкілікті қорытындыны жылдық нәтиже жарияланғаннан кейін ғана жасауға болады: егер бұл елдердің сапарларының едәуір бөлігі қазан–желтоқсанға тиесілі болса, алшақтық қысқарады.

Тоқсандық көрініс сапар үшін де пайдалы. Корея мен Германия азаматтарында тоғыз айдағы келулердің 88–89%-ын екінші және үшінші тоқсандар береді: бұл нарықтар үшін жаз айлары басты. Филиппинде үш тоқсанның ішінде біріншісі ең күшті болды.

Бұл оқырман үшін нені білдіреді

Алыс елден келетін саяхатшыға бұл сандар бір нәрсені айтады: сіздің еліңізден Қазақстанға келетін туристер жылдам өсімнен кейін де әзірге аз. Жылына Филиппин азаматтарының 20 мың келуі немесе британдықтардың 24 мың келуі бүкіл ел бойынша күніне 50–70 келу деген сөз. Шетелдіктердің қанша және неге жұмсайтынын ҰСБ-ның іріктемелі зерттеуі бойынша шетелдік келушілердің шығыстары туралы материалда талдадық.

Сұранысты зерттейтіндерге: шетелдіктердің Қазақстан орындарына іздеу қызығушылығын шетелдіктер мен қазақстандықтар не іздейді атты жеке зерттеуде, ал ұлттық парктерге келушілерді ЕҚТА-ға келушілер статистикасында есептедік.

Қалай есептедік

1. stat.gov.kz сайтынан 2024 және 2025 жылдарға арналған «Келу туризмі бойынша келушілер» файлын (мақсаттар, болу мерзімдері, көлік түрлері және өткізу пункттері бойынша парақтар) және 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекке арналған тоқсандық файлды жүктеп алдық.
2. Азаматтық бойынша парақтарды бір кестеге біріктіріп, ел атауларын бір жазылуға келтірдік.
3. Өсімді 2025 жылдың 2024 жылға қатынасынан бірді алып тастау арқылы есептедік. Мақсаттар мен көлік түрлерінің үлесін — елдің жалпы келу санына қатынасы ретінде.
4. «Бұрынғы КСРО» тобын 14 елдің тізімімен анықтадық: Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Әзербайжан, Армения, Беларусь, Молдова, Украина, Грузия, Латвия, Литва, Эстония.
5. 2026 жылғы тоқсандарды өспелі қорытындылардан шегеру арқылы алдық.

Есептеу скрипттерін қайталауға болады: беттегі әр сан ҰСБ-ның екі файлынан шығады. Деректермен жалпы қалай жұмыс істейтініміз әдістемеде сипатталған.

Нені білмейміз

Бір файлдың парақтары арасындағы қорытындылардың шамалы алшақтығы (мысалы, мақсаттар бойынша 15 740 539 және көлік түрлері бойынша 15 740 099) дереккөздің өзінде бар. Біз оларды теңестірмедік.

Қалай сілтеме жасау керек

Сілтемеге арналған тұжырым: «charyn.kz есебі, ҚР Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша (ҰҚК Шекара қызметі), 2024–2026». Мысал: «ҰСБ деректері бойынша 2025 жылы бұрынғы КСРО-дан тыс елдердің азаматтары Қазақстанға 1,82 млн рет келді, бұл 2024 жылдан 27,5%-ға көп (charyn.kz есебі)».

Өсімі, «туризм» мақсатының үлесі, ұшақпен келгендердің үлесі және 2026 жылғы деректері бар барлық елдер бойынша толық кесте CC BY 4.0 лицензиясымен CSV файлында жатыр. Біздің басқа жинақтарымыз ашық деректер бөлімінде жиналған.