Қазақстандағы ГУЛАГ суреттерде
Саяхатшылардың нақты фотолары (Pexels, Unsplash, Wikimedia Commons): авторы мен лицензиясы әр кадрдың жазбасында.
Қазақстандағы ГУЛАГ біздің кестеде 1930–1959 жылдардағы 20 лагерь мен лагерь бөлімшесі. Олардың ең көбі 1953 жылы жұмыс істеген, 9 бірлік. Жиырманың алтауы қазіргі Қарағанды облысында болған, ал кестедегі күні көрсетілген ең үлкен сан Құмды лагерьге тиесілі: 1952 жылғы 1 қаңтарда 39 612 адам.
Уикипедия мақалалары, 06.11.2026, charyn.kz есебі
Түсіндірме: лагерь ашылған және жабылған жылы толық жұмыс істеді деп саналады, сондықтан бір жылға лагерь де, оның мұрагері де кіруі мүмкін. 1953 жылы бұл 790-құрылыс пен Ермак бөлімшесі. АЛЖИР Карлагтың бөлімшесі болса да, бөлек есептелген.
Қазақстандағы ГУЛАГ: күндері мен саны көрсетілген 20 лагерь
Кестеде әр лагерь туралы Уикипедияның орысша мақалаларында келтірілген жылдар мен сандар берілген. Көп мақала 1998 жылғы «Система исправительно-трудовых лагерей в СССР» анықтамалығына сілтейді. Сызықша мақалада лайықты сан жоқ екенін білдіреді.
| Лагерь | Облыс | Жылдары | Жазылған сан | Күні |
|---|---|---|---|---|
| ОГПУ Қазақстан еңбекпен түзету лагері | Қарағанды обл. | 1930–1931 | 15 500 | 15.04.1931 |
| Қарағанды еңбекпен түзету лагері (Карлаг) | Қарағанды обл. | 1931–1959 | 25 000 | 1934 |
| Прорва еңбекпен түзету лагері | Атырау обл. және Астрахань | 1932–1940 | 10 345 | 01.01.1936 |
| АЛЖИР (Карлагтың 17-бөлімшесі) | Ақмола обл. | 1938–1953 | — | — |
| Ақтөбе еңбекпен түзету лагері | Ақтөбе обл. | 1940–1946 | 14 842 | 01.01.1943 |
| Жезқазған еңбекпен түзету лагері | Ұлытау обл. | 1940–1943 | — | — |
| Кимперсай еңбекпен түзету лагері | Ақтөбе обл. | 1941–1942 | — | — |
| Гурьев еңбекпен түзету лагері | Атырау обл. | 1943 | — | — |
| Саран еңбекпен түзету лагері | Қарағанды обл. | 1945 | — | — |
| Карагандажилстрой және лагері | Қарағанды обл. | 1946–1948 | 3 165 | 01.01.1948 |
| Майқайың лагерь бөлімшесі | Павлодар обл. | 1947–1953 | 517 | 01.03.1952 |
| Степняк лагерь бөлімшесі | Ақмола обл. | 1947–1953 | 1 351 | 20.03.1952 |
| Дала лагері (Степлаг) | Ұлытау обл. | 1948–1956 | — | — |
| Құмды лагерь (Песчанлаг) | Қарағанды обл. | 1949–1955 | 39 612 | 01.01.1952 |
| Шалғынды лагерь (Луглаг) | Қарағанды обл. | 1949–1951 | 12 717 | 01.09.1951 |
| 790-құрылыс және лагері | Шығыс Қазақстан обл. | 1951–1953 | 2 715 | — |
| Дальний лагері (Екібастұз) | Павлодар обл. | 1952–1954 | 3 071 | 01.07.1952 |
| Ермак лагерь бөлімшесі | Шығыс Қазақстан обл. | 1953 | — | — |
| Панин лагерь бөлімшесі | Павлодар обл. | 1954–1955 | 3 674 | 01.01.1955 |
| Павлодар еңбекпен түзету лагері | Павлодар обл. | 1955–1956 | 4 948 | 01.10.1955 |
Түсіндірме: «жазылған сан» мақаладан алынған, күні көрсетілген ең үлкен тұтқын саны, ол әрқашан нақты шың емес. Карлаг үшін бұл 1934 жылғы 25 000. Сол мақалада бас агрономның 1939–1941 жылдары ауыл шаруашылығы жұмысында 40 мың адам болғаны туралы куәлігі бар, біз оны алмадық: бұл лагерь есебі емес. Жеті бірлік күнтізбе бойынша бір жылдан аспай жұмыс істеген, Гурьев лагері іс жүзінде өрістетілмеген. Ең ұзақ жұмыс істегені Карлаг, 28 жыл.
Қазақстандағы ГУЛАГ лагерьлері қай жерде болды: бүгінгі облыстар
Лагерьлер біркелкі таралмаған: Қарағанды мен Павлодар облыстарына 20 бірліктің 10-ы тиесілі. Облыс атаулары қазіргі, Жезқазған мен Кеңгір енді Ұлытау облысында.
| Облыс | Бірлік |
|---|---|
| Қарағанды обл. | 6 |
| Павлодар обл. | 4 |
| Ақмола обл. | 2 |
| Ақтөбе обл. | 2 |
| Ұлытау обл. | 2 |
| Шығыс Қазақстан обл. | 2 |
| Атырау обл. және Астрахань | 1 |
| Атырау обл. | 1 |
Уикипедия мақалалары, 06.11.2026, charyn.kz есебі
Түсіндірме: жазылған ең үлкен сегіз сан. Күндері әртүрлі, сондықтан жолақтарды қосуға болмайды. Тұтқындар лагерьден лагерьге ауысуы мүмкін еді, ал Шалғынды лагерь 1951 жылы Құмды лагерьдің бөлімшесіне айналды.
Лагерьлер туралы естелік орындарына бүгін қайда баруға болады
Сапар үшін 20 жолдың бәрі емес, музей немесе мемориал бар орындар маңызды. Бұл орындар бойынша бізде бөлек беттер бар, Жаңалық бойынша әзірге бет жоқ.
| Орын | Онда не бар | Қайдан бару керек | Бет |
|---|---|---|---|
| Долинка | Карлаг музейі, 2001 жылы негізделген | Қарағандыдан түзу сызықпен шамамен 34 км | Карлаг |
| Ақмол | АЛЖИР мемориалы, 2007 жылғы 31 мамырда ашылған | Астанадан түзу сызықпен шамамен 38 км | АЛЖИР |
| Спасск | № 99 лагерь зираты мен естелік белгілер | M-36 жолының бойында | Спасск |
| Жаңалық | жерленген орын, сакралды картаға кіреді | Талғар ауданы | жоқ |
Сапар алдында жұмыс уақытын нақтылаңыз: орын беттерінде біз растай алған жайттар жазылған. Бұл беттермен бірге Қарағанды облысына шолу пайдалы.
Бүкіл тізім CSV файлында CC BY 4.0 лицензиясымен жатыр, әр жолда мақала мекенжайы көрсетілген.
Қазақстандағы ГУЛАГ туралы деректердің әдісі мен шектеулері
Орысша Уикипедиядағы «Список лагерей ГУЛАГа» мақаласынан (2026 жылғы 6 қарашада алынды) орны Қазақ КСР-і деп көрсетілген жолдарды алдық, Каспийдегі лагерь пункттері бар Прорва лагерін және АЛЖИР-ді бөлек бөлімше ретінде қостық, содан кейін әр лагерь туралы мақаладан күндер мен сандарды көшірдік. Жылдар бойынша есеп скриптпен жасалды. Бұл архив емес, Уикипедия деңгейі.
Тақырыпқа қызығушылық бөлек өлшенді, бұл естелік орындарына бару емес, сұраулар туралы дерек. Ubersuggest бойынша 2026 жылғы 6 қарашада: Қазақстанда орыс тілінде гулаг айына 1 900 сұрау, карлаг 2 400, гулаг в казахстане 30, әлемде gulag kazakhstan 90.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда ГУЛАГ лагерьлері қанша болған?
Қазақстандағы қай лагерь ең үлкен болған?
Қай лагерь ең ұзақ жұмыс істеген?
Қазақстанда лагерьлер туралы музейді қайдан көруге болады?
Дереккөздер
Тағы оқыңыз
Алматыдағы жер сілкінісі: қала маңындағы 50 жылдық деректер
Алматыдағы түтін мен қар: 25 қыстың деректері
Маңғыстау айлар бойынша: аптап, жел және сапар уақыты
Шетелдіктер Қазақстанда қанша жұмсайды: зерттеу деректері бойынша ақша неге кетеді
Қазақстан қонақүйлерінің толымдылығы: облыстар мен курорттық аймақтар, 2025–2026
Қазақстан, Қырғызстан әлде Өзбекстан: саяхатқа арналған сандық салыстыру