Қазақстан тауларындағы қыс: қар көшкіні, жабдық, 112 және бағыт туралы хабарлау

Қазақстан тауларындағы қыс таңертең бір шешім талап етеді: қар көшкіні туралы ескерту күшінде ме. Күшінде болса, ТЖМ шығудан бас тартуға кеңес береді. Кеше қатты қар немесе жаңбыр жауса, қар жамылғысы тұрақтанғанша жорықты 2–3 күнге ауыстырады, ал дайындалмаған беткейлерде сырғанамайды.

2026 жылғы ақпанға дейін ТЖМ маусымда Алматы мен Жамбыл облысында өздігінен түскен 23 көшкінді, 55 260 м³ қарды тіркеді. Төменде тексеру тәртібі, ТЖМ атаған жабдық және бағытты хабарлау жолы берілген.

Кестені былай оқыңыз: қызметтер тұрақты жұмыс істейді, бірақ қар өздігінен де түседі. Беткейдегі белгі тоқтауға себеп, ал белгінің жоқтығы кепілдік емес.

Қашан қауіпті және шығар алдында нені қарау керек

Zakon.kz дерегінше, қар көшкіні кезеңі әдетте желтоқсаннан сәуірге дейін созылады, ал 2024/25 жылы қараша ортасынан басталған. Алматы облысында көшкін қаупі бар 55 учаске аталған, көшкін жылдамдығы секундына 20–30 м.

1. Ескертулер. ТЖМ, Алматы ТЖД және Қазгидромет хабарламаларын қараңыз. 2026 жылғы ақпанда Қазгидромет Үлкен және Кіші Алматы алаптарындағы көшкіндер туралы нақты күндерге, 20-дан 23 ақпанға дейін ескерткен.
2. Жауын-шашын мен жылымық. ТЖМ тұрақсыз қарды жылымықпен, қар жауумен, боранмен және температура ауытқуымен байланыстырады. Қатты жауын-шашын жорықты 2–3 күнге ауыстыруды білдіреді.
3. Бағыт. Оны алдын ала жоспарлап, белгіленген соқпақпен жүріңіз және қауіпті учаскелер туралы біліп алыңыз. Ұлыбритания байланыс болмауы мүмкін екенін, құтқарушылар жете алмауы мүмкін екенін ескертеді.
4. Суық. Мыңжылқы станциясында (3017 м) қаңтардың орташа температурасы −11,3 °C, ал Шымбұлақтағы есептік түн шамамен −14 °C. Толығырақ биіктік бойынша таудағы ауа райы бөлімінде.

Бағыт туралы хабарлау: № 363 бұйрық және Almaty Hike

Нысан тізімде болса, бағыт туралы шығар алдында хабарлау керек, бұл әсіресе қыста пайдалы. Азаматтық қорғау туралы заңның 18-бабы мұны жеке тұлғалардың міндетіне жатқызады, тәртіп пен тізімді 12.07.2026 редакциясындағы № 363 бұйрық береді. Хабарламағаны үшін ӘҚБтК-де айыппұл таппадық.

Шетелдіктер туралы ескертпелері бар толық талдау қауіпсіздік бетінде. Тізімнен тыс болса да, Ұлыбритания жалғыз жүрмеуге және оралу күнін біреуге айтып кетуге кеңес береді.

Жабдық: ТЖМ нені атайды

ТЖМ хабарламаларында әдеттегі фрирайд тізімдеріне қарағанда зат аз аталған.

• Қар көшкіні қабылдағыш-таратқышы (бипер). ТЖМ оны алған жөн дейді: ол көшкін астындағы адамды табуға мүмкіндік береді.
• Көшкін таспасы. Топ көшкін қаупі бар беткеймен жүргенде ТЖМ әркімге оны белге байлауға кеңес береді.
• Бағыт картасы, болжам. ТЖМ болжамды ескеріп, бағыт картасын жасауды сұрайды.
• Бағдарлау. Bes.media материалындағы туристерге кеңесте карта, компас, GPS немесе навигатор аталады.

Оқыған ТЖМ хабарламаларынан зонд пен күректі таппадық. Оларсыз бипер адамды қазып алуға көмектеспейді, сондықтан нұсқаушыдан немесе курорт прокатынан сұраңыз. ТЖМ сондай-ақ қар көшкіні қауіпсіздігінің негіздерін білмей қауіпті ауданға шықпауды және топпен сырғанауды сұрайды.

Көшкін түссе: ТЖМ не дейді

Бұл әрекеттер ТЖМ-нің 2024 жылғы 10 желтоқсандағы хабарламасы бойынша берілген, басқа ресми нұсқаулық таппадық.

• Көшкін биіктен үзіліп, уақыт болса, оның жолынан төмен емес, көлденең бағытта кетіңіз.
• Шығыңқы жердің тасасына тығылуға, дөңеске немесе берік тасқа шығуға болады.
• Кете алмасаңыз, сөмкеден, шаңғыдан, таяқтан және мұз балтасынан бірден босаныңыз.
• Қолдан келгеннің бәрін істеп, оның ішінде жүзу қимылдарымен ағынның шетіне қарай ұмтылыңыз.

112 немесе Алматы ТЖД құтқару қызметіне 109 нөмірі бойынша қоңырау шалыңыз. Басқа нөмірлер қауіпсіздік бетінде бар.

Курорттар және жолдан тыс беткейлер

ТЖМ дайындалмаған жерлерде сырғанаудан аулақ болуға кеңес береді. Шымбұлақта, 24.kz дерегінше, Қазселденқорғаудың көшкін бағыты бар, шолу күніне үш рет келеді. Ақбұлақта басты ереже жол қоршауынан шықпау. Курорттарды тау шаңғысы курорттары шолуынан салыстыруға болады, Ойқарағай бөлек талданған.

Қауіп жолда да болады: Канада көшкіндер әсіресе көктемде жолды жауып тастауы мүмкін екенін ескертеді, ал Аустралия шатырдан түскен қардан және суықтың ұзақ әсерінен болған өлімдерді атайды. Қала маңындағы қысқы күннің тыныш нұсқасы қысқы Алматы таңдамасында сипатталған.