Павлодардағы Мәшһүр Жүсіп мешіті: ғимараты, символикасы және қашан бару керек

Мәшһүр Жүсіп мешіті Павлодардың орталығында, шамамен 6 гектарлық саябақта орналасқан, 1 500 намазхан сыяды. Ол 2001 жылы ашылып, қазақтың ақыны әрі тарихшысы Мәшһүр Жүсіптің (1858–1931) құрметіне аталған. Бұл ашық аспан астындағы мұражай емес, жұмыс істеп тұрған мешіт. Павлодарға онсыз да баратын болсаңыз немесе қала арқылы өтетін болсаңыз, оны көруге арнайы соғудың мәні бар.

Мәшһүр Жүсіп мешітінің ерекшелігі

Ең алдымен ауқымы мен символикасы. Ағылшынша Википедия оны Қазақстандағы ең ірі мешіттердің бірі деп атайды. Мұнаралары 63 метрге, жарты ай орнатылған күмбезі 54 метрге көтеріледі. Жоспар бойынша ғимарат 48-ге 48 метрлік сегіз бұрышты жұлдыз құрайды.

Аспан түстес күмбез шаңырақ — киіз үйдің дөңгелек төбесі пішінінде жасалған. Авторлардың ойынша, ғимараттың сұлбасы әлемге айқара ашылған жүректі еске салады. Ішкі үлкен залда Ташкентте жасалған, 434 шамы бар «Зумрад» хрусталь шамшырағы ілулі тұр.

Ғимараттың өлшемдері мен құрылымы сандармен

Негізгі көрсеткіштер орысша және ағылшынша Википедияда сәйкес келеді. Олар сізді не күтетінін түсінуге көмектеседі: бұл шағын аудандық мешіт емес, жеке залдары бар ірі екі қабатты ғимарат.

Бірінші қабатта медресе сыныптары, әйелдер залы, неке қию залы, асхана, дәрет алатын бөлмелер мен киім ілгіштер орналасқан. Неке залы мен асхананың арасындағы қалқа алынады да, екеуі бір үлкен залға айналады. Екінші қабатта балконы бар ерлер залы, ислам мәдениеті мұражайы, кітапхана және бейнезал бар. Бас кіреберіс тікелей екінші қабатқа апарады, оған баспалдақпен көтеріледі.

Деректер қай жерде алшақтайды

Қазақша Википедия ғимаратты толығырақ сипаттайды, бірақ кейбір сандары басқаша. Жекелеген залдардың нақты сыйымдылығы сіз үшін маңызды болса, екі нұсқаны да ескеріңіз.

Қазақша мақала басқа нұсқаларда жоқ мәліметтерді қосады: алғашқы тасы 1999 жылғы 23 қазанда қаланған, мешіт 2001 жылғы 5 қыркүйекте ашылған. Онда шамшырақтың салмағы 3,5 тонна, күмбездегі жарты айдың ұзындығы 1,2 метр, ал мұнаралар саны төртеу деп көрсетілген.

Пішіндер мен сандар нені білдіреді

Мұндағы әрбір ірі сан дерлік — нышан. Мұнаралардың 63 метрлік биіктігі Мұхаммед пайғамбардың жасына сәйкес келеді. Күмбез киіз үй көрген әркімге таныс шаңырақты қайталайды.

Қазақша Википедия бойынша, сегіз қырлы бірінші қабат сегіз қырлы сарайлар салынған Дешті Қыпшақ сәулетіне меңзейді. Жоғарыдағы сегіз бұрышты жұлдыз онда түркі халықтарының ортақ нышаны деп аталады. Жобаны «АлматыГипроГор» институты жасаған, құрылысын «ИртышТрансСтрой» компаниясы жүргізген.

Мешітті сапарға қалай қосуға болады

Мешіт Павлодардың дәл орталығында тұр, сондықтан оған бөлек жол жоқ: бәрін қалаға дейінгі жол шешеді. Тура сызықпен Павлодар Астанадан шамамен 398 км, Қарағандыдан 386 км, Семейден 308 км жерде. Жолмен қашықтық ұзағырақ болады, ал пойыздар мен автобустардың кестесін біз растай алмадық.

Ғимарат пен саябақты аралауға әдетте күннің бір бөлігі жетеді, сондықтан мешітті қала бағдарламасының бір бөлігі ретінде қарастырған ыңғайлы. Сайтымыздағы ең жақын табиғи орындар бұл жерден алыс: Зерендіге дейін тура сызықпен шамамен 535 км, Балқашқа дейін — шамамен 656 км. Бұл алыс сапарлар, ал жолмен қанша уақыт кететінін біз білмейміз.

Павлодарға қашан бару керек

Мешіт айналасындағы саябақта серуендеу маусымға қатты байланысты. Төмендегі сандар — метеостанция деректері емес, 135 м биіктіктегі нүкте үшін 2011–2020 жылдардағы ERA5 реанализі бойынша есептелген нормалар.

Ең жайлысы — мамырдан қыркүйекке дейін: күндіз 19-ден 26 °C-қа дейін. Шілде — ең жылы (26,8 °C-қа дейін) әрі ең жаңбырлы ай, шамамен 63 мм жауын-шашын түседі. Қысы қатал: қаңтарда күндіз шамамен −14 °C, түнде шамамен −21 °C. Қарашадан наурызға дейін орташа күндізгі температура нөлден төмен, саябақта ұзақ серуендеу суық болады. Сәуір мен қазанда жылырақ киінген жөн: түнде шамамен 1 °C.

Жұмыс істеп тұрған мешітте өзін қалай ұстау керек

Бұл — құлшылық орны, туристер мұнда қонақ. Ерлер мен әйелдердің залдары бөлек. Қазақша Википедия бойынша, уағыз қазақ және орыс тілдерінде айтылады, ал ғимаратта неке қию мен балаға есім қою рәсімі өткізіледі.

Келушілерге арналған ережелерді біз растай алмадық: жұмыс уақыты, киімге қойылатын талаптар, намаз кезінде кіруге бола ма және ішінде суретке түсіруге рұқсат па. Мұны орнында мешіт қызметкерлерінен нақтылаңыз және намаз кезінде рұқсатсыз залға кірмеңіз.