charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші

Орал маңындағы Шалқар көлі (Челкар): суы, маусымы және экологиясы

Батыс Қазақстан облысының Оралдан 75 км жердегі ең үлкен көлі. Көктемде суы тұздылау, жаздың соңында ащы, ал мұзы мамырда ғана кетеді.

Гравюра: қамысы бар кең дала көлі, алыста құс топтары
ИллюстрацияГравюра: қамысы бар кең дала көлі, алыста құс топтары

Орал маңындағы Шалқар көлі (Челкар): қай айда барған жөн

  1. қаңтар: маусым емес
  2. ақпан: маусым емес
  3. наурыз: маусым емес
  4. сәуір: маусым емес
  5. мамыр: болады
  6. маусым: ең қолайлы
  7. шілде: ең қолайлы
  8. тамыз: жақсы
  9. қыркүйек: болады
  10. қазан: маусым емес
  11. қараша: маусым емес
  12. желтоқсан: маусым емес

Мұз қарашадан мамырға дейін тұрады. Маусымнан тамызға дейін демалады, жаздың соңында суы ащы.

Орал маңындағы Шалқар көлі (Челкар): неге бару керек

БҚО-ның Кіші теңізі

Облыстағы ең үлкен әрі терең су айдыны: шамамен 200 км², ұзындығы 18 км. Жергілікті тұрғындар Шалқарды Кіші теңіз дейді.

Жазда өзгеретін су

Көктемде, Жайыққа ағыны болғанда, суы тұздылау, жаздың соңында ащы болып, ішуге жарамайды.

Балық пен құс

Википедия мен Tengrinews бойынша табан, сазан, шортан, жайын, ал суда аққу, қаз, үйрек, қоқиқаз бен суқұзғын бар.

2014 жылғы ескерту

2014 жылғы шілдеде су гүлденгенде билік шомылмауды сұраған. Сынаманың жаңа нәтижесін таппадық, суға өзіңіз қараңыз.

Шалқар, орысша атауы Челкар, — Батыс Қазақстан облысының Теректі ауданындағы, Оралдан оңтүстік-шығысқа қарай 75 км жерде жатқан тұздылау көл (Tengrinews, 2019). Бұл облыстағы ең үлкен әрі ең терең су айдыны, жергілікті тұрғындар оны Кіші теңіз деп атайды. Маусымы қысқа: мұзы мамырда ғана кетеді, ал жаздың соңында суы ащы болады. Мұнда кең су, балық пен құс үшін келеді, бірақ жағадағы жағдайды алдын ала білген дұрыс.

Шалқар көлі сандармен: дереккөздер әртүрлі жазады

КөрсеткішВикипедияTengrinews, 2019
Ауданы190–205,8 км²240 км² (24 мың га)
Ұзындығы18,4 кмшамамен 18 км
Ені14,7 кмшамамен 14 км
Ең үлкен тереңдігі13 м18 м-ден аспайды
Орташа тереңдігі5 мдерек жоқ

Ауданы жылдарға қарай өзгереді, мұны Википедия да атап өтеді. Сапар үшін қорытынды мынадай: су кең әрі кей жері терең, сондықтан желде алысқа жүзбеңіз және құтқару жилетінсіз қайықпен шықпаңыз.

Суы қандай және қашан

Википедия бойынша көл қар мен жер асты суынан қоректенеді, ал жоғары деңгей мамырға келеді, сол кезде ол 1,8–2 м-ге көтерілуі мүмкін. Көктемде, Жайыққа ағыны болғанда, суы тұздылау, жаздың соңында ащы болып, ішуге жарамайды. Көл қарашада қатады, мамырда ериді.

КезеңНе күтуге болады
Қараша — мамырМұз және салқын су
МамырСудың жоғары деңгейі
Маусым — тамызДемалыстың негізгі маусымы
Жаздың соңыСуы ащы

Ішетін судың бәрін өзіңізбен алыңыз: көл оған жарамайды.

Иіс, су гүлденуі және 2014 жыл

2014 жылғы шілдеде демалушылар судың лайланғанын және жағадағы жасыл қабықты байқаған, иіс көлден 10 км жерде сезілген, ұсақ балық қырылған. Облыстық тұтынушылар құқығын қорғау департаментінің басшысы уақытша шомылмауды сұрады, бірақ апат жоқ екенін, себебі лайлану мен су гүлденуі екенін айтты. Мониторингтің жаңа нәтижесін таппадық. Орнында осындай көріністі байқасаңыз, суға түспеңіз.

Балық аулау және құстар

Көлде табан, сазан, оңғақ, алабұға, шортан, жайын және бұзаубас бар (Википедия). Tengrinews аққу, қаз, үйрек, қоқиқаз, шағала және суқұзғынды атайды. Қамыстарда суда жүзетін құс көп. Осы көлдегі әуесқой балық аулау ережелерін тексерген жоқпыз, сондықтан оларды аудан бойынша нақтылаңыз.

Сапарды қалай жоспарлау керек

Бастапқы нүкте — Орал, одан 75 км. Жол мен демалыс базаларының күні көрсетілген сипаттамасын таппадық, сондықтан карта мен суды міндетті деп есептеп, түнейтін жерді алдын ала анықтаңыз. Сол сапарға Бөкей Ордасын қосуға болады. Жағасында орман бар басқа Шалқарды іздесеңіз, сізге СҚО-дағы көл керек. Басқа нұсқаларды ел көлдері іріктемесінен табасыз.

Әлі тексерілмеген
  • Жағадағы демалыс базалары және олардың 2027 жылғы жұмысы
  • Оралдан жол және көліксіз қалай бару керек
  • Судың күйі мен көл деңгейі туралы жаңа деректер
  • Балық аулау ережелері

Орал маңындағы Шалқар көлі (Челкар): сапар алдындағы кеңестер

  1. Ішетін судың бәрін алыңыз: көл ішуге жарамайды.
  2. Желде жилетсіз қайықпен шықпаңыз: көл үлкен әрі кей жері терең.
  3. База іздегенде облысты тексеріңіз: Шалқар СҚО-да да бар.

Жақын маңда тағы не көруге болады

Жиі қойылатын сұрақтар

Оралдан Шалқар көліне дейін қанша жол?
Tengrinews (2019) қаладан оңтүстік-шығысқа қарай 75 км деп көрсетеді. Жол уақыты мен бағытын сенімді дереккөзден растай алмадық.
БҚО-дағы Шалқар көлі тұзды ма?
Иә. Википедия бойынша көктемде суы тұздылау, ал жаздың соңында ащы болып, ішуге жарамсыз болады.
Шалқар көліне түсуге бола ма?
Демалушылар мұнда жазда келеді, бірақ 2014 жылғы шілдеде билік су гүлденуі мен иіске байланысты шомылмай тұруды сұраған. Сынамалардың жаңа нәтижесін таппадық.
Бұл СҚО-дағы Шалқар көлі ме?
Жоқ. Бұл БҚО-ның Теректі ауданындағы басқа көл, ал Айыртау ауданындағы Шалқар елдің солтүстігінде, мыңдаған шақырым жерде.

Дереккөздер

Тағы оқыңыз