charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші
Бәйдібек ата кесенесі: төбедегі кесене, 2011 жылғы наурыз

Бәйдібек ата кесенесі: қайда орналасқан, не салынған, қалай баруға болады

Бәйдібек ата кесенесі Балабөген өзенінің жағасындағы аттас ауылда тұр. Қазіргі ғимарат бес ананың кесенелерімен бірге 1996–1998 жылдары салынған. Картадағы осы атаудың өзі үш түрлі жерге апарады.

  • Шымкенттен ~78 км
  • 1996–1998 ғимарат
  • Балабөген жағасы
  • Шілдеде күндіз ~32 °C
Фотоларды көру · 2 Қай айда барған жөн Сапарды есептеу

Фото: Saken Kenzhebayev · Wikimedia Commons · CC BY 3.0

Бәйдібек ата кесенесі: қай айда барған жөн

  1. қаңтар: болады
  2. ақпан: болады
  3. наурыз: болады
  4. сәуір: жақсы
  5. мамыр: ең қолайлы
  6. маусым: жақсы
  7. шілде: болады
  8. тамыз: болады
  9. қыркүйек: ең қолайлы
  10. қазан: жақсы
  11. қараша: болады
  12. желтоқсан: болады

Сәуірдің соңы, мамыр, қыркүйек пен қазанның басы ыңғайлы; қаңтардан мамырға дейін айына 76–93 мм.

Бәйдібек ата кесенесі: неге бару керек

Картадағы үш Бәйдібек

Кесене Бәйдібек ауданындағы Бәйдібек ата ауылында. Алматы облысындағы Бәйдібек би ауылы мен Шымкенттегі ескерткіш — басқа орындар.

Ескі орындағы жаңа ғимарат

Кешенді 1996–1998 жылдары «Бәйдібек-Сыланды» қоры салған, бас сәулетшісі Ғ. Садырбаев. Ескі мазар бірнеше рет қирап, қайта тұрғызылған.

Бірнеше рудың түп атасы

Шежіре Бәйдібекті албан, суан, дулат, сарыүйсін, шапырашты, ысты және ошақтының түп атасы дейді. Деректер аңыздан алынған.

Бесік пішінді құлпытас

Күмбезді ғибадат бөлмесінде салмағы 6 т ақ мәрмәр құлпытас тұр. Қасында бес ананың мазары бар: Марау, Зеріп, Жұпар, Қарашаш, Сыланды.

Бәйдібек ата кесенесі Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы Бәйдібек ата ауылының орталығында, Балабөген өзенінің биік жағасында, Шымкенттен түзу сызықпен шамамен 78 км жерде тұр. Ғимарат ескі мазар орнына 1996–1998 жылдары бес ананың кесенелерімен бірге тұрғызылған. Мұнда Ұлы жүз руларының қастерлі атасына келеді, ал сапарды оның жұбайы Домалақ ана кесенесімен бірге жоспарлау ыңғайлы.

Картадағы үш Бәйдібек: қайда бармау керек

Навигатор сізді жүздеген шақырым алысқа жіберуі мүмкін. Сұраныс ұқсас үш атауды шығарады, солардың біреуі ғана дұрыс.

АтауыБұл неСай ма
Бәйдібек ата ауылы, Бәйдібек ауданыБалабөген жағасындағы кесенеИә
Бәйдібек би ауылы, Алматы облысыБартоғайға баратын жолдағы елді мекен, мұнда кесене жоқЖоқ
Шымкенттегі Бәйдібек би ескерткіші мен даңғылыҚаладағы ескерткіш пен көшеЖоқ, ол қалада

Қателік қымбатқа түседі: Шымкенттен Алматы облысындағы елді мекенге дейін түзу сызықпен 300 км-ден асады. Шықпас бұрын картадан «Бәйдібек ауданы» деген сөзді тексеріңіз.

Бәйдібек туралы не белгілі және қайдан

Ол туралы біліп отырғанның бәрі шежіре мен ауызша аңыздан алынған, қазақша Уикипедия мұны тікелей айтады. Осы жазбалар бойынша Бәйдібек 1356–1419 жылдары Шығыс Қаратауда өмір сүрген, ел басқарып, ақылшы болған. Ол туралы Шоқан Уәлиханов пен Н. А. Аристов жазбаларында да айтылады.

Шежіре оны албан, суан, дулат, сарыүйсін, шапырашты, ысты және ошақты руларының түп атасы деп атайды. Кіші әйелі Нұрила халық жадында Домалақ ана болып қалған. Көп адам үшін бұл өз атасына барған сапар, сондықтан мұнда отбасылық орынға қарағандай қарайды: тыныш жүріп, дұға оқып тұрғандарға кедергі жасамаңыз.

Жағада қазір не тұр

Ғимарат жаңа, орта ғасырлық қалау мұнда жоқ. Қарахан дәуірі үлгісіндегі деп айтылатын ескі мазар бірнеше рет қирап, қайта тұрғызылған. Қазіргі кешенді 1996–1998 жылдары «Бәйдібек-Сыланды» қайырымдылық қоры ұйымдастырған, бас сәулетшісі — Ғ. Садырбаев.

НеҚайдан
Сары кірпішТашкент зауыттары
Ақшыл мәрмәрНұрата
Қызыл гранитТараз бен Қаратау
Табиғи тақтатасҚошқар ата
ШеберлерСамарқанд, Ташкент, Сайрам, Шымкент

Биік күмбезді ғибадат бөлмесінде салмағы 6 т бесік пішінді ақ мәрмәр құлпытас тұр. Қасында бес ананың мазар-кесенелері бар: Марау (Сары бәйбіше), Зеріп, Жұпар, Қарашаш және Сыланды. Қазақша Уикипедия кесенені жергілікті маңызы бар ескерткіш деп көрсетеді, ал 2017 жылғы жалпыұлттық киелі нысандар тізімі «Бәйдібек би, Домалақ ана кесенелерін» бірге атайды.

Бәйдібек атадағы ауа райы және қашан бару керек

Ыңғайлы кезең: сәуірдің соңы, мамыр, қыркүйек және қазанның басы. Төмендегі цифрлар ауылдағы 753 м биіктіктегі нүктеге есептелген.

Айлар бойынша климат · ERA5 торының нүктесі (753 м) · бақылау 2011–2020

Бұл орынның координаттары бойынша реанализден есептелген норма, метеостанция бақылауы емес.

Айлар бойынша сандар
АйКүндіз, °CТүнде, °CЖауын-шашын, мм
Қаң2-5.380.5
Ақп3.5-4.775.1
Нау11.31.988
Сәу17.8898.6
Мам23.712.875.2
Мау28.516.726.8
Шіл31.2198.5
Там29.717.610.6
Қыр24.311.98
Қаз16.85.642.9
Қар7.6-1.276.4
Жел2.7-5.276.8

Дереккөз: Open-Meteo, ERA5 reanalysis, 2011–2020

Шілдеде күндіз шамамен 31 °C, ашық аумақта көлеңке барын раста алмаймыз: таңертең келіңіз. Қаңтардан мамырға дейін айына 75–99 мм жауын-шашын түседі, сондықтан қыста және ерте көктемде жолдың жайын алдын ала біліп алыңыз. Шілдеден қыркүйекке дейін құрғақ дерлік: 7–8 мм.

Шымкенттен сапарға қалай қосуға болады

Sxodim Домалақ ана, Бәйдібек ата және Қос ана кесенелерін Ақмешіт үңгіріне баратын жолдағы аялдама деп атайды. Ауылдан түзу сызықпен Домалақ анаға дейін шамамен 25 км, үңгірге дейін шамамен 19 км, Шымкентке дейін шамамен 78 км. Жол бойынша қашықтықты раста алмадық, бүтін күн қалдырыңыз.

  • Киім. Иық пен тізе жабық, әйелдерге орамал. Бұл кесенеге арналған жазбаша ереже таппадық, сондықтан біздің жалпы ұсыныстарды басшылыққа алыңыз.
  • Суретке түсіру. Ішінде түсірер алдында күтушіден сұраңыз.
  • Көлік. Ауылға қатынайтын автобус кестесін таппадық, сондықтан көлік алыңыз.

Оңтүстіктің кеңірек мәнмәтіні Қазақстан кесенелері таңдамасында жинақталған.

Әлі тексерілмеген
  • Картадағы кесененің нақты нүктесі: OpenStreetMap-те ауылда және оның маңында атаулары ұқсас екі зират белгіленген
  • Келу уақыты және ақылы ма
  • Киім мен суретке түсіру туралы жазбаша ереже
  • Шымкенттен жол бойынша қашықтық пен жолдың күйі

Бәйдібек ата кесенесі: сапар алдындағы кеңестер

  1. Шығар алдында картадан «Бәйдібек ауданын» тексеріңіз: аттас елді мекен 300 км-ден алыс.
  2. Ауылға автобус кестесін таппадық, көлік пен бүтін күнді есептеңіз.
  3. Жазбаша ереже жоқ: жабық киім, әйелдерге орамал, суретке түсірер алдында күтушіден сұраңыз.

Жақын маңда тағы не көруге болады

Жиі қойылатын сұрақтар

Бәйдібек ата кесенесі қайда орналасқан?
Қазақша Уикипедия бойынша, Түркістан облысы Бәйдібек ауданы Бәйдібек ата ауылының орталығында, Балабөген өзенінің биік жағасында. Шымкенттен түзу сызықпен шамамен 78 км.
Бәйдібек кім болған?
Шежіре мен аңыздар бойынша, XIV–XV ғасырлардағы жол бастаушы, Ұлы жүздің албан, суан, дулат, сарыүйсін, шапырашты, ысты және ошақты руларының түп атасы. Қазақша Уикипедия өмір жылдарын 1356–1419 деп көрсетеді, деректердің аңыздардан жиналғанын да өзі ескертеді.
Бәйдібек атада ауа райы қандай?
ERA5 есептік нормасы бойынша, 753 м биіктікте шілдеде күндіз шамамен 31 °C, қаңтарда шамамен 2 °C, түнде −6 °C-қа дейін. Қаңтардан мамырға дейін айына 76–93 мм жауын-шашын, шілдеден қыркүйекке дейін 7–8 мм түседі.
Кесене жанындағы бес ана кімдер?
Кешенге Марау (Сары бәйбіше), Зеріп, Жұпар, Қарашаш және Сыланды мазар-кесенелері кіреді. Олар Бәйдібек кесенесімен бір жылдары тұрғызылған.

Дереккөздер

Тағы оқыңыз