Астананың бас мешіті: қайда орналасқан, ішіне қалай кіруге болады, ережелер
Орталық Азиядағы ең үлкен мешіт Мәңгілік Ел даңғылында, ЭКСПО-ның жанында тұр, 2022 жылғы 12 тамызда ашылды. 2026 жылғы шілдеден бастап Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы оны ресми түрде «Нұрсұлтан мешіті» деп атайды.
- Жол
- Мәңгілік Ел, ЭКСПО жанында
- Қашан
- мам–қырең қолайлыҚазір: болады
- Өлшемі
- Күмбез 83,2 м, Ø 62 м
- Анықтама
- Әрқайсысы 130 м 4 мұнара
- Тарихы
- 12.08.2022 ашылған
- Анықтама
- 2026 жылдан: «Нұрсұлтан мешіті»
Астананың бас мешіті: қай айда барған жөн
қараша · қазір- қаңтар: болады
- ақпан: болады
- наурыз: болады
- сәуір: жақсы
- мамыр: ең қолайлы
- маусым: ең қолайлы
- шілде: ең қолайлы
- тамыз: ең қолайлы
- қыркүйек: ең қолайлы
- қазан: жақсы
- қараша: болады
- желтоқсан: болады
Залдар кез келген маусымда ашық, ал субұрқақты саябақ пен көру алаңына мамыр–қыркүйек ыңғайлы: қаңтарда күндіз шамамен −12 °C.
Астананың бас мешіті: неге бару керек
25 млн шыныдан жасалған құбыла қабырғасы
Ұзындығы 100 м, биіктігі 22,4 м мозаика, Алланың 99 есімі іштен жарықтандырылған. Каллиграфия — шебер Асылбек Байзақұлы.
83,2 м күмбез
Диаметрі 62 м. Ашылуда оны өз түріндегі әлемдегі ең үлкен күмбез деп атады; бұл рейтингтің тәуелсіз тексерісі жоқ.
Мұнараға лифт
2022 жылы ашылғанда сол қанаттағы бір мұнара қонақтарға ашылды: лифт қала көрінісіне көтереді. Уақыты мен бағасын орнында нақтылаңыз.
Субұрқақты саябақ
Саябақпен қоса кешен 10 га телімде 57 мың м² алып жатыр, жанында астананың Жасыл белдеуі.
Астананың бас мешіті — Орталық Азиядағы ең үлкен мешіт: ол Мәңгілік Ел даңғылында, ЭКСПО-ның жанында тұр және 2022 жылғы 12 тамызда ашылды. 2026 жылғы шілдеден бастап Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) оны ресми түрде «Нұрсұлтан мешіті» деп атайды, бірақ іздеуде және карталарда оны әлі де «бас мешіт» немесе «Астана мешіті» деп іздейді. Мешіт жұмыс істеп тұр, туристер мұнда биіктігі 83,2 м күмбезді, әрқайсысы 130 м төрт мұнараны және ұзындығы 100 м мозаика қабырғаны көруге келеді.
Бас мешіт қайда орналасқан және қазір қалай аталады
Мешіт Мәңгілік Ел даңғылында, астанадан шығар жерде салынған. Nur.kz жазуынша, жанында ЭКСПО мен Mega Silk Way сауда орталығы бар, ал екінші жағынан кешенді Жасыл белдеу қоршап тұр. Мешіт тұрған жер телімі 10 га, ғимараттардың жалпы ауданы 68 062 м² (Sputnik Қазақстан).
Атауы өзгеріп отырды. Іргетасына тас 2019 жылғы 18 наурызда қаланды, 2022 жылы ашылғанда ғимаратты Бас республикалық мешіт деп атады. 2026 жылғы 5 шілдеде Bizmedia.kz ҚМДБ-ға сілтеме жасап, енді оның ресми атауы — «Нұрсұлтан мешіті» екенін хабарлады. Ағылшын Уикипедиясында мақала бұрынғыша «Astana Grand Mosque» сұрауымен де ашылады.
Бас мешіт, Әзірет Сұлтан және Нұр-Астана: қалай шатастырмауға болады
«Астана мешіті» деген сұрауда үш түрлі ғимарат араласып кетеді. Таксиге «бас мешіт» деудің орнына мекенжайды айтқан дұрыс.
| Бас мешіт | Әзірет Сұлтан | |
|---|---|---|
| Ашылған күні | 12.08.2022 | 06.07.2012 |
| Мекенжайы | Мәңгілік Ел, ЭКСПО жанында | Тәуелсіздік, 48 |
| Күмбезі | 83,2 м | 51 м |
| Мұнаралары | 4, әрқайсысы 130 м | 4, әрқайсысы 77 м |
Әзірет Сұлтан Есілдің оң жағалауында, Бейбітшілік және келісім сарайының жанында тұр. Ол 5 мың намаз оқушыны сыйғызады, мерекелерде 10 мыңға дейін. Ол туралы толығырақ — Әзірет Сұлтан мешіті бетінде.
«Нұр-Астана» мешітін 2021 жылы ҚМДБ төралқасы Әбу Насыр әл-Фараби атындағы мешіт деп қайта атады (Tengrinews, 2021 жылғы 20 қараша). Ауызекі сөзде және іздеуде оны әлі де «Нұр-Астана» дейді. Бас мешітпен оның ортақтығы — екеуі де «Астана мешіті» сұрауында кездеседі, басқа ештеңе жоқ. Елдің ірі мешіттерінің бәрі Қазақстан мешіттері топтамасында жиналған.
Сандар: күмбез, мұнаралар, сыйымдылық
Дереккөздер ғимараттың өлшемдерінде бірдей, ал сыйымдылығында әртүрлі.
| Не | Мәні |
|---|---|
| Күмбездің биіктігі | 83,2 м |
| Күмбездің диаметрі | 62 м |
| Мұнаралар | 4, әрқайсысы 130 м, бес бөліктен |
| Мозаика қабырға | 100 × 22,4 м, 25 млн шыны |
| Басты есік | 12,4 м, шамамен 1,5 т, ироко ағашы |
| Кілем | 15 525 м² |
| Аспашам | диаметрі 27 м, салмағы 20 т |
| Жер телімі | 10 га |
The Qazaqstan Monitor жазуынша, мұнараның бес бөлігі исламның бес парызын білдіреді. Басылым күмбезді өз түріндегі әлемдегі ең үлкен күмбез, ал кілемді қолдан тоқылған ең үлкен кілем деп атайды. Бұл рейтингтер — ашылу кезіндегі жоба қатысушыларының сөзі, тәуелсіз тексерісін біз таппадық.
Сыйымдылыққа келсек. Nur.kz ашылған күні 30 мың адам деп жазды: ерлер залы 12 мың, әйелдер залы 3 мың, аула мен басқа бөлмелер тағы 12 мың. Sputnik Қазақстан басқаша бөледі: залдарда бір мезгілде 30 мың ер адам мен 5 мың әйел намаз оқиды, ашық бөлікке 200 мыңға жуық адам сыяды, барлығы — 235 мың. Дәл осы 235 мың санын ағылшын Уикипедиясы да келтіреді. Айырмашылық ашық алаңды есептеу-есептемеуден шығады. Туристке бұл айырмашылықтың мәні аз: мереке мен жұма намазына экскурсия жоспарламаған жөн, намаз оқитындарға кедергі болмау үшін.
Ағылшын Уикипедиясы бойынша, жобаны Dewan Architects & Engineers бюросы жасаған, құрылысты мемлекеттік бюджет қаржысынсыз жеке инвесторлар қаржыландырған. Nur.kz құрылыс салушы ретінде түріктің Sembol Construction компаниясын атайды.
Астананың бас мешітіне қалай жетуге болады
Мешіт қаладан шығар жерде тұр, сондықтан орталықтан таксимен немесе автобуспен барады. Навигаторға арналған бағдарлар — Мәңгілік Ел даңғылы, ЭКСПО және Mega Silk Way.
- Көлікпен. Мешіттің астында 405 орындық жабық тұрақ және туннель бар (The Qazaqstan Monitor). Ашылу кезінде қалалық автобустар жерасты аялдамасына кіреді деп айтылған.
- Автобуспен. Мешітке баратын бағдар нөмірлерін біз тексерген жоқпыз: шығар алдында қалалық көлік қосымшасынан қараңыз.
- ЭКСПО-дан жаяу. ЭКСПО-ға бәрібір баратын болсаңыз, бөлек жүрудің қажеті жоқ: nur.kz жазуынша, мешіт жанында тұр.
Астанаға алғаш келсеңіз, мешітке сапарды сол жағалаумен бірге жоспарлаған ыңғайлы: Бәйтерек пен бульвар орталықтан шығатын жолдың бойында. Қаланың басқа орындары — Астана бетінде.
Қанша уақыт қажет? Залдарға, аулаға және мұнараға көтерілуге бір-екі сағат жетеді, ал саябақта серуендеп, көршілес ЭКСПО-ға барсаңыз — жарты күн. Таксимен барсаңыз, қайтатын көлікті бірден келісіп алыңыз немесе такси қосымшасы кіре берісте жұмыс істей ме, тексеріңіз: мешіт тұрғын үйлерден шетте тұр, қыста желде көлік күту жағымсыз.
Ішінде және айналасында не көруге болады
Ішіндегі ең көзге түсетін нәрсе — құбыла қабырғасы. Оның ұзындығы 100 м, биіктігі 22,4 м, 25 миллион түрлі түсті шыныдан құралған, онда Алланың 99 есімі жазылған, іштен жарықтандырылған. Каллиграфияны қазақстандық шебер Асылбек Байзақұлы орындаған (ағылшын Уикипедиясы). Бас зал мен әйелдер аймағы қазақ ою-өрнегі бар кілемдермен жабылған, терезелер қолдан жасалған витраждан.
Кіре берісте ироко ағашынан жасалған, қазақ оюымен безендірілген биіктігі 12,4 м есік тұр. Ішкі есіктердің биіктігі 12 м. Орталық залда диаметрі 27 м аспашам ілулі.
Sputnik Қазақстан жазуынша, намаз залдарынан бөлек ғимаратта оқу сыныптары, конференц-зал, неке қию залы, Құран оқу залы, мұражай және дүкендер бар. Жерасты қабатында 440 орындық банкет залы орналасқан.
Сол қанаттағы мұнаралардың бірін ашылу кезінде қонақтарға ашты: жоғарыға лифт көтереді, жоғарыдан қала көрінеді. Мешіттің айналасында субұрқақтары бар үлкен саябақ жасалған, саябақпен қоса бүкіл кешен 57 мың м² алып жатыр.
Мешітте өзіңді қалай ұстау керек
Бұл мұражай емес, жұмыс істеп тұрған мешіт. Қазақстан мешіттеріне ортақ бірнеше ереже:
- Киім иық пен тізені жабады; әйелдер басын жабады.
- Аяқ киімді намаз залына кірер алдында шешеді.
- Намаз кезінде намаз оқып жатқандардың алдынан өтпейді және адамдарды рұқсатсыз суретке түсірмейді.
- Ақырын сөйлейді, телефонды дыбыссыз режимге қояды.
Мешіттерде, кесенелерде және киелі бұлақтардың басында өзіңді қалай ұстау керегі туралы толығырақ — киелі жерлердегі әдеп бетінде.
Тыныш аралау үшін ең жақсы уақыт — намаз уақытынан тыс жұмыс күні. Топпен келсеңіз, кім қайда күтетінін алдын ала келісіп алыңыз: ішінде қашықтық үлкен, аралап болған соң бір-біріңді залдардан іздегенше кіре берісте кездескен ыңғайлы.
Қашан бару керек: Астанадағы ай сайынғы ауа райы
Мешіттің өзі шатыр астында, сондықтан ішке кез келген маусымда кіруге болады. Ауа райы басқа нәрсені шешеді: саябақта, субұрқақ жанында және мұнараның көру алаңында қанша уақыт өткізесіз. Төменде Астанадағы нүкте үшін 2011–2020 жылдардағы ERA5 реанализінің нормалары берілген; бұл есептік модель, метеостанция да, болжам да емес.
Күндіз, °C / Түнде, °C · Жауын-шашын, мм
Бұл орынның координаттары бойынша реанализден есептелген норма, метеостанция бақылауы емес.
Айлар бойынша сандар
| Ай | Күндіз, °C | Түнде, °C | Жауын-шашын, мм |
|---|---|---|---|
| Қаң | -11.6 | -19.2 | 14.5 |
| Ақп | -9.8 | -18 | 15.5 |
| Нау | -1.2 | -9.7 | 22.8 |
| Сәу | 13.1 | 1.3 | 28.2 |
| Мам | 20.2 | 6.7 | 29.9 |
| Мау | 25.1 | 12.6 | 41.8 |
| Шіл | 26 | 14.2 | 61.8 |
| Там | 25.1 | 12.3 | 28.1 |
| Қыр | 18.4 | 6.3 | 23.6 |
| Қаз | 8.8 | -0.2 | 31.2 |
| Қар | -3.4 | -10 | 28.6 |
| Жел | -9.1 | -16.1 | 23.2 |
Дереккөз: Open-Meteo, ERA5 reanalysis, 2011–2020
| Маусым | Күндіз | Түнде | Мешіт маңында бұл нені білдіреді |
|---|---|---|---|
| Қаңтар | −11,6 °C | −19,2 °C | тек залдар, далада ұзақ тұрмайды |
| Сәуір | 13,1 °C | 1,3 °C | салқын, субұрқақтар әлі жұмыс істемеуі мүмкін |
| Шілде | 26,0 °C | 14,2 °C | жылы, ең жауынды ай (шамамен 62 мм) |
| Қыркүйек | 18,4 °C | 6,3 °C | жұмсақ, саябаққа жақсы ай |
Демек, кешенді айнала серуендеуге мамыр–қыркүйек ең ыңғайлы. Қыста сапарды кіре беріске дейін таксимен жоспарлаңыз: мешіт қала шетіндегі ашық жерде тұр, аялдамадан немесе тұрақтан желге қарсы жүруге тура келеді. Маусым аралығында субұрқақтар жұмыс істей ме, оны біз тексерген жоқпыз.
Жақын жерде тағы не көруге болады
Бас мешіт орталықтан шетте тұр, сондықтан оны сол жағалаумен бір күнге біріктірген ыңғайлы. Таңертең — мешіт пен саябақ, күндіз — көршілес ЭКСПО, кешке — Бәйтерек пен бульвар. Оң жағалаудағы Әзірет Сұлтанды бөлек көрген жөн: екі мешіттің күмбезін салыстыру қызық, бірақ олардың арасы бүкіл қаланы кесіп өтетін бірнеше шақырым.
Киелі жерлер бойынша сапар құрастырып жүрсеңіз, Қазақстан мешіттері топтамасынан бастаңыз: онда Алматының Орталық мешіті, Жаркенттің ескі мешіті, Хан Ордасы және Маңғыстаудың жерасты мешіттері бар. Астананың басқа орындарына шолу — Астана бетінде.
Астананың бас мешіті: сапар алдындағы кеңестер
- Таксиге «Мәңгілік Ел, ЭКСПО жанында» деп мекенжайды айтыңыз: Астанада бірнеше ірі мешіт бар, оларды шатастыру оңай.
- Әйелдерге орамал, барлығына иық пен тізені жабатын киім алыңыз; аяқ киімді зал алдында шешеді.
- Жұма намазы мен мереке күндеріне экскурсия жоспарламаңыз: залдар намаз оқушыларға толады.
Жақын маңда тағы не көруге болады
Астанадағы Әзірет Сұлтан мешіті Әзірет Сұлтан — Есілдің оң жағалауындағы жамиғ мешіті, күмбезінің биіктігі 51 м, төрт …
Астанадағы Бәйтерек Нұржол бульварындағы диаметрі 22 м алтын түстес шары бар монумент әрі бақылау мұнарасы. Төменде …
Астана ботаникалық бағы Сол жағалаудағы 2018 жылғы шілдеде ашылған саябақ: әкімдік дерегі бойынша 87,9 га, субұрқақты …
Алматыдағы Тұңғыш Президент саябағы Алматының оңтүстігінде, Навои мен әл-Фараби қиылысындағы субұрқақтар каскады бар қалалық саябақ. …
Жиі қойылатын сұрақтар
Астананың бас мешіті қайда орналасқан?
Астананың бас мешіті қазір қалай аталады?
Бұл Әзірет Сұлтан мешіті ме?
Астананың бас мешіті қанша адам сыяды?
Бас мешіттің мұнарасына шығуға бола ма?
Мешітке қалай киіну керек?
Дереккөздер
- Главной республиканской мечети присвоено новое официальное название — Bizmedia.kz, 05.07.2026
- Самую большую мечеть в Центральной Азии открыл Назарбаев — Sputnik Казахстан, 12.08.2022
- Как выглядит самая большая мечеть в Центральной Азии — nur.kz, 12.08.2022
- Largest Mosque in Central Asia Opens in Nur-Sultan — The Qazaqstan Monitor, 12.08.2022
- Astana Grand Mosque — Wikipedia
- Open-Meteo Historical Weather API: ERA5 reanalysis, 2011–2020
- Мечеть «Нур Астана» переименовали — Tengrinews, 20.11.2021
Тағы оқыңыз
Астанадағы Әзірет Сұлтан мешіті: бұл қандай ғимарат және сапарды қалай жоспарлау керек
Астанадағы Бәйтерек: мұнарада не көруге болады және қашан келген жөн- Қазақстан мешіттері: қайсысын көру керек және барғанда өзіңізді қалай ұстау керек
Алакөл көлі: қайда орналасқан, ай сайынғы ауа райы, жағалаулар
Алматыдағы Ремизовка: шатқал, Асқартау шағынауданы және Көкжайлауға соқпақ
Арал қаласы: Арал жағасындағы қала — ауа райы, пойыздар, кемелер зираты