charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші
Асы жайлауы: киіз үйі бар кең жайлау аңғары

Асы жайлауы: Түрген үстіндегі үстірт және Асы-Түрген обсерваториясы

Алматыдан шығысқа қарай жатқан ұзындығы 40 км-ге дейінгі биік таулы жайлау, оған Түрген шатқалы арқылы көтеріледі. Батыс шетінде Асы-Түрген обсерваториясы тұр, жазда мұнда әлі күнге қой мен жылқы бағылады.

  • Алматыдан ~75 км
  • Бір жаққа 2–2,5 сағат
  • Биіктігі 2200–2750 м
  • Жолтабар не кроссовер
  • Жаяу адамға 0,15 АЕК
Фотоларды көру · 9 Қай айда барған жөн Сапарды есептеу

Фото: Gaziz Sadykov · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Тексерілді: 2026-10

Асы жайлауы: қай айда барған жөн

  1. қаңтар: маусым емес
  2. ақпан: маусым емес
  3. наурыз: маусым емес
  4. сәуір: маусым емес
  5. мамыр: жақсы
  6. маусым: ең қолайлы
  7. шілде: ең қолайлы
  8. тамыз: ең қолайлы
  9. қыркүйек: жақсы
  10. қазан: болады
  11. қараша: маусым емес
  12. желтоқсан: маусым емес

Көктемнің соңы мен жаз — жасыл жайлау мен гүл; күзде тыныш. Жолдың қыста жабылатын ресми мерзімі жоқ — экопосттан сұраңыз.

Асы жайлауы: неге бару керек

Асы жайлауы

Ұзындығы 40 км-ге дейінгі дәстүрлі жазғы жайылым: Асы өзенінің бойында әлі күнге қой отарлары мен жылқы үйірлері жайылады.

Асы-Түрген обсерваториясы

Батыс шеттегі «чупа-чупс» күмбезінде 1981 жылдан бақылау жүреді, мұнда Қазақстандағы ең ірі 1,5 метрлік АЗТ-20 телескопы тұр.

Түрген арқылы Асыға жол

Түрген шатқалымен қайыңды тоғай, шырша мен жартастар жанынан өтеді; асфальт грунтпен кезектеседі, грунтта терең шұңқырлар бар.

Асы үстіндегі төмен бұлттар

Жайлау үстінде бұлт өте төмен түседі. Tengrinews материалындағы фотограф жазғы найзағайдан кейін не алдында келуге кеңес береді.

Асы биіктігі: 2200–2750 м

Дереккөздер 500 м-дей алшақ; 2750 м — обсерватория биіктігі де, сондықтан жайлаудың өзі төменірек болуы ықтимал.

Асы жайлауы — Іле Алатауының шығыс сілемінде, Алматыдан шығысқа қарай 75 км-дей жерде жатқан биік таулы жайлау. Оған Түрген шатқалы арқылы көтеріледі: Tengrinews бағалауынша, бір жаққа 2–2,5 сағат жол. Жайлау Бартоғай су қоймасына қарай созылып жатыр, бойымен Асы өзені ағады, жазда қой мен жылқы бағылады. Батыс шетінде Асы-Түрген обсерваториясы тұр. Көктемнің соңы мен жазда, жол талғамайтын көлікпен барған дұрыс.

Асы жайлауы сандармен

КөрсеткішМәніДереккөз
Алматыданшығысқа 75 км-дей; обсерваторияға дейін 85 км-дейTengrinews
Жолдабір жаққа 2–2,5 сағатTengrinews, 2021
Ұзындығы40 км-дей (орыс Уикипедиясы); 15–17 км (қазақ Уикипедиясы)Уикипедия
Ені7–8 км-дейУикипедия
Биіктігі2200 м-дей; 2380–2410 м; 2750 морыс Уикипедиясы; қазақ Уикипедиясы; Tengrinews
Тарифжаяу 0,15 АЕК, жеңіл көлік 0,3 АЕК№ 232 бұйрық

Солтүстігінен Қараш пен Бақай таулары, оңтүстігінен Сары-Тау жотасы шектейді (қазақ Уикипедиясы). Биіктік бойынша 500 м-дей алшақтықтың себебі: 2750 м — Tengrinews 2017 жылы жазған обсерватория биіктігі. Жоғары сан телескоптар тұрған батыс шетке, ал жайлаудың өзі 2200–2400 м-ге қатысты болуы ықтимал.

Асыға қалай жетуге болады

Құлжа трактісімен шығысқа жүріп, Түргенге бұрыласыз да, Түрген шатқалымен сарқырамалар мен бахтах (форель) шаруашылықтарының жанынан жоғары көтерілесіз. Tengrinews (2020) жолды былай сипаттайды: асфальт пен грунт кезектеседі, бірнеше терең шұңқыр бар, жол бойында қайыңды тоғай қалың шыршаға, өткір жартастарға ұласады. Орыс тіліндегі Уикипедия бойынша келушілер Түрген ауылындағы парк әкімшілігінде тіркеледі, саңырауқұлақ теру мен балық аулауға бөлек рұқсат керек.

Қашан бару керек

Tengrinews бойынша ең әдемі кезең — көктемнің соңы мен жаз: жайлау жасыл, кейбір гүлдер тіпті тастың үстінде өседі. Күз тыныштау, бірақ ол да көрікті. Жайлаудың үстінде бұлт өте төмен түседі.

Әлі тексерілмеген Жайлауға апаратын жолдың қыста жабылатын ресми мерзімін таппадық. Туроператорлар мамыр–қыркүйек деп жазады, бірақ бұл парктің шешімі емес. Көктемде не күздің соңында Түргендегі экопосттан жолдың жағдайын сұраңыз.

Асы-Түрген обсерваториясы

Туристер «чупа-чупс» деп атап кеткен ақ күмбез — В. Г. Фесенков атындағы Астрофизика институтының обсерваториясы. Tengrinews (2017) жазғандай, орын 1970 жылдары таңдалған: Алматының жарығы Каменское үстіртіндегі бақылауларға кедергі келтіре бастаған. Құрылыс 1975 жылы басталып, тұрақты бақылау 1981 жылдан бір метрлік Zeiss телескопымен жүргізіледі. 2009 жылы обсерватория «Асы» деп қайта аталды. Негізгі құралы — 1,5 метрлік АЗТ-20 рефлекторы, оны Қазақстандағы ең ірі телескоп деп атайды.

Әлі тексерілмеген Туристік сайттар жайлаудағы ежелгі обалар мен петроглифтер туралы жазады, бірақ нақты ескерткіштерді сипаттайтын тексерілетін ғылыми не жаңалық дереккөзін ашпадық, сондықтан егжей-тегжейін келтірмейміз.

АЗТ-20 телескобының мұнарасы КСРО ыдырағанға дейін салынып үлгерген, кейін телескоп 25 жылдай қоймада жатқан. Тағы бір 50 сантиметрлік кешен ПЗС-камерамен геостационарлық орбитаны, соның ішінде KazSat-2 және KazSat-3 серіктерін бақылайды. Орынның таңдалу себебі — мөлдір ауа, қала жарығының аздығы және атмосфераның төмен турбуленттілігі (Tengrinews, 2017). Экскурсияның ашық тәртібін таппадық: бұл жұмыс істеп тұрған ғылыми нысан.

Пайдалы кеңестер

  • Ерте шығыңыз. Tengrinews бойынша бір күндік топтар Алматыдан таңғы 7–8-де шығып, сағат 16-ға таман оралады: екі жаққа 2–2,5 сағаттан жол күннің жартысын алады.
  • Түргенмен бірге көріңіз. Жолдағы шатқалдың өзі 1–2 күндік сапарға тұрарлық; сарқырамалар мен жайлауды бірге көргіңіз келсе, түнеуді жоспарлаңыз.
  • Найзағайды ескеріңіз. Жазда жайлау үстінде бұлт төмен түсіп, қатты найзағай болады — грунт жолға шықпас бұрын болжамды қараңыз.
  • Шығысқа қарай Бартоғайға өткелдері және екі асуы бар жолсыз бағыт кетеді — оған тағы бір күн қосыңыз.

Қанша тұрады

Асы — Іле-Алатау ұлттық паркінің бөлігі, № 232 бұйрық бойынша жаяу адамға 0,15 АЕК, жеңіл көлікке 0,3 АЕК. Теңгедегі соманы тарифтер калькуляторынан есептеңіз, сапар алдында ұлттық паркке бармас бұрын не тексеру керегін қараңыз.

Маңайда

Асы жайлауы: сапар алдындағы кеңестер

  1. Жол талғамайтын көлік не жақсы кроссовер алыңыз — грунт учаскелерде терең шұңқырлар бар.
  2. Түргендегі парк әкімшілігінде тіркеліңіз; балық аулау мен саңырауқұлақ теруге бөлек рұқсат керек.
  3. Обсерватория — жұмыс істеп тұрған ғылыми нысан: оны сырттан тамашалаңыз.

Жақын маңда тағы не көруге болады

Жиі қойылатын сұрақтар

Алматыдан Асы жайлауына қалай жетеді?
Құлжа трактісімен шығысқа қарай Түргенге дейін, одан әрі Түрген шатқалымен жоғары. Tengrinews 75 км-дей және бір жаққа 2–2,5 сағат деп жазады; жолда асфальт пен грунт кезектесіп, терең шұңқырлар кездеседі.
Асыға қандай көлікпен барған дұрыс?
Tengrinews жол талғамайтын көлікпен немесе кем дегенде жақсы кроссовермен баруға кеңес береді: грунт учаскелерде терең шұңқырлар бар.
Асы жайлауының биіктігі қанша?
Дереккөздер әртүрлі: орыс Уикипедиясы — 2200 м-дей, қазақ Уикипедиясы — 2380–2410 м, Tengrinews — 2750 м. Соңғы сан жайлаудың батыс шетіндегі обсерваторияның биіктігімен сәйкес келеді.
Асыға қашан барған жақсы?
Көктемнің соңы мен жазда, жайлау жасыл, шөп гүлдеп тұрғанда; күзде де әдемі (Tengrinews). Жолдың қыста жабылатын ресми мерзімін таппадық.
Асы жайлауына кіру қанша тұрады?
Жайлау Іле-Алатау ұлттық паркіне кіреді: № 232 бұйрық бойынша жаяу адамға 0,15 АЕК, жеңіл көлікке 0,3 АЕК. Теңгедегі соманы тарифтер калькуляторы есептейді.
Асы-Түрген обсерваториясына кіруге бола ма?
Бұл — В. Г. Фесенков атындағы Астрофизика институтының жұмыс істеп тұрған ғылыми нысаны. Экскурсияның ашық тәртібін таппадық, оны сырттан көресіз.

Дереккөздер

Әрі қарай оқыңыз