Алмаарасан: Алматы маңындағы Проходной шатқалының ыстық бұлақтары

Алмаарасан — Алматының оңтүстік-батысындағы Проходной шатқалы және ондағы ыстық термалды-радонды бұлақтар, қаладан шамамен 16 км жерде. № 28 автобустың соңғы аялдамасынан тұраққа дейін асфальтпен жаяу бір сағаттай немесе көлікпен 10–15 минут, одан әрі қысқа тау соқпағы. Бөшкелердегі су 20,5–39,7 °C, мұнда жыл бойы келеді. Ескі шипажай көптен бері жабық, ал соқпақ жанындағы бұлақ бәріне ашық.

Алмаарасан дегеніміз не

Шатқал Іле Алатауының солтүстік беткейінде жатыр, оны бойлай Үлкен Алматы өзенінің сол саласы — Проходная өзені ағады. Биіктікті дереккөздер әртүрлі береді: орыс Уикипедиясы шатқал үшін 1780 м, Sxodim бұлақтар үшін 1827 м деп жазады. Шатқал жоғарыда биіктігі 3609 м Алматы (Проходной) асуымен аяқталады.

Шипажай тарихы

1931 жылы Проходная өзенінің беткейлерінде 16 бұлақ саналып, сол жылы олардың негізінде бальнеологиялық курорт ашылды (Уикипедия). Sxodim шипажай 1990 жылы жабылды дейді, Уикипедия бойынша ол 1990 жылдары жекешелендірілген. 2007 жылы аумақ қайта жаңарту сылтауымен тікенек сыммен қоршалып, Ыстықкөлге баратын жалпыға ортақ соқпақ та жабылды. Жұмысты 2010 жылы аяқтайды деп күтті, бірақ шипажай ашылмады. Уикипедия соңғы жылдары бұлақтардың көбі жоғалып кеткенін атап өтеді.

Ыстық бұлақтар бүгін

2019 жылғы қарашада «Девичьи слёзы» сарқырамасы мен термалды бұлақтың маңында өзен арқылы алты жаяу көпір салынып, баспалдақ қалпына келтірілді (Уикипедия). Sxodim бойынша бұлақ жанында темір көпірлер, баспалдақ, дәретхана, киім ауыстыратын кабина, орындықтар мен шатырлар бар. Суға бөшкелерде түседі.

2024 жылғы желтоқсанда әкімдік 2019 жылғы құрылыс қауіпсіздік талаптарына сай емес екенін айтып, жаңа жөндеуді жариялады (Tengrinews). Жұмыс 2025 жылғы 13 мамырда басталды: өнеркәсіптік альпинистер беткейлерден қауіпті тастарды тазартып, 200 м²-дей беткейді тормен бекітті (Zakon.kz). 2025 жылғы 3 маусымнан 3 шілдеге дейін тұрақтан бұлаққа, сарқырамаға және Терра алаңына баратын бағыт толық жабылды. Әкімдік жұмысты 31 шілдеге дейін аяқтауды жоспарлаған (Tengrinews).

Алмаарасанға қалай жетуге болады

Автобуспен. № 28 бағыт Әл-Фараби даңғылы мен Дулати көшесінің қиылысындағы «Тұңғыш Президент саябағы» аялдамасынан «Олень» соңғы аялдамасына дейін барады. Онда ағаш көрсеткіштер тұр: бір жол Үлкен Алматы көліне, екіншісі бұлақтарға апарады. Тұраққа дейін асфальтпен жаяу бір сағаттай (Sxodim).

Көлікпен. Тұңғыш Президент саябағынан Дулати көшесімен «Олень» аялдамасына дейін көтеріліп, «Алмаарасан» шипажайы жағына оңға бұрыласыз. Тұраққа дейін 10–15 минут, одан әрі соқпақ.

Экопост. Кіреберісте адам басынан ақы алынады, сомасын орнында нақтылаңыз.

Қашан бару керек

Sxodim бойынша бұлақтарға жыл бойы барады. Жазда сарқырама мен Терра алаңына дейін серуендеуге ыңғайлы, қыста треккинг таяқтарын алыңыз. Шомылатын киім, сүлгі және құрғақ киім ұмытпаңыз. Жөндеу кезінде бағыт толық жабылуы мүмкін: 2025 жылғы маусымда соқпақ демалыс күндерін қоса бір айға жабылған.

Беткейлерден тас құлауы мүмкін — 2025 жылы альпинистердің қауіпті тастарды тазалап, тор орнатқаны да сондықтан. Қатты жаңбырдан кейін және жылымық кезінде тік беткейлердің астында ұзақ тұрмаңыз.

Алмаарасан қанша тұрады

Біз ашқан дереккөздерде бұлаққа түскені үшін бөлек ақы туралы айтылмайды, бірақ шатқал кіреберісіндегі экопост адам басынан ақы алады. № 28 автобусқа «Онай» картасымен немесе жүргізушіге төлейсіз. Сомаларды жазбаймыз — олар өзгеріп тұрады.

Маңайдағы орындар

• «Девичьи слёзы» сарқырамасы — бұлақтардан бес минуттай жаяу (Sxodim).
• Терра алаңы — сол соқпақпен жоғарырақ.
• Үлкен Алматы көлі — «Олень» айырындағы екінші жол.
• Іле-Алатау ұлттық паркі
• Медеу және Көктөбе
• Рахман бұлақтары — Алтайдағы радонды бұлақтар.
• Алматы маңындағы табиғат: бір күнге 15 орын