charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші
Жабайы қызғалдақтар: үшқоңырдағы қызыл қызғалдақ

Қазақстанның жабайы қызғалдақтары: қай жерде және қашан гүлдейді

Қазақстанда шамамен 40 жабайы қызғалдақ түрі өседі, олардың 18-і Қызыл кітап тізбесінде. Гүлдеу наурыздың соңынан басталып, биіктікке қарай маусымға дейін созылады.

Фото: Naziranildi · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Қазақстанның жабайы қызғалдақтары наурыздың соңынан бастап гүлдейді: алдымен оңтүстік баурайлар, кейін солтүстік дала мен таулар. The Astana Times дерегінше, елде 100–120 жабайы түрдің шамамен 40-ы өседі, 12-сі тек осында кездеседі. Үкіметтің № 1034 қаулысындағы қорғалатын тізбеде 18 қызғалдақ бар.

Қашан және қайда: гүлдеу кестесі

Нақты күндерді ешкім алдын ала айтпайды, сондықтан кесте сапар айын таңдауға ғана көмектеседі.

ОрынТүрМезгіліБару шарты
Ақсу-ЖабағылыГрейг, Кауфман қызғалдағыКөктемнің басы мен ортасыҚорық, келісіммен
Сайрам-Өгем, Түркістан облысыГрейгКөктемҰлттық парк
АлтынемелӘртүрлі түрлер, тас баурайлардаСәуір–мамырРұқсат қағазы бір бағытқа
ҚорғалжынШренк, жатаған қызғалдақКөктем мен жаздың басыҚорық, гидпен

Оқырманға не маңызды: қызғалдаққа арнайы бару үшін сапар алдында парк әкімшілігінен сұраңыз. Silkway TV суық жылы гүл әлдеқайда аз болатынын хабарлаған.

Грейг қызғалдағы: бірнеше дерек

Грейг қызғалдағының гүлі өте ірі, күлтесі 15 сантиметрге дейін жетеді. Ғалым Анна Иващенко сөзінше, ол 1868 жылы сипатталған, ал одан 200-ден астам сұрып шыққан.

Ақсу-Жабағылы: тау беткейіндегі жабайы қызыл Грейг қызғалдағы
Ақсу-Жабағылы: тау баурайындағы Грейг қызғалдағы. Ein Dresdner · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Неге бұл Қазақстанға маңызды

The Astana Times бойынша, Грейг, Кауфман және Шренк қызғалдақтары қазіргі сұрыптардың 75 пайызының бастауы. Шренк қызғалдағы Османлы бақтарына және Еуропаға жеткен алғашқы түр деп аталады. Сондықтан мектеп баяндамасында бұл тақырып биология мен тарихты біріктіреді.

Өз көзіңізбен көру: бес ереже

  1. Түр мен жерді бірге таңдаңыз: Грейг оңтүстікте, Шренк солтүстікте.
  2. Алдын ала сұраңыз: парк әкімшілігі гүлдің жай-күйін біледі.
  3. Жолдан шықпаңыз: гүлді баспаңыз.
  4. Гүл жұлмаңыз: 18 түр заңмен қорғалған.
  5. Қосымша жоспар жасаңыз: суық жылы гүл аз болады.

Басқа маусымдық құбылыстар: табиғат күнтізбесі. Сирек өсімдіктердің толық кестесі: Қызыл кітапқа енген өсімдіктер. Көктемгі сапарлар: көктемде қайда бару керек.

Әлі тексерілмеген
  • Қазақстандағы қызғалдақ түрлерінің толық ресми санын таба алмадық: шамамен 40 деген сан ғылыми-көпшілік дереккөзден.
  • Әр жердегі нақты гүлдеу күндерін растай алмадық.
  • Сайрам-Өгем филиалы директорының 34 түр деген сөзі тізбеге сәйкес келмейді.

Жиі қойылатын сұрақтар

Қазақстанда қызғалдақ қашан гүлдейді?
The Astana Times наурыздың соңынан маусымның соңына дейін деп жазады: алдымен оңтүстіктің жылы жерлерінде, кейін биікте. Нақты күн жылына қарай ауысады.
Қазақстанда қанша жабайы қызғалдақ түрі бар?
Шамамен 40 түр, әлемдегі 100–120 түрдің ішінде. Қызыл кітап тізбесінде нақты 18 түр бар. Ресми түрлер тізімін таба алмадық.
Қазақстан қызғалдақтың отаны ма?
The Astana Times Қазақстан мен Орталық Азияны жабайы қызғалдақтың шыққан жері деп сипаттайды. Голландияға қызғалдақ Түркия арқылы жетті дегенді де келтіреді.
Қызғалдақты жұлуға бола ма?
Тізбедегі түрлерді жұлмаңыз. Заңсыз жинау Қылмыстық кодекстің 339-бабында қарастырылған.

Дереккөздер

Тағы оқыңыз