Киік: Қазақстанда қанша, қайда мекендейді және оны көруге бола ма

Киік, яғни сайғақ — Қазақстан даласының басты тұяқтысы, 2026 жылғы сәуірдегі әуе есебі бойынша оның саны шамамен 4 689 мың. Есепті «Охотзоопром» Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің тапсырмасымен, Биоалуантүрлілікті сақтау қауымдастығының ғылыми сүйемелдеуімен жүргізді. Әуе есебі дәл санақ емес: Министрлік оны статистикалық бағалау деп атайды.

Диаграмма не көрсетеді: 2003 жылғы 21 500 бастан 2026 жылғы 4,7 миллионға дейінгі жол түзу емес. 2015 жылдан 2016 жылға дейін сан екі еседен астам кеміді. Сондықтан бір жылдың санын ғана емес, бүкіл қатарды қараңыз.

Үш популяция бойынша 2026 жылғы есеп

Қазақстан киігі үш популяцияға бөлінеді, әрқайсысы өз жолымен көшеді. Сандар Комитет жауабынан және АСБК хабарынан алынды.

Бір қызық дерек: 2025 жылы Комитет слайдтарында 2026 жылға болжам 6 миллион болған. Нақты есеп 4,7 миллион көрсетті, ал себептер ретінде реттеу мен қатты қыс аталады.

Неге Қызыл кітапта жоқ, ал реттеу неге даулы

№ 1034 қаулыдағы тізбеде киік жоқ. Оның орнына реттеу әңгіме болып отыр. Реттеуде 196 173 бас алынған, Батыс Қазақстанда аулау 2023 жылы 19 699, 2024 жылы 7 777, 2025 жылы 108 458 бас болған. Комитет бұл санды жоспарлы кәсіп емес, биологиялық жоғарғы шек деп түсіндіреді.

Шаруалар мен кейбір мамандар мал мен егістікке келетін зиян туралы айтады, ал басқалар 2015 жылғыдай жаппай қырылуды еске салады. Баяндамада екі пікірді де келтіріп, өз ойыңызды бөлек айтыңыз. Kazinform дерегінше, 2026 жылдың басынан Батыс Қазақстанда 18 874 өлексе жойылған.

Кестені баяндамаға қалай дұрыс келтіру керек

Киік туралы сандар ауыспалы, сондықтан үш ереже сақтаңыз:

1. Әрқашан жылды және айды көрсетіңіз. Есеп лақтаудан бұрын жүргізіледі; 2024 жылы маусымға қарай сан екі есеге жуықтаған.
2. Болжам мен есепті ажыратыңыз: 2025 жылғы 4,1 миллион — болжам. 2026 жылғы +17,9% шамамен 3,98 миллионды көрсетеді.
3. Дереккөзін жазыңыз: Комитет, CMS немесе АСБК.

Киікті өз көзіңізбен қайдан көруге болады

Киікке арналған туристік маршрут дегенді біз таба алмадық. Ең шынайы мүмкіндік — алдын ала келіскен Қорғалжын маршруты: оның біреуі «Ақбөкен» деп аталады, ал The Astana Times 2023 жылы киікті де кезіктіруге болатынын жазған.

Ырғыз-Торғай резерватын киік үшін құрған, бірақ шекарасында кіруге тыйым салынған белгілер тұр. Кез келген жағдайда лақтау кезінде мамырда жақындамаңыз, дрон ұшырмаңыз. Киікті нақты көруге болатын жер — Алматы хайуанаттар бағы: киіктер онда тұрақты төл береді, 2026 жылғы маусымда екі төл дүниеге келді. Салыстырмалы шолу: жануарларды қайдан көруге болады.