charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші
Қызыл кітап өсімдіктері: жоңғар Алатауындағы Сиверс алмасы

Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер: 387 түр, қызғалдақ, Сиверс алмасы

Өсімдіктер тізбесінде 387 жол бар, оның 18-і қызғалдақ. Тізімде Шренк шыршасы да бар, бірақ тек оның төселіп өсетін түрі.

Фотоларды көру · 2 Сапарды есептеу

Фото: Yakov Fedorov · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Тексерілді: 2026-11

Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктердің ресми тізбесі Үкіметтің № 1034 қаулысында, онда 387 жол бар. Тізбенің соңғы редакциясы 2012 жылғы, ал жануарлар тізбесі 2026 жылы жаңарды. Демек, баяндамада өсімдіктер мен жануарлардың санын салыстырғанда, олардың жылы әртүрлі екенін ескертіңіз.

387 түрдің ішінде не бар

Тізбенің басым бөлігі гүлді өсімдіктер, бірақ онда саңырауқұлақ пен қына да кездеседі. Ботаникада олар өсімдік болып саналмайды, алайда қаулы бір тізімге енгізген.

Тізбедегі өсімдіктер мен саңырауқұлақтар бөлім бойынша (барлығы 387)
  1. Жабық тұқымдылар 364 түр
  2. Саңырауқұлақтар 13 түр
  3. Мүктер 3 түр
  4. Плаунтәрізділер 2 түр
  5. Қырыққұлақтәрізділер 2 түр
  6. Ашық тұқымдылар 2 түр
  7. Қыналар 1 түр

№ 1034 қаулы, 2012 жылғы редакция, жолдар саны

Бұл не береді: «Қызыл кітапта 387 өсімдік» деп жазсаңыз, дәл айту үшін тізімде 13 саңырауқұлақ пен 1 қына бар екенін қоса айтыңыз. Сандарды біз қаулыдағы бөлімдер бойынша санадық.

Танымал түрлердің кестесі

Атаулар тізбенің өзінен алынды. Қазақша атауы әр жолда бар, сондықтан баяндамаға дайын.

№ҚазақшаЛатыншаОрысша
5Шренк шыршасы (төселіп өсетін түрі)Picea schrenkiana f. prostrataЕль Шренка, стелющаяся форма
8Жаңғақты лотосNelumbo nuciferaЛотос орехоносный
14Көктем жанаргүліAdonis vernalisАдонис весенний
27Жіңішке көкнәрPapaver tenellumМак тоненький
113Недзвецкий алмасыMalus niedzwetzkyanaЯблоня Недзвецкого
114Сиверс алмасыMalus sieversiiЯблоня Сиверса
117Кәдімгі өрікArmeniaca vulgarisАбрикос обыкновенный
165Кәдімгі пістеPistacia veraФисташка настоящая
213Соғды шағаныFraxinus sogdianaЯсень согдийский
317Грейг қызғалдағыTulipa greigiiТюльпан Грейга
352Нағыз шолпанкебісCypripedium calceolusБашмачок настоящий
374Дала тыржыңқұлағыMorchella steppicolaСморчок степной
387Бұғы мүгіCladonia rangiferinaКладина оленья

Тізбе туралы жиі кездесетін үш қате

Біріншісі шыршаға қатысты: тізімде биік Шренк шыршасы емес, оның төселіп өсетін түрі аталады. Екіншісі маққа қатысты: тізбеде тек жіңішке көкнәр бар, ал көктемде далада көрінетін қызыл көкнәрлер басқа түрлер. Үшіншісі қызғалдақ санына қатысты: тізбеде 18, ал Сайрам-Өгем паркі филиалының директоры 34 деп айтқан.

Бұл жерде ереже қарапайым: сөз емес, тізбе шешеді. The Astana Times та 18 деген санды келтіреді.

Сирек өсімдікті өз көзіңізбен қайдан көруге болады

Гүлдеу уақыты биіктік пен ауа райына қарай ауысады, сондықтан кесте тек бағыт береді.

ӨсімдікҚайдаҚашан
Грейг қызғалдағы, Кауфман қызғалдағыАқсу-ЖабағылыКөктемнің басы мен ортасы; келісіммен
Шренк қызғалдағы, жатаған қызғалдақ, Еділ жанаргүліҚорғалжынКөктем; бағыт бойынша
Сиверс алмасыІле Алатауы баурайларыСәуірдің соңы мен мамырдың басы
Соғды шағаныШарын тоғайыЖыл бойы, күзде сарғаяды
Кәдімгі өрікШымкенттегі Асанбай Асқаров атындағы дендропаркНаурыздың соңы мен сәуірдің басы

Өсімдікті жұлмаңыз: тізбедегі түрді заңсыз жинау қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Сезон бойынша жоспар: табиғат күнтізбесі.

Әлі тексерілмеген
  • Өсімдіктер тізбесі 2012 жылдан бері жаңартылды ма, жаңа басылым дайындала ма, расталған дерек таппадық.
  • Әр түрдің Қазақстандағы саны мен санатын ресми кестеден таба алмадық.

Жиі қойылатын сұрақтар

Қазақстанның Қызыл кітабында қанша өсімдік бар?
Үкіметтің № 1034 қаулысындағы тізбеде 387 жол бар, тізбенің редакциясы 2012 жылғы 7 қарашадағы № 1413. Бұған саңырауқұлақтар мен қыналар да кіреді.
Қызыл кітапқа қанша қызғалдақ енген?
Тізбеде 18 қызғалдақ бар, 314-нөмірден 331-нөмірге дейін. Кей материалдарда 34 деген сан кездеседі, бірақ қаулы оны растамайды.
Қызыл кітапқа енген гүлді жұлуға бола ма?
Жоқ. Қылмыстық кодекстің 339-бабы сирек өсімдіктерді заңсыз жинау мен жоюды да қамтиды, ал қорықта кез келген өсімдікті жинауға тыйым салынған.
Шырша Қызыл кітапта бар ма?
Шренк шыршасы тізбеде бар, бірақ қаулыда латынша атауы f. prostrata деп, яғни төселіп өсетін түрі деп көрсетілген. Қарапайым биік шырша бұл жолға кірмейді.

Дереккөздер

Тағы оқыңыз