Қазақстанның жануарлар дүниесі суреттерде
Саяхатшылардың нақты фотолары (Pexels, Unsplash, Wikimedia Commons): авторы мен лицензиясы әр кадрдың жазбасында.
Қазақстанның жануарлар дүниесі кең: Википедия мақаласы бойынша шамамен 180 сүтқоректі, 500 құс, 52 бауырымен жорғалаушы, 12 қосмекенді және 100-ден астам балық түрі бар. Омыртқасыздар 50 мыңнан асады, оның 30 мыңнан астамы жәндік. Бұл сандар энциклопедиядан, ресми санақтан емес, сондықтан баяндамада «шамамен» деп жазған дұрыс.
Топтар бойынша жиынтық
Advantour бауырымен жорғалаушыларды 49, сүтқоректілерді 178 деп көрсетеді. Айырмашылық үлкен емес, бірақ бір дереккөзді таңдап, соны атаған жөн.
| Топ | Шамамен қанша түр | Тізбеде (Қызыл кітап) | Мысалдар |
|---|---|---|---|
| Сүтқоректілер | 180 | 45 | киік, барыс, суыр-байбақ, құлан |
| Құстар | 500 | 59 | қоқиқаз, бүркіт, дуадақ |
| Бауырымен жорғалаушылар | 52 | 11 | сұр келес, сарылан |
| Қосмекенділер | 12 | 3 | жетісу бақатісі |
| Балықтар | 100-ден астам | 17 (дөңгелекауыздармен) | бекіре, каспий албырты |
| Омыртқасыздар | 50 000-нан астам | 82 | жәндіктер, шаян |
Кесте не көрсетеді: тізбедегі сүтқоректілер үлесі құстарға қарағанда әлдеқайда жоғары, ал омыртқасыздар туралы біз әлі аз білеміз.
Кім қайда мекендейді
Жануарлар зонамен тығыз байланысты. Толық сипаттама табиғат белдеулері бетінде, мұнда қысқаша:
| Қайда | Кім мекендейді |
|---|---|
| Орманды дала | бұлан, елік, ақ қоян; көлдерде аққу мен қаз ұялайды |
| Дала | суыр-байбақ, дуадақ, безгелдек; көктемнен күзге дейін киік жайылады |
| Шөл | қарақұйрық, сұр келес |
| Тау | барыс, қоңыр аю, тау ешкісі |
| Каспий | итбалық, бекіре |
Қайтарылған түрлер: құлан, жолбарыс, жылқы
Қазақстанның ең қызықты жаңалығы — жойылған түрлерді қайтару. Министрлік дерегінше, құлан 1930-жылдары жойылған, бүгінгі саны 4 614.
| Түр | Не болды | Қашан |
|---|---|---|
| Құлан | 14 бас Түрікменстаннан Барсакелмеске, кейін Алтынемелге | 1953–1961, 1982 |
| Құлан | 67 бас Алтынемелден Іле-Балқаш (43) пен Алтын Далаға (24) | 2024 |
| Пржевальский жылқысы | Прага хайуанаттар бағынан 14 бас | 2024–2025 |
| Жолбарыс | Іле-Балқашта, алғашқы ұрғашысы еркіндікке шықты | 2024–2026 |
Киік бөлек оқиға: 2003 жылы шамамен 21 500, 2026 жылы 4 689 мың. Толығы киік туралы бетте.
Өз көзіңізбен көруге болатын жерлер
Табиғатта кездесу кепіл емес, бірақ мүмкіндігі нақты орындар бар. Сапарды салыстыру бөлек бетте: жануарларды қайдан көруге болады.
| Кім | Қайда |
|---|---|
| Арқар | Бұйратау |
| Құлан | Алтынемел |
| Суыр-байбақ, қоқиқаз | Қорғалжын |
| Қарақұйрық | Шарын |
| Барыс | Іле Алатауы, тек ізі мен фотоқақпан |
Қаладан шықпай-ақ жергілікті түрлердің бір бөлігін Алматы хайуанаттар бағынан көруге болады: онда тянь-шань қоңыр аюы және тұрақты төл беретін киіктер бар.
- Түрлердің толық ресми санын мемлекеттік органнан таба алмадық. Комитет бәрін санау мүмкін емес дейді.
- Сүтқоректілер мен бауырымен жорғалаушылар санында дереккөздер сәл алшақтайды: 178–180 және 49–52.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда қанша жануар түрі бар?
Қазақстанның ең белгілі жабайы жануарлары қайсы?
Қазақстанға қандай жануарларды қайтарып әкелді?
Жануарларды көруге қайда бару керек?
Дереккөздер
Тағы оқыңыз
Киік: Қазақстанда қанша, қайда мекендейді және оны көруге бола ма
Қазақстан табиғатының күнтізбесі: әр айда не болады
Қазақстан құстары: 500-ден астам түр, ұшу жолдары және қайдан бақылауға болады
Қазақстан өзендері: ең ұзындары, бассейндері және оларды қайдан көруге болады
Қазақстандағы көкнәр алқаптары: қашан гүлдейді және неге жыл сайын басқа жерде
Қазақстандағы қоқиқаз: әлемдегі ең солтүстік колония және оны қайдан көруге болады