Қазақстан табиғаты: өсімдіктер, жануарлар, өзендер, белдеулер
Баяндамаға да, сапарға да жарайтын анықтамалық: әр санның қайнар көзі бар, әр тақырыптың соңында оны табиғатта қайдан көруге болатыны жазылған.
Фото: Mike Tyurin · Pexels
Қазақстан табиғаты суреттерде
Саяхатшылардың нақты фотолары (Pexels, Unsplash, Wikimedia Commons): авторы мен лицензиясы әр кадрдың жазбасында.
Бұл бөлім оқушыға, мұғалімге және табиғатты өз көзімен көргісі келетін адамға арналған. Анықтамалар, жиынтық кестелер және қайнар көз көрсетілген сандар осында жиналған. Қайнар көзі табылмаған жерді ашық жазамыз.
Сапарды табиғат маусымынан бастағыңыз келсе, ай сайынғы табиғат күнтізбесін ашыңыз. Қорғалатын аумақтардың тізімі бөлек бөлімде: Қазақстан қорықтары, ал «Қазақстанның жеті кереметі» байқауының қорытындысын біз растай алмадық, бұл туралы да жеке бет бар.
Киік: Қазақстанда қанша, қайда мекендейді және оны көруге бола ма
2026 жылғы сәуірдегі әуе есебі 4 689 мың киік көрсетті. 2003 жылы шамамен 21 500 болған. Сондықтан қазір талас қорғау туралы емес, реттеу …
Қазақстан құстары: 500-ден астам түр, ұшу жолдары және қайдан бақылауға болады
Елде 500-ден астам құс түрі тіркелген, шамамен 400-і ұялайды. Қорғалжын-Теңіз көлдері 15–16 миллионға дейін құсқа қорек береді. Міне, қашан …
Қазақстан өзендері: ең ұзындары, бассейндері және оларды қайдан көруге болады
Ең ұзын өзен — Ертіс, 4 248 шақырым. Бірақ оның Қазақстандағы ұзындығын бір министрліктің екі хабары екі түрлі айтады, сондықтан әр санды …
Қазақстан табиғатының күнтізбесі: әр айда не болады
Каспий итбалығының күшіктеуінен Марқакөлдің алтын балқарағайына дейін: он екі ай, әр құбылыстың дереккөзі және баруға болатын орын.
Қазақстандағы көкнәр алқаптары: қашан гүлдейді және неге жыл сайын басқа жерде
Алматы маңындағы қызыл алқаптар сәуірдің соңы мен мамырдың басында шамамен екі апта гүлдейді, ал орны жыл сайын ауысады. Бұл бір өсімдік те …
Қазақстандағы қоқиқаз: әлемдегі ең солтүстік колония және оны қайдан көруге болады
Теңіз көлінің аралдарында қоқиқаздың әлемдегі ең солтүстік ұя салатын колониясы бар. Рамсар деректері 14 мың жұпқа дейін дейді, бірақ соңғы …
Қазақстанның жабайы қызғалдақтары: қай жерде және қашан гүлдейді
Қазақстанда шамамен 40 жабайы қызғалдақ түрі өседі, олардың 18-і Қызыл кітап тізбесінде. Гүлдеу наурыздың соңынан басталып, биіктікке қарай …
Қазақстанның жануарлар дүниесі: қанша түр бар, кім қай жерде мекендейді
Шамамен 180 сүтқоректі, 500 құс, 100-ден астам балық. Бұл бет сабаққа арналған шолу, ал нақты сапарды таңдау бөлек іріктемеде.
Қазақстанның Қызыл кітабы: тізбеде 217 жануар және оларды қайдан көруге болады
Қызыл кітап тек кітап емес, заңдық күші бар тізбе. Онда 2026 жылғы тамыздағы редакция бойынша 217 жануар бар. Ал киік бұл тізбеде жоқ.
Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер: 387 түр, қызғалдақ, Сиверс алмасы
Өсімдіктер тізбесінде 387 жол бар, оның 18-і қызғалдақ. Тізімде Шренк шыршасы да бар, бірақ тек оның төселіп өсетін түрі.
Қазақстанның табиғат белдеулері: орманды даладан шөлге дейін, таулар бөлек
Солтүстіктен оңтүстікке қарай орманды дала, дала, шөлейт және шөл кезектеседі, ал тауда белдеулер биіктікке қарай ауысады. Елдің 40–44 …
Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл материалдарды сабаққа немесе баяндамаға пайдалануға бола ма?
Иә, бірақ сілтемені бізге емес, бастапқы құжатқа берген дұрыс: әр беттің соңында заңдар мен дереккөздер тізілген. Оқулықтағы сан басқаша болса, оның жылына қараңыз: тізбе мен есеп жаңарып отырады, ал қандай жауап дұрыс екенін мұғалім шешеді.
Қазақстанның Қызыл кітабында қанша түр бар?
Үкіметтің № 1034 қаулысындағы тізбеде 2026 жылғы тамыздағы редакция бойынша 217 жануар, 2012 жылғы редакция бойынша 387 өсімдік бар. Толығырақ: Қызыл кітап.
Осы тақырыптарды табиғатта қайдан көруге болады?
Әр беттің соңғы бөлімінде нақты орындар мен парктерге сілтеме бар. Сапарды таңдау керек болса, жануарларды қай жерден көруге болатынын салыстыратын іріктемеден бастаңыз.