charyn.kz Қазақстан табиғаты бойынша тәуелсіз жол сілтеуші
Түрген шатқалы: тар мүкті шатқалдағы Қайрақ сарқырамасы

Түрген шатқалының сарқырамалары

Іле Алатауы паркінің шығыс шетіндегі Түрген өзені шатқалында жеті сарқырама бар. Аю сарқырамасына жолдан қысқа соқпақ апарады, Қайраққа бару — бір күндік жорық.

  • Алматыдан 1,5 сағат
  • Алматыдан 70–90 км
  • Шатқалда 7 сарқырама
  • Шатқал ұзындығы 49 км
  • Аю сарқырамасына 1–1,5 км
  • Кіру 0,15 АЕК
Фотоларды көру · 14 Қай айда барған жөн Сапарды есептеу

Фото: MariSimonova · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Тексерілді: 2026-10

Түрген шатқалының сарқырамалары: неге бару керек

Аю сарқырамасы

Жетеудің ең қолжетімдісі: бұлақ терең қуыстағы жартас қабырғасынан 30–40 м биіктіктен құлайды, жолдан соқпақпен 1–1,5 км.

2130 м биіктіктегі Қайрақ

Бірден көру қиын үш сатыдан тұрады, негізгі құлау биіктігі 55 м-ден асады. Бір бағыт — жаяу 16 км-дей, барлығы 10 сағаттай.

Түргеннің мүкті шыршалы орманы

Қайраққа соқпақ мүкті шыршалы орман арқылы өтеді, ал шатқалда қылқан жапырақты және аралас ормандар, альпі шалғындары бар.

Бақтақ шаруашылығы мен ыстық бұлақ

Шатқалда қармақ жалға беретін бақтақ шаруашылықтары, түйеқұс фермасы және ыстық бұлақтар бар, ауланған балықты жанындағы кафеде пісіреді.

Асы жайлауы мен обсерватория

Шатқал арқылы жол Асы жайлауына көтеріледі; Асы-Түрген обсерваториясы Алматыдан 85 км-дей жерде, шамамен 2750 м биіктікте.

Кіреберістегі Киелі-Бұлақ

Шатқал кіреберісінде парктің экологиялық бекеті мен Киелі-Бұлақ су асты бұлағы, бірнеше жүз метр жерде «Алтын адам» ескерткіші тұр.

Түрген шатқалы — Іле Алатауы ұлттық паркінің шығыс шетіндегі Түрген өзенінің аңғары, Алматыдан Құлжа трассасымен шамамен бір жарым сағаттық жерде. Шатқалда жеті сарқырама бар. Ең қолжетімдісі — Аю сарқырамасы, оған жолдан соқпақпен 1–1,5 км. 2130 м биіктіктегі Қайрақ сарқырамасы — бір күндік жорық. Баруға ең ыңғайлы уақыт — көктемнің соңынан күзге дейін.

Негізгі деректер

КөрсеткішМәні
Алматыдан жол уақытышамамен 1,5 сағат (NUR.KZ)
Алматыдан қашықтық70 км-дей (Tengrinews, 2021) / 90 км-дей (Advantour)
Шатқалдың ұзындығы49 км, оның 34 км-і Іле Алатауының солтүстік беткейлерінде (NUR.KZ)
Сарқырамалар саны7, оның үшеуіне бару оңай

Шатқалдың кіреберісінде парктің экологиялық бекеті тұр, оның жанында Киелі-Бұлақ су асты бұлағы, бірнеше жүз метр жерде «Алтын адам» ескерткіші бар (NUR.KZ).

Аю сарқырамасы

Шатқалдағы ең танымал әрі ең қолжетімді сарқырама. Құлау биіктігін әртүрлі атайды: Advantour, Sxodim және Weproject — 30 м, Tengrinews 2018 жылы — 40 м. Sxodim мәліметінше, сарқырама шатқалдағы жолдан 1 км-дей жерде, Weproject соқпақты 1–1,5 км деп бағалайды. Шатқалға кіру үшін Түрген кентіне дейін барып, үлкен көрсеткіш бойынша бұрыласыз. Сарқырама жанындағы тастар ылғал әрі тайғақ, табаны берік аяқ киім киіңіз.

Қайрақ сарқырамасы

Kazakhstan.travel порталы бойынша Қайрақ Іле Алатауының солтүстік беткейінде, 2130 м биіктікте орналасқан және бірден көру қиын үш сатыдан тұрады. Атауы «қайрақ тас» дегенді білдіреді. Weproject негізгі құлау биіктігін 55 м-ден асады дейді. Сипатталған туристік бағыттардың бірі — жаяу 16 км-дей, барлығы 10 сағаттай. NUR.KZ жазғандай, жол мүкті шыршалы орман арқылы өтеді. Бұл — нағыз тау жорығы: ерте шығыңыз, су, тамақ, жылы киім алыңыз, тәжірибеңіз болмаса, гидпен барыңыз.

Әлі тексерілмеген Жартасты сарқырамасы мен басқа сарқырамалардың биіктігі мен бару жолын сенімді дереккөздермен растай алмадық.

Бекет режимі

Бекет режимі маусымға қарай өзгеруі мүмкін. Bizmedia мәліметінше, 2025 жылғы қаңтарда көшкін қаупіне байланысты (27 қаңтар — 31 наурыз) Есік көліне жол жабылды, ал Түрген орман шаруашылығы бекеті арқылы өтетін бағыт (Түрген — обсерватория) жаяу туристерге ашық қалды, көлік 10:00-ден 17:00-ге дейін жіберілді. Қыста сапар алдында парк хабарландыруларын тексеріңіз.

Шатқалда тағы не бар

NUR.KZ бойынша шатқалда бақтақ шаруашылықтары (қармақ жалға беріледі), түйеқұс фермасы, ыстық бұлақтар, қылқан жапырақты және аралас ормандар, альпі шалғындары бар. Демалыс аймақтарында бөлме жалға беріледі, кең алаңқайларда шатыр тігуге болады.

Күнді қалай жоспарлау керек

Алматыдан бір күнге ең оңай нұсқа — Аю сарқырамасы және бақтақ шаруашылығында түскі ас: сарқырамаға дейінгі жол қысқа, жолда тоқтауға уақыт қалады. Қайрақ сарқырамасына бөлек күн керек: шамамен 10 сағаттық жорық болғандықтан, қаладан таң атпай шығу қажет. Асы жайлауын да көргіңіз келсе, шатқалда түнеуді жоспарлаңыз. Tengrinews шатқалдың тау бағыттарымен гидпен жүруге кеңес береді: жер бедері таулы әрі қауіпті болуы мүмкін.

Tengrinews Асы жайлауына баруға ең қолайлы уақыт ретінде көктемнің соңы мен жазды атайды, күз де әдемі. Осы жылы маусым сарқырамаларға да ыңғайлы: соқпақтар құрғақ, шатқалдағы жол өтімді.

Кіру ақысы

Түрген шатқалы — Іле Алатауы ұлттық паркінің бөлігі. № 232 бұйрық бойынша жаяу адамға 0,15 АЕК, жеңіл көлікке 0,3 АЕК; соманы тарифтер калькуляторы есептейді. Шатқал үстінде Асы жайлауы жатыр: Tengrinews мәліметінше, Асы-Түрген обсерваториясы Алматыдан шығысқа қарай 85 км-дей жерде, шамамен 2750 м биіктікте.

Маңайда

Түрген шатқалының сарқырамалары: қай айда барған жөн

  1. қаңтар: болады
  2. ақпан: болады
  3. наурыз: болады
  4. сәуір: болады
  5. мамыр: ең қолайлы
  6. маусым: ең қолайлы
  7. шілде: ең қолайлы
  8. тамыз: ең қолайлы
  9. қыркүйек: жақсы
  10. қазан: жақсы
  11. қараша: болады
  12. желтоқсан: болады

Көктемнің соңынан күзге дейін ыңғайлы: соқпақтар құрғақ, жол өтімді; қыста бекет шектеулі режимде жұмыс істеуі мүмкін.

Түрген шатқалының сарқырамалары: сапар алдындағы кеңестер

  1. Ең оңай күн — Аю сарқырамасы және бақтақ шаруашылығында түскі ас; Қайраққа бөлек күн бөліңіз.
  2. Аю сарқырамасы жанындағы тастар ылғал әрі тайғақ: табаны берік аяқ киім киіңіз, балаларды қолдан ұстаңыз.
  3. Қайраққа таң атпай шығыңыз, су, тамақ, жылы киім алыңыз; тәжірибеңіз болмаса, гидпен барыңыз.
  4. Қыста парк хабарландыруларын тексеріңіз: 2025 жылғы қаңтарда көлік бекеттен тек 10:00–17:00 аралығында өтті.
  5. Асы жайлауын көру үшін түнеуді жоспарлаңыз: демалыс аймақтарында бөлме бар, алаңқайларда шатыр тігуге болады.

Жақын маңда тағы не көруге болады

Жиі қойылатын сұрақтар

Алматыдан Түрген шатқалына дейін қанша жүреді?
NUR.KZ мәліметінше, Құлжа трассасымен шамамен бір жарым сағат. Дереккөздер қашықтықты 70-тен 90 км-ге дейін береді.
Түрген шатқалында қанша сарқырама бар?
Жетеу. Оның үшеуіне бару салыстырмалы түрде оңай, қалғандарына тау туризмі дағдылары керек. Ең танымалдары — Аю, Қайрақ және Жартасты сарқырамалары.
Аю сарқырамасына қалай жетеді?
Сарқырама жолдан бұлақ бойымен 1–1,5 км жерде. Бұл — шатқалдағы ең қолжетімді сарқырама, құлау биіктігін 30–40 м деп атайды.
Қайрақ сарқырамасына бару қиын ба?
Иә, бұл бір күндік жорық: сипатталған бағыттардың бірі жаяу 16 км-дей және барлығы 10 сағаттай. Сарқырама 2130 м биіктікте, үш сатыдан тұрады.
Шатқалға кіру қанша тұрады?
Шатқал Іле Алатауы ұлттық паркіне кіреді. № 232 бұйрық бойынша жаяу адамға 0,15 АЕК, жеңіл көлікке 0,3 АЕК; ағымдағы соманы тарифтер калькуляторы есептейді.

Дереккөздер

Әрі қарай оқыңыз