Оңтүстік Қазақстан: Шымкент, Түркістан және Отырар — 4–6 күндік маршрут қаңқасы

Шымкент, Түркістан және Отырар арқылы өтетін оңтүстік сапары бір өзекке құрылады: Қожа Ахмет Ясауи кесенесі және оның айналасындағы ортағасырлық қалалар. Төменде орындардың күндер бойынша реті берілген, қашықтықтар осы сайттың беттеріндегідей, негізінен түзу сызықпен көрсетілген. Бұл — жоспарлауға арналған қаңқа: жолдағы уақытты, көлікті және түнейтін жерді біз тексерген жоқпыз.

Маршрут негізі: Шымкент — бастау, Түркістан — орталық

Сапарды Шымкенттен бастап, Түркістанды екі-үш күнге база етіп алған ыңғайлы. Түркістан Шымкенттен шамамен 160 км жерде орналасқан — қала туралы бетте осылай көрсетілген, бірақ бұл жолмен бе, түзу сызықпен бе, нақтыланбаған. Отырар, Арыстан баб, Сауран және Ұқаша ата Түркістаннан 35–60 км қашықтықта жатыр, сондықтан оларды күн сайын кешке Шымкентке оралмай, сол жерден аралаған жөн.

Орындардың екінші тобы — Шымкенттің өз маңында: Сайрам, Қазығұрт тауы, Домалақ ана кесенесі, Машат шатқалы. Үшінші тобы — кесенелерімен белгілі Тараз, бірақ Шымкент пен Тараз арасындағы қашықтықты біз растай алмадық, сондықтан Тараз мұнда бөлек жалғасқа шығарылды.

Күндер бойынша қаңқа

Төменде төрт күндік негізгі нұсқа және екі қосымша күн берілген. Арыстан баб → Ясауи реті зиярат дәстүрінен алынған: оған сәйкес ұстазға шәкіртке қарағанда бұрын барады.

Кестені қалай оқу керек: түзу сызықпен өлшенген қашықтық жол қашықтығынан әрдайым қысқа, кейде едәуір қысқа. Егер күн қағаз бетінде тығыз көрінсе, іс жүзінде ол одан да тығыз болады — мысалы, Сауран өз бетінде жарты күндік сапар ретінде сипатталған.

Түркістанда және оның маңында не көресіз

Маршруттың басты нүктесі — XIV ғасырдың соңындағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұра тізіміне енген Қазақстанның алғашқы нысаны (2003). Оның күмбезінің диаметрі — 18,2 м.

Қалған орындардың ауқымы мен сипаты басқаша:

Отырар мен Сауран — қайта жаңғыртылған кешендер емес, қираған орындар. Отырар XIX ғасырда иесіз қалған, қазір қазылған төбе болып көрінеді. Егер қамал мен мұнара көргіңіз келсе, Сауран бұл үмітке жақынырақ.

Киелі орындар: оларға қалай қарау керек

Маршрут нүктелерінің жартысына жуығы — жұмыс істеп тұрған зиярат орындары: Арыстан баб, Ясауи кесенесі, Ұқаша ата, Домалақ ана, Қазығұрт, Сайрам. Домалақ ана туралы бет тікелей ескертеді: бұл — ойын-сауығы бар туристік нысан емес, қастерлі орын. Асықпай жүруді жоспарлап, ұстамды киім киіңіз. Әр нысандағы жүріс-тұрыс пен суретке түсіру ережелерін біз растай алмадық — оларды орнында нақтылаңыз.

Оңтүстік Қазақстанға қашан бару керек

Ең қолайлы кезең — сәуір–мамыр және қыркүйек–қазан: маршруттағы орындардың барлығына жуығының беттері осы айларды көрсетеді. Мұнда жаз ыстық: шілдеде Түркістанда күндіз шамамен +36 °C, ал бағдарламаның бір бөлігі ашық қалашықтарда өтеді. Қыста сапар мүмкін, бірақ Қаратау қорығы, Қазығұрт және Машат өз беттерінде желтоқсан–ақпанда маусымнан тыс деп белгіленген.

Жазда барсаңыз, Отырар мен Сауранды таң сәріге қалдырып, түс мезгілін Ясауи кесенесі мен жол жүруге арнаңыз.

Жалғастар: Тараз, Сарыағаш, Шардара

Маршрутты үш бағытта оңай созуға болады, бірақ әрқайсысы өз дайындығын талап етеді.

• Тараз. Қарахан кесенесі орталықтан түзу сызықпен 1 км жерде, Тектұрмас шамамен 5 км, Айша бибі 15 км, ежелгі Тараз — қала орталығының астында. Бұл — ықшам бір күн, бірақ Шымкенттен Таразға дейінгі қашықтықты біз растаған жоқпыз. Ескеріңіз: Қарахан негізінен 1906 жылы, Тектұрмас 2001–2002 жылдары қайта салынған.
• Сарыағаш. 37–50 °C минералды суы бар шипажайлар, көбі Көктерек кентінде, Шымкенттен шамамен 127–130 км жерде. Бұл — бөлек бағыт.
• Шардара. Шымкенттен түзу сызықпен 183 км жердегі, Өзбекстан шекарасындағы су қоймасы. Бұл Түркістаннан бұрылып соғатын жер емес, бөлек сапар.

Машат шатқалы (Шымкенттен түзу сызықпен 63 км) және Мойынқұм құмдары — тарихи бағдарламаға табиғи қосымша, бірақ Мойынқұм бойынша маршруттар оның бетінде расталмаған.