https://charyn.kz/ Recent content on charyn.kz Hugo kk-KZ https://charyn.kz/practical/mrp/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/practical/mrp/ <p><strong>2026 жылғы айлық есептік көрсеткіш (АЕК) — 4 325 теңге.</strong></p> <p>Бұл Қазақстанда көптеген төлемдер байланысты базалық шама: айыппұлдар, мемлекеттік баждар, әлеуметтік төлемдер және бізді қызықтыратыны — ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға бару тарифтері.</p> <h2 id="бұл-туристке-неге-маңызды">Бұл туристке неге маңызды</h2> <p>Ұлттық паркке кіру тарифі құжатта <strong>теңгемен емес, АЕК үлесімен</strong> жазылған. Жаяу жүруші 0,2 АЕК, жеңіл автокөлік 0,7 АЕК төлейді.</p> <p>АЕК жыл сайын бюджет заңымен қайта қаралады. Демек <strong>теңгедегі сома жаңа бұйрықсыз, әр қаңтарда өздігінен өзгереді</strong>.</p> https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/ <p><strong>Ақсу-Жабағылы</strong> — мемлекеттік табиғи қорық, Түркістан және Жамбыл облыстары.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/tulip-greig-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/tulip-greig-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/tulip-greig-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/tulip-greig-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/tulip-greig-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/tulip-greig-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/tulip-greig-800.webp" alt="Ботаникалық иллюстрация: Грейг қызғалдағы — ала жапырақтары, гүлдің кесіндісі, пиязшығы және қауашағы" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="1700"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Ботаникалық иллюстрация: Грейг қызғалдағы — ала жапырақтары, гүлдің кесіндісі, пиязшығы және қауашағы </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>131 934 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Түркістан және Жамбыл облыстары</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>1926 жылғы 14 шілде</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік табиғи қорық</strong></p> https://charyn.kz/national-parks/alakol/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/alakol/ <p><strong>Алакөл</strong> — мемлекеттік табиғи қорық, Жетісу және Абай облыстары.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/relict-gull-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/relict-gull-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/relict-gull-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/relict-gull-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/relict-gull-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/relict-gull-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/relict-gull-800.webp" alt="Зоологиялық иллюстрация: некелік қауырсынындағы реликт шағала" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="896"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Зоологиялық иллюстрация: некелік қауырсынындағы реликт шағала </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>65 672,01 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Жетісу және Абай облыстары</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік табиғи қорық</strong></p> <p>Қорық — ең қатаң режим. Еркін кіруге болмайды: рұқсат пен алдын ала келісім қажет, көбіне тек экологиялық соқпақтармен, сүйемелдеумен.</p> https://charyn.kz/national-parks/nature-near-almaty/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/nature-near-almaty/ <p>Алматының маңында таулар, көлдер, сарқырамалар, шатқалдар мен шөл бар, олардың көбіне бір күнде барып қайтуға болады. Ең жақыны — <strong>Медеу, Шымбұлақ, Көкжайлау және Бутаков сарқырамасы</strong>, олар қаланың дәл үстінде. 1,5–2,5 сағаттық жерде <strong>Түрген шатқалы, Асы жайлауы және Есік көлі</strong> орналасқан. 200 км-дей жердегі Шарын шатқалына бір күнде бару — ұзақ, бірақ мүмкін сапар. <strong>Көлсай көлдерін, Қайыңдыны және Алтынемелді</strong> түнеп қайтатын демалыс күндеріне қалдырған жөн.</p> <h2 id="салыстыру-кестесі">Салыстыру кестесі</h2> <table> <thead> <tr> <th>#</th> <th>Орын</th> <th>Алматыдан</th> <th>Жол</th> <th>Маусым</th> <th>Қиындығы</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>1</td> <td>Медеу</td> <td>оңтүстік-шығыс шеті, 1691 м</td> <td>—</td> <td>жыл бойы</td> <td>оңай</td> </tr> <tr> <td>2</td> <td>Шымбұлақ</td> <td>орталықтан оңтүстікке 25 км-дей; 2260–3200 м</td> <td>Медеуден 4,5 км гондола</td> <td>жыл бойы</td> <td>оңай</td> </tr> <tr> <td>3</td> <td>Мыңжылқы жайлауы</td> <td>3000 м-дей</td> <td>Шымбұлақтан 3 сағаттай</td> <td>жылы маусым</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>4</td> <td>Көкжайлау</td> <td>1600 м-дей</td> <td>3 сағаттай көтерілу</td> <td>жылы маусым</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>5</td> <td>Бутаков сарқырамасы</td> <td>Медеуден</td> <td>бір бағытта 2,5–3 сағат</td> <td>жылы маусым</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>6</td> <td>Үлкен Алматы көлі</td> <td>түзу сызықпен 15 км-дей; 2511 м</td> <td>жаяу 4–6 сағат</td> <td>шілде–тамыз</td> <td>қиын</td> </tr> <tr> <td>7</td> <td>Есік көлі</td> <td>шығысқа қарай 40 км-дей</td> <td>—</td> <td>жылы маусым</td> <td>оңай</td> </tr> <tr> <td>8</td> <td>Түрген сарқырамалары</td> <td>70–90 км</td> <td>1,5 сағаттай</td> <td>көктемнің соңы — күз</td> <td>оңай / қиын</td> </tr> <tr> <td>9</td> <td>Асы жайлауы</td> <td>75–85 км; 2750 м-дей</td> <td>2–2,5 сағат</td> <td>көктемнің соңы, жаз</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>10</td> <td>Шарын шатқалы</td> <td>195–200 км-дей</td> <td>3–4 сағат</td> <td>жыл бойы</td> <td>оңай</td> </tr> <tr> <td>11</td> <td>Таңбалы петроглифтері</td> <td>солтүстік-батысқа 170 км-дей</td> <td>—</td> <td>жылы маусым</td> <td>оңай</td> </tr> <tr> <td>12</td> <td>Көлсай көлдері</td> <td>275–300 км</td> <td>5 сағаттай</td> <td>жаз</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>13</td> <td>Қайыңды көлі</td> <td>284 км-дей</td> <td>5–7 сағат</td> <td>жаз, құрғақ ауа райы</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>14</td> <td>Әнші құм</td> <td>Басшыға 250 км-дей + 35–40 км</td> <td>Басшыға 5 сағаттай</td> <td>наурыз–қараша</td> <td>орташа</td> </tr> <tr> <td>15</td> <td>Ақтау мен Қатутау</td> <td>Басшыға 250 км-дей + 70–120 км</td> <td>Басшыға 5 сағаттай</td> <td>сәуір–маусым, тамыз–қазан</td> <td>орташа</td> </tr> </tbody> </table> <p>Әр санның дереккөзі төмендегі сипаттамада аталған. «Жылы маусым» мен «жыл бойы» — парк ережесі емес, редакцияның бағдары. Қиындықты да редакция жаяу жүріс пен жолға қарап бағалады.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/how-to-get-there/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/how-to-get-there/ <p>Қысқаша: <strong>Алматыдан шығысқа қарай Алматы — Нарынқол тас жолымен шамамен 195 шақырым, содан кейін «Шарын шатқалы» көрсеткіші бойынша бұрылыс, тағы 16 шақырым, одан кейін топырақ жолға шығып, бекетке дейін шамамен 10 шақырым.</strong></p> <figure class="illus illus--wide"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/route-map-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/route-map-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/route-map-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 920px) 872px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/route-map-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/route-map-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/route-map-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 920px) 872px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/route-map-800.webp" alt="Бағыт сызбасы: қала, шығысқа қарай жол, айырық, топырақ жол учаскесі, шатқалдағы бекет" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="670"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Жету сызбасы: қала, шығысқа қарай тас жол, айырық, бекетке дейінгі топырақ учаске </figcaption> </figure> <h2 id="бағыт-қадам-қадаммен">Бағыт қадам-қадаммен</h2> <table> <thead> <tr> <th>Учаске</th> <th>Қашықтық</th> <th>Не маңызды</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Алматы → айырық</td> <td>—</td> <td>шығыс бағыты</td> </tr> <tr> <td>Шонжы / Нарынқол айырығы</td> <td>—</td> <td><strong>Нарынқол жағына бұрылу</strong></td> </tr> <tr> <td>Айырық → шатқалға бұрылыс</td> <td>—</td> <td>«Шарын шатқалы» көрсеткіші</td> </tr> <tr> <td>Бұрылыс → асфальттың соңы</td> <td><strong>16 км</strong></td> <td>асфальт</td> </tr> <tr> <td>Асфальттың соңы → бекет</td> <td><strong>10 км</strong></td> <td><strong>топырақ жол</strong></td> </tr> </tbody> </table> <p>Адамдар жаңылысатын жер — <strong>Шонжы мен Нарынқол айырығы</strong>. Картада екі бағыт та шатқалға қарай кетеді, бірақ керекті бұрылыс Нарынқол жолында.</p> https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/ <p><strong>«Алтынемел» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Алматы облысы. 1996 жылғы 10 сәуірде құрылған.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/sand-dune-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/sand-dune-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/sand-dune-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/sand-dune-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/sand-dune-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/sand-dune-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/sand-dune-800.webp" alt="Гравюра: тау жоталары арасындағы шөл жазықтағы жалғыз алып бархан" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="770"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: тау жоталары арасындағы шөл жазықтағы жалғыз алып бархан </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>«Алтынемел» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>307 653 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Алматы облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>1996 жылғы 10 сәуір</td> </tr> </tbody> </table> <p>1996 жылы құрылғанда — 209 553 га, кейін аумағы кеңейтілген.</p> https://charyn.kz/national-parks/aktau-mountains/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/aktau-mountains/ <p><strong>Ақтау</strong> — <a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">«Алтынемел» ұлттық паркіндегі</a> шатқалдармен тілімденген жолақ саз таулар; қабаттарынан көне қолтырауындардың, тасбақалар мен мүйізтұмсықтардың қалдықтары табылған. Көршісі — жанартау жыныстарынан түзілген қара <strong>Қатутау</strong>. Екеуін Басшы ауылынан (Алматыдан 250 км-дей) бір бағытпен бір күнде аралайды; Басшыдан Ақтауға дейін әртүрлі дерек бойынша 70–120 км грунт жол. Ең қолайлы айлар — сәуір–маусым және тамыз–қазан.</p> <h2 id="ақтау-таулары-деген-не">Ақтау таулары деген не</h2> <p>Атауы «ақ тау» дегенді білдіреді. Ақ түс шынымен басым, бірақ жақыннан қарасаңыз, беткейлер жолақ-жолақ: The Astana Times ақ, қызыл және қызғылт сары көлденең жолақтар туралы жазады, Tengrinews 2026 жылы кілегей, сары, қызғылт және сұр қабаттарды атаған. Әр жолақ — өз уақытында, өз жағдайында шөккен жеке қабат. Tengrinews (2020) мәліметінше, Ақтаудың ғарыштан көрінетін стратиграфиялық қимасы бірегей саналады.</p> https://charyn.kz/national-parks/singing-dune/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/singing-dune/ <p><strong>Әнші құм</strong> — <a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">«Алтынемел» ұлттық паркіндегі</a> үлкен құм төбе. Ол Үлкен және Кіші Қалқан жоталарының арасында, Іле өзенінің солтүстігінде жатыр. Түзу сызықпен Алматыдан солтүстік-шығысқа қарай 183 км-дей, бірақ оған тек Басшы ауылындағы парк кіреберісі арқылы баруға болады. Биіктігі 150 м-ге дейін, құрғақ күні сырғыған құм төмен гуілдейді. Бару маусымы — наурыздан қарашаға дейін.</p> <h2 id="құм-қайда-жатыр">Құм қайда жатыр</h2> <p>Құм төбе Жоңғар Алатауының сілемдері — Үлкен және Кіші Қалқан жоталарының арасындағы аңғарда орналасқан. Оңтүстігінде Іле ағады: Уикипедия мәліметінше, төбе жел мыңдаған жылдар бойы өзен қайрандарынан ұшырған құмнан түзілген. Кәдімгі құм төбелерден айырмашылығы — ол бірнеше мың жыл бойы бір орнында тұр. Табиғат ескерткіші мәртебесі бар, ХТҚО жіктемесі бойынша III санат.</p> https://charyn.kz/data/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/data/ <p>Анықтамалықтың негізінде жатқанның бәрі машинамен оқылатын түрде қолжетімді.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/surveyor-desk-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/surveyor-desk-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/surveyor-desk-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/surveyor-desk-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/surveyor-desk-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/surveyor-desk-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/surveyor-desk-800.webp" alt="Гравюра: топограф үстелі — ашық жазба кітабы, теодолит, сия сауыты және карта" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: топограф үстелі — ашық жазба кітабы, теодолит, сия сауыты және карта </figcaption> </figure> <h2 id="жиынтықтар">Жиынтықтар</h2> <table> <thead> <tr> <th>Жиынтық</th> <th>Ішінде не бар</th> <th>Бастапқы дереккөз</th> <th>Файлдар</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>ЕҚТА тарифтері, 2026</td> <td>28 аумақ: кіру, экскурсовод, түсірілім, тұру</td> <td>2024 жылғы 2 қазандағы № 232 бұйрық</td> <td><a href="https://charyn.kz/data/oopt-tariffs-2026.csv">CSV</a> · <a href="https://charyn.kz/data/oopt-tariffs-2026.json">JSON</a></td> </tr> <tr> <td>ЕҚТА тізбесі</td> <td>114 аумақ: санаты, ауданы, аудандар, ведомство</td> <td>2017 жылғы 26 қыркүйектегі № 593 қаулы</td> <td><a href="https://charyn.kz/data/oopt-registry.csv">CSV</a> · <a href="https://charyn.kz/data/oopt-registry.json">JSON</a></td> </tr> <tr> <td>Шекара режимінен ерекшеліктер</td> <td>113 нысан</td> <td>2014 жылғы 16 сәуірдегі № 356 қаулы</td> <td><a href="https://charyn.kz/data/border-zone-exceptions.csv">CSV</a> · <a href="https://charyn.kz/data/border-zone-exceptions.json">JSON</a></td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="пайдалану-шарттары">Пайдалану шарттары</h2> <p>Дереккөзді көрсете отырып еркін пайдалануға болады: <strong>charyn.kz</strong> және нормативтік акт нөмірі. Лицензия — CC BY 4.0.</p> https://charyn.kz/contacts/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/contacts/ <p>Сайт кері байланыс сыпайылық емес, жұмыс құралы болатындай етіп құрылған. Біз білмейтінімізді адал белгілейміз, ал бұл олқылықтарды өткен аптада сол жерде болған адам жиі жаба алады.</p> <h2 id="әсіресе-не-құнды">Әсіресе не құнды</h2> <ul> <li><strong>Өзгерген бағалар мен жұмыс уақыты</strong> — бұл ең тез ескіреді</li> <li><strong>Жолдар мен соқпақтардың жағдайы</strong>, әсіресе жаңбырдан кейінгі топырақ жол</li> <li><strong>Аумақта не салынған</strong>, не жабық</li> <li><strong>Көлік кестелері</strong>, оны қашан пайдаланғаныңызды көрсете отырып</li> <li><strong>Фактілердегі қателер</strong> — сандар, күндер, құжат нөмірлері</li> </ul> <h2 id="түзетулермен-не-істейміз">Түзетулермен не істейміз</h2> <p>Тексереміз, өзгеріс енгіземіз және беттегі <strong>тексеру күнін жаңартамыз</strong>. Қате біздікі болса, солай деп жазамыз.</p> https://charyn.kz/offline/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/offline/ <p>Байланыс жоқ, дәл осы бет құрылғы жадында сақталмаған екен.</p> <p><strong>Не қолжетімді:</strong> интернет болған кезде ашқан барлық беттеріңіз. Сайт оларды автоматты түрде сақтайды — дәл Шарын шатқалы сияқты, байланыс жоқ жерлер үшін.</p> <h2 id="қазір-не-істеу-керек">Қазір не істеу керек</h2> <ul> <li>«Артқа» түймесін басыңыз — алдыңғы бет сақталған болуы мүмкін</li> <li>Басты бетті ашып көріңіз: <a href="https://charyn.kz/">charyn.kz</a></li> <li>Байланыс бір секундқа пайда болса, бет өзі жүктеледі</li> </ul> <h2 id="болашақта">Болашақта</h2> <p>Жолға шықпас бұрын қажетті беттерді үйде немесе желі бар жерде ашып қойыңыз. Олар жолда қолжетімді болады.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/with-kids/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/with-kids/ <p>Ережелерде жас шектеуі жоқ. Шектеулер физикалық сипатта. Қысқаша: балалармен сәуір–мамырда немесе қыркүйек–қазанда барыңыз, соқпаққа таңертең шығыңыз, суды қорымен алыңыз және жар жиегінен алыс жүріңіз. 7 жасқа дейінгі балалар тегін кіреді.</p> <h2 id="ақша">Ақша</h2> <table> <thead> <tr> <th>Кім</th> <th>Тариф</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ересектер</td> <td>адам басына тәулігіне 0,2 АЕК</td> </tr> <tr> <td>7 жасқа дейінгі балалар</td> <td><strong>тегін</strong></td> </tr> <tr> <td>7 жастан жоғары оқушылар</td> <td>тарифтің <strong>50%</strong></td> </tr> <tr> <td>Жеңіл автокөлік</td> <td>кіруге 0,7 АЕК</td> </tr> </tbody> </table> <p>0,2 АЕК тарифі № 232 бұйрықпен белгіленген, жеңілдіктер тізімі — 2017 жылғы бұйрықпен; оның 2026 жылғы күшін тексеріп жатырмыз. Ағымдағы жылғы соманы <a href="https://charyn.kz/national-parks/calculator/">калькулятор</a> есептейді.</p> https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/ <p><strong>Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Павлодар облысы. 1985 жылғы 12 тамызда құрылған.</p> <p>Қазақстандағы алғашқы ұлттық парк.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/granite-spire-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/granite-spire-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/granite-spire-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/granite-spire-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/granite-spire-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/granite-spire-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/granite-spire-800.webp" alt="Гравюра: даладағы көл үстіндегі мүжілген гранит қалдықтары мен жартас шыңы" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="794"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: даладағы көл үстіндегі мүжілген гранит қалдықтары мен жартас шыңы </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>68 452,8 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Павлодар облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>1985 жылғы 12 тамыз</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жаяу жүруші 0,15 АЕК, жеңіл автокөлік 0,4 АЕК. 2026 жылы бұл 648,8 ₸ және 1 730 ₸.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/kurgans/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/kurgans/ <p><strong>«Бейіттер мен қорғандар»</strong> — Шарын паркінің археологиялық бағыты, Қамалдар аңғары мен шаған тоғайымен қатар. Бағыт жаяу және автокөлікпен жүруге жарамды. Ағылшын Уикипедиясының дерегі бойынша, бұл Шонжы — Алматы тасжолынан шамамен 12 км жердегі шашыраңқы археологиялық нысандар ауданы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/kurgans-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/kurgans-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/kurgans-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/kurgans-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/kurgans-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/kurgans-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/kurgans-800.webp" alt="Археологиялық сурет: даладағы қорғандар, біреуі тас камерасымен қимада" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="896"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Археологиялық сурет: даладағы қорғандар, біреуі тас камерасымен қимада </figcaption> </figure> <h2 id="бұл-не">Бұл не</h2> <p>Қорғандар — үйінді төбе түріндегі жер асты және жер үсті жерлеу құрылыстары. Парк оларды табиғи нысандармен қатар аумақтың тарихи-мәдени мұрасына жатқызады.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/other-canyons/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/other-canyons/ <p>Шарын — бір шатқал емес, жүйе. Қамалдар аңғары ең әйгілі, бірақ ол жалпы <strong>154 шақырымның</strong> үш шақырымын ғана құрайды. Қысқаша: аз баратындардың ең үлкені — Темірлік (11 км, тереңдігі 160 м-ге дейін, Алматыдан шамамен 240 км), паркте «Темірлік — Кіші шатқал» бағыты бар; Күртоғай Шарын көпірінің жанында; Бестамақ пен Күрту туралы сенімді дерек жоқтың қасы.</p> <p>Жүйеге адам аз баратын басқа шатқалдар да кіреді: <strong>Бестамақ</strong>, <strong>Темірлік</strong> және <strong>Күрту</strong>.</p> <h2 id="жүйенің-шатқалдары">Жүйенің шатқалдары</h2> <p>Дереккөздер шатқалдарды әртүрлі атайды. Ағылшын Уикипедиясы бесеуін атайды: Қамалдар аңғары, Темірлік, Сары, Қызыл және Бестамақ, сондай-ақ кіші шатқалдар — Күртоғай мен Тазбас. Ұлттық парк туралы мақала өзеннің төменгі жағындағы Ақтоғай шатқалын да атайды.</p> https://charyn.kz/national-parks/mangystau/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/mangystau/ <p><strong>Бозжыра</strong> — Маңғыстау облысының Қарақия ауданында, Үстірттің батыс жарқабағында жатқан ақ бор құздарының шатқалы. Ақтаудан шамамен 298–300 км, Жаңаөзеннен 148 км; Tengrinews мәліметінше, шатқал ішінде тек жол талғамайтын көліктер жүре алады. Бозжыра Үстірт қорығына емес, «Жабайұшқан» қаумалына кіреді: 2026 жылғы 1 қыркүйектен жеңіл көлікпен кіру 0,7 АЕК тұрады, шетелдіктер екі есе төлейді. Барудың қолайлы уақыты — сәуірдің ортасынан мамырдың соңына дейін және қыркүйектің екінші жартысы. Су мен отынды молынан алыңыз: байланыс жоқ.</p> https://charyn.kz/national-parks/burabay/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/burabay/ <p><strong>«Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Ақмола облысы. 2000 жылы құрылған.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/granite-lake-rocks-800.webp" alt="Гравюра: көлден көтерілген мүжілген гранит жартастар, төбелердегі қарағайлар" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: көлден көтерілген мүжілген гранит жартастар, төбелердегі қарағайлар </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>«Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>129 299 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Ақмола облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>2000</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жеңіл автокөлік 0,3 АЕК (1 297,5 ₸); 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс және мереке күндері — 0,4 АЕК (1 730 ₸). Президент Іс басқарушысының 14.11.2024 № 04/276 бұйрығы.</p> https://charyn.kz/disclosure/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/disclosure/ <p>Сайт серіктестік аударымдар мен жарнамалық орналастырулар есебінен жұмыс істейді. Мұны толық ашамыз, өйткені ақша табу тәсілінен мәтіндегі неге сенуге болатыны тікелей байланысты.</p> <h2 id="серіктестік-сілтеме-дегеніміз-не">Серіктестік сілтеме дегеніміз не</h2> <p>Осындай сілтеме арқылы брондау сервисіне өтіп, сол жерде бір нәрсе төлесеңіз, біз сервистен комиссия аламыз. <strong>Сіз үшін баға өзгермейді.</strong></p> <p>Сілтеме серіктестік болса, оның жанында көрсетіледі.</p> <h2 id="біз-не-істемейміз">Біз не істемейміз</h2> <p><strong>Тур сатпаймыз.</strong> Өз турөнімі жоқ, сондықтан екеуің автокөлікпен өз бетіңше бару арзанырақ деп жаза аламыз.</p> <p><strong>Нысанды атап өткені үшін ақша алмаймыз.</strong></p> https://charyn.kz/methodology/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/methodology/ <p>Біз жариялайтын нәрсенің бәрі үш санатқа бөлінеді: <strong>тексерілген</strong>, <strong>белгілі бір күнге тексерілген</strong> және <strong>белгісіз</strong>. Оларды араластыруға болмайды, сондықтан әрқайсысын белгілейміз.</p> <h2 id="тексерілді-ай-жыл-нені-білдіреді">«Тексерілді: ай жыл» нені білдіреді</h2> <p>Беттің жоғарысындағы белгі сол айда беттің фактілік бөлігін бастапқы дереккөзбен салыстырғанымызды білдіреді. Бұл <strong>жариялау күні емес</strong>.</p> <h2 id="дереккөздер-сенімділігі-бойынша">Дереккөздер, сенімділігі бойынша</h2> <p><strong>1. Нормативтік актілер.</strong> Үкімет қаулылары, министрлік бұйрықтары, Салық кодексі. Нөмірі мен күнін көрсетеміз.</p> <p><strong>2. Мекемелердің ресми жарияланымдары.</strong> Қай кезеңге жататынын көрсетеміз.</p> <p><strong>3. Орында тексеру.</strong> Күнін көрсете отырып.</p> https://charyn.kz/about/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/about/ <p><strong>charyn.kz — Қазақстанның табиғи орындары бойынша тәуелсіз туристік жол сілтеуші.</strong> Біз практикалық ақпарат жинаймыз — бағыттар, бағалар, кестелер, маусымдар — және әр деректің тексерілген күнін көрсетеміз.</p> <p>Жоба «Шарын мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» РММ-нің ресми ресурсы болып табылмайды, онымен және Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен байланысты емес.</p> <h2 id="бұл-сайт-не-үшін-керек">Бұл сайт не үшін керек</h2> <p>Интернеттегі Қазақстан табиғаты туралы ақпарат нашар ұйымдастырылған, әрі үш тілде де бірдей нашар.</p> <p>ЕҚТА ресми ресурстары жылдар бойы жаңартылмайды немесе мүлдем жоғалып кетеді. Шетелдік тревел-блогтар бес жыл бұрынғы бір сапардан жазылған. Турагенттіктер ақпаратты өлшеп береді, өйткені олардың міндеті — пакет сату.</p> https://charyn.kz/national-parks/zhongar-alatau/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/zhongar-alatau/ <p><strong>Жоңғар Алатауы</strong> — мемлекеттік ұлттық табиғи парк, Жетісу облысы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wild-apple-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/wild-apple-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/wild-apple-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/wild-apple-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/wild-apple-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/wild-apple-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/wild-apple-800.webp" alt="Ботаникалық иллюстрация: Сиверс алмасы — мәдени алманың жабайы атасы, гүлдері мен жемістері" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="1677"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Ботаникалық иллюстрация: Сиверс алмасы — мәдени алманың жабайы атасы, гүлдері мен жемістері </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>356 022 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Жетісу облысы</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік ұлттық табиғи парк</strong></p> <p>Ұлттық парк келушілерге ашық: рекреациялық аймақта тариф төлеп болуға болады.</p> https://charyn.kz/national-parks/katon-karagay/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/katon-karagay/ <p><strong>Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Шығыс Қазақстан облысы. 2001 жылғы 17 шілдеде құрылған.</p> <p>Қазақстандағы ең үлкен ұлттық парк.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/maral-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/maral-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/maral-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/maral-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/maral-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/maral-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/maral-800.webp" alt="Зоологиялық иллюстрация: бұтақты мүйізді Алтай маралы" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="875"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Зоологиялық иллюстрация: бұтақты мүйізді Алтай маралы </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>643 477 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Шығыс Қазақстан облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>2001 жылғы 17 шілде</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жаяу жүруші 0,2 АЕК, жеңіл автокөлік 0,4 АЕК. 2026 жылы бұл 865 ₸ және 1 730 ₸.</p> https://charyn.kz/national-parks/kokshetau/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/kokshetau/ <p><strong>Көкшетау</strong> — мемлекеттік ұлттық табиғи парк, Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстары.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/lake-pine-hills-800.webp" alt="Гравюра: қарағай мен қайың орманды гранит төбелер арасындағы көл" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="790"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: қарағай мен қайың орманды гранит төбелер арасындағы көл </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>182 076 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстары</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік ұлттық табиғи парк</strong></p> <p>Ұлттық парк келушілерге ашық: рекреациялық аймақта тариф төлеп болуға болады.</p> https://charyn.kz/national-parks/kolsai/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/kolsai/ <p><strong>«Көлсай көлдері» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Алматы облысы. 2007 жылғы 7 ақпанда құрылған.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/spruce-lake-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/spruce-lake-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/spruce-lake-800.webp" alt="Гравюра: аңғардағы тар таулы көл, шыршалы беткейлер, қарлы жоталар" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: аңғардағы тар таулы көл, шыршалы беткейлер, қарлы жоталар </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>«Көлсай көлдері» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>161 045 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Алматы облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>2007 жылғы 7 ақпан</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жаяу жүруші 0,2 АЕК, жеңіл автокөлік 0,7 АЕК. 2026 жылы бұл 865 ₸ және 3 027,5 ₸.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/without-car/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/without-car/ <p>Өз көлігінсіз жетуге болады, бірақ бұл картадан көрінгеннен әлдеқайда қиын.</p> <h2 id="жалпы-сызба">Жалпы сызба</h2> <p>Нарынқол бағытындағы жақын елді мекендерге дейін рейстік көлікпен, одан әрі — жол бойындағы көлікпен, жергілікті таксимен немесе алдын ала тапсырыс берілген трансфермен.</p> <p>Инфрақұрылымы бар ең жақын елді мекен — <strong>Шонжы ауылы</strong>, парк шекарасынан 7 шақырым жерде.</p> <p>Басты қиындық соңғы учаскеде: тас жолдан бекетке дейін шамамен 10 шақырым топырақ жол, онда қоғамдық көлік жоқ.</p> <div class="unknown"> <span class="unknown-title">Әлі тексерілмеген</span> <p>Рейстік көліктің кестесі, құны және жүру нүктелері; Шонжыда такси жұмыс істей ме; шатқалға тұрақты трансферлер бар ма.</p> https://charyn.kz/research/seasonality/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/research/seasonality/ <p><strong>Негізгі қорытындылар</strong></p> <ul> <li><strong>Шарында</strong> екі шың бар — сәуір мен қыркүйек, жаз емес.</li> <li><strong>Баянауыл</strong> ең маусымдық: шілдедегі шыңы желтоқсандағы ең төменгіден <strong>7,5 есе</strong> жоғары.</li> <li><strong>Алтынемел</strong> ең біркелкі (1,8 есе).</li> </ul> <div class="season-grid"> <figure class="season"> <figcaption><b>Шарын шатқалы (RU, Қазақстан)</b> · шың: сәу</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Шарын шатқалы (RU, Қазақстан)"> <span class="season-col" title="қаң: 6 600"> <span class="season-bar" style="height: 44.5945945945946%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 6 600"> <span class="season-bar" style="height: 44.5945945945946%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 66.89189189189189%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="сәу: 14 800"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col" title="мам: 12 100"> <span class="season-bar" style="height: 81.75675675675676%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="мау: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 66.89189189189189%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="шіл: 12 100"> <span class="season-bar" style="height: 81.75675675675676%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 66.89189189189189%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 14 800"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қаз: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 66.89189189189189%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 8 100"> <span class="season-bar" style="height: 54.729729729729726%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 5 400"> <span class="season-bar" style="height: 36.486486486486484%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> <figure class="season"> <figcaption><b>Бурабай (RU, Қазақстан)</b> · шың: мау</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Бурабай (RU, Қазақстан)"> <span class="season-col" title="қаң: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 44.5945945945946%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 44.5945945945946%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 8 100"> <span class="season-bar" style="height: 36.486486486486484%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col" title="сәу: 18 100"> <span class="season-bar" style="height: 81.53153153153153%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col" title="мам: 14 800"> <span class="season-bar" style="height: 66.66666666666667%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="мау: 22 200"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="шіл: 22 200"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 14 800"> <span class="season-bar" style="height: 66.66666666666667%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 12 100"> <span class="season-bar" style="height: 54.5045045045045%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қаз: 12 100"> <span class="season-bar" style="height: 54.5045045045045%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 12 100"> <span class="season-bar" style="height: 54.5045045045045%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 8 100"> <span class="season-bar" style="height: 36.486486486486484%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> <figure class="season"> <figcaption><b>Баянауыл (RU, Қазақстан)</b> · шың: шіл</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Баянауыл (RU, Қазақстан)"> <span class="season-col" title="қаң: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 19.88950276243094%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 19.88950276243094%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 19.88950276243094%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col" title="сәу: 5 400"> <span class="season-bar" style="height: 29.834254143646408%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col" title="мам: 8 100"> <span class="season-bar" style="height: 44.751381215469614%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="мау: 14 800"> <span class="season-bar" style="height: 81.76795580110497%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="шіл: 18 100"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 9 900"> <span class="season-bar" style="height: 54.69613259668508%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 4 400"> <span class="season-bar" style="height: 24.30939226519337%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қаз: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 19.88950276243094%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 2 900"> <span class="season-bar" style="height: 16.022099447513813%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 13.259668508287293%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> <figure class="season"> <figcaption><b>Үлкен Алматы көлі (RU)</b> · шың: мау</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Үлкен Алматы көлі (RU)"> <span class="season-col" title="қаң: 1 300"> <span class="season-bar" style="height: 24.074074074074073%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 1 300"> <span class="season-bar" style="height: 24.074074074074073%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 29.62962962962963%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col" title="сәу: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 66.66666666666667%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col" title="мам: 4 400"> <span class="season-bar" style="height: 81.48148148148148%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="мау: 5 400"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="шіл: 5 400"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 5 400"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 4 400"> <span class="season-bar" style="height: 81.48148148148148%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қаз: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 66.66666666666667%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 35.18518518518518%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 1 300"> <span class="season-bar" style="height: 24.074074074074073%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> <figure class="season"> <figcaption><b>Көлсай көлдері (RU)</b> · шың: қаз</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Көлсай көлдері (RU)"> <span class="season-col" title="қаң: 880"> <span class="season-bar" style="height: 24.444444444444443%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 1 300"> <span class="season-bar" style="height: 36.111111111111114%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 1 000"> <span class="season-bar" style="height: 27.77777777777778%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col" title="сәу: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 44.44444444444444%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col" title="мам: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 44.44444444444444%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="мау: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 52.77777777777778%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="шіл: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 52.77777777777778%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 52.77777777777778%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 66.66666666666667%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="қаз: 3 600"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 1 000"> <span class="season-bar" style="height: 27.77777777777778%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 880"> <span class="season-bar" style="height: 24.444444444444443%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> <figure class="season"> <figcaption><b>Қайыңды көлі (RU)</b> · шың: мам</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Қайыңды көлі (RU)"> <span class="season-col" title="қаң: 880"> <span class="season-bar" style="height: 30.344827586206897%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 1 300"> <span class="season-bar" style="height: 44.827586206896555%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 55.172413793103445%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col" title="сәу: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 65.51724137931035%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="мам: 2 900"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="мау: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 82.75862068965517%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="шіл: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 82.75862068965517%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 65.51724137931035%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 82.75862068965517%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қаз: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 55.172413793103445%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 1 300"> <span class="season-bar" style="height: 44.827586206896555%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 1 000"> <span class="season-bar" style="height: 34.48275862068966%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> <figure class="season"> <figcaption><b>Алтынемел (RU)</b> · шың: сәу</figcaption> <div class="season-bars" role="img" aria-label="Алтынемел (RU)"> <span class="season-col" title="қаң: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 55.172413793103445%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="ақп: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 55.172413793103445%"></span> <span class="season-m">а</span> </span> <span class="season-col" title="нау: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 65.51724137931035%"></span> <span class="season-m">н</span> </span> <span class="season-col is-peak" title="сәу: 2 900"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">с</span> </span> <span class="season-col" title="мам: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 82.75862068965517%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="мау: 2 400"> <span class="season-bar" style="height: 82.75862068965517%"></span> <span class="season-m">м</span> </span> <span class="season-col" title="шіл: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 65.51724137931035%"></span> <span class="season-m">ш</span> </span> <span class="season-col" title="там: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 65.51724137931035%"></span> <span class="season-m">т</span> </span> <span class="season-col" title="қыр: 2 900"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қаз: 2 900"> <span class="season-bar" style="height: 100%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="қар: 1 900"> <span class="season-bar" style="height: 65.51724137931035%"></span> <span class="season-m">қ</span> </span> <span class="season-col" title="жел: 1 600"> <span class="season-bar" style="height: 55.172413793103445%"></span> <span class="season-m">ж</span> </span> </div> </figure> </div> <p>Шарын — маусым аралығының орны: сәуір–мамыр немесе қыркүйек–қазан айларында барыңыз. Қыста қызығушылық ең төмен — бос <a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/winter/">қыстағы Шарын</a> үшін ең жақсы уақыт.</p> https://charyn.kz/practical/money/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/practical/money/ <p>Қазақстанның ұлттық валютасы — <strong>теңге</strong>, ₸ белгісімен және KZT халықаралық кодымен белгіленеді.</p> <h2 id="карта-ма-қолма-қол-ақша-ма">Карта ма, қолма-қол ақша ма</h2> <p>Алматыда, Астанада және басқа ірі қалаларда қолма-қол ақшасыз төлем жақсы дамыған.</p> <p>Қала сыртында жағдай өзгереді. Инфрақұрылымнан неғұрлым алыс болсаңыз, қолма-қол ақша қажет болу ықтималдығы соғұрлым жоғары.</p> <p><strong>Ұлттық паркке сапар үшін ұсыныс бір мәнді: қолма-қол ақша алыңыз.</strong> Төлем кіреберістегі бақылау-өткізу пунктінде жүргізіледі.</p> <div class="unknown"> <span class="unknown-title">Әлі тексерілмеген</span> Шарын паркінің бекетінде банк карталары мен Kaspi қабылдана ма, әлде тек қолма-қол ақша ма, сондай-ақ пункттің жұмыс уақыты. </div> <h2 id="кіру-бағалары-туралы-не-білу-керек">Кіру бағалары туралы не білу керек</h2> <p>Ұлттық парктердегі тарифтер теңгемен емес, АЕК үлесімен белгіленген және әр қаңтарда өздігінен өзгереді. Толығырақ — <a href="https://charyn.kz/practical/mrp/">АЕК туралы бетте</a>.</p> https://charyn.kz/national-parks/tariffs/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/tariffs/ <p>«Қазақстанның ұлттық паркіне кіру қанша тұрады» деген сұрақтың бір жауабы жоқ. Тарифтер <strong>мекемелер бойынша қосымшалармен</strong> бекітілген: әр аумақтың өз қосымшасы және өз ставкасы бар.</p> <p>Айырма едәуір. Жеңіл автокөлік үшін Іле-Алатау паркінде <strong>1 297,5 ₸</strong>, Алтын Емелде <strong>3 892,5 ₸</strong> алынады.</p> <h2 id="кесте-барлық-28-аумақ">Кесте: барлық 28 аумақ</h2> <p>Ставкалар 2026 жылғы АЕК бойынша (4 325 ₸) есептелген. «Қосымша» бағанасы — бұйрықтың қосымша нөмірі.</p> <table> <thead> <tr> <th>ЕҚТА</th> <th>Жаяу жүруші</th> <th>Жеңіл автокөлік</th> <th>Қосымша</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">Алтынемел</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 892,5 ₸</td> <td>12</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/">Ақсу-Жабағылы</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>2</td> </tr> <tr> <td>Алматинский государственный природный заповедник</td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>1</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">Көлсай көлдері</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>16</td> </tr> <tr> <td>Западно-Алтайский государственный природный заповедник</td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>3</td> </tr> <tr> <td>Иргиз-Тургайский государственный природный резерват</td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>20</td> </tr> <tr> <td>Каратауский государственный природный заповедник</td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>8</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/">Қорғалжын</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>4</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/markakol/">Марқакөл</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>5</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/naurzum/">Наурызым</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>6</td> </tr> <tr> <td>Устюртский государственный природный заповедник</td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>7</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">Шарын</a></td> <td>865 ₸</td> <td>3 027,5 ₸</td> <td>14</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/alakol/">Алакөл</a></td> <td>648,8 ₸</td> <td>2 595 ₸</td> <td>28</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/zhongar-alatau/">Жоңғар Алатауы</a></td> <td>865 ₸</td> <td>2 595 ₸</td> <td>17</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/karkaraly/">Қарқаралы</a></td> <td>865 ₸</td> <td>2 162,5 ₸</td> <td>9</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/">Баянауыл</a></td> <td>648,8 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>24</td> </tr> <tr> <td>Государственный лесной природный резерват &ldquo;Семей орманы</td> <td>432,5 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>19</td> </tr> <tr> <td>Государственный национальный природный парк &ldquo;Буйратау</td> <td>648,8 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>18</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/kokshetau/">Көкшетау</a></td> <td>865 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>10</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/tarbagatai/">Тарбағатай</a></td> <td>865 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>23</td> </tr> <tr> <td>Государственный национальный природный парк &ldquo;Улытау</td> <td>648,8 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>25</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/katon-karagay/">Катонқарағай</a></td> <td>865 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>13</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/">Сайрам-Өгем</a></td> <td>648,8 ₸</td> <td>1 730 ₸</td> <td>15</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный резерват &ldquo;Акжайык</td> <td>865 ₸</td> <td>1 297,5 ₸</td> <td>21</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный резерват &ldquo;Алтын дала</td> <td>432,5 ₸</td> <td>1 297,5 ₸</td> <td>27</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный резерват &ldquo;Ертіс орманы</td> <td>432,5 ₸</td> <td>1 297,5 ₸</td> <td>22</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-balkhash/">Іле-Балқаш</a></td> <td>648,8 ₸</td> <td>1 297,5 ₸</td> <td>26</td> </tr> <tr> <td><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/">Іле Алатауы</a></td> <td>648,8 ₸</td> <td>1 297,5 ₸</td> <td>11</td> </tr> </tbody> </table> <p>Атаулар бұйрықтағыдай берілген.</p> https://charyn.kz/national-parks/largest/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/largest/ <p>«Қазақстанның басты парктері» тізімдері әдетте бірін-бірі қайталайды. Ресми тізілім басқаша көрінеді: онда республикалық маңызы бар <strong>114 аумақ</strong> бар.</p> <h2 id="ең-ірі-жиырма-аумақ">Ең ірі жиырма аумақ</h2> <table> <thead> <tr> <th>ЕҚТА</th> <th>Санаты</th> <th>Ауданы, га</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Андасайский государственный природный заказник (зоологический)</td> <td>қаумал</td> <td>3 415 806</td> </tr> <tr> <td>Иргиз-Тургайский государственный природный резерват</td> <td>резерват</td> <td>1 173 511</td> </tr> <tr> <td>Государственный лесной природный резерват &ldquo;Семей орманы&rdquo;</td> <td>резерват</td> <td>654 175</td> </tr> <tr> <td>Катон-Карагайский государственный национальный природный парк</td> <td>ұлттық парк</td> <td>643 477</td> </tr> <tr> <td>Коргалжынский государственный природный заповедник</td> <td>қорық</td> <td>543 171</td> </tr> <tr> <td>Алматинский государственный природный заказник (комплексный)</td> <td>қаумал</td> <td>542 400</td> </tr> <tr> <td>Прибалхашский государственный природный заказник (комплексный)</td> <td>қаумал</td> <td>503 000</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный резерват &ldquo;Алтын Дала&rdquo;</td> <td>резерват</td> <td>489 766</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный резерват &ldquo;Иле-Балхаш&rdquo;</td> <td>резерват</td> <td>450 253</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный заказник &ldquo;Пойма реки Иртыш&rdquo; (комплексный)</td> <td>қаумал</td> <td>377 055</td> </tr> <tr> <td>Жонгар-Алатауский государственный национальный природный парк</td> <td>ұлттық парк</td> <td>356 022</td> </tr> <tr> <td>Государственный природный резерват &ldquo;Бокейорда&rdquo;</td> <td>резерват</td> <td>343 040</td> </tr> <tr> <td>Ащиозекский государственный природный заказник (зоологический)</td> <td>қаумал</td> <td>314 504</td> </tr> <tr> <td>Государственный национальный природный парк &ldquo;Алтын-Эмель&rdquo;</td> <td>ұлттық парк</td> <td>307 653</td> </tr> <tr> <td>Тургайский государственный природный заказник (зоологический)</td> <td>қаумал</td> <td>296 000</td> </tr> <tr> <td>Государственный лесной природный резерват &ldquo;Ертіс орманы&rdquo;</td> <td>резерват</td> <td>277 961</td> </tr> <tr> <td>Караойский государственный природный заказник (комплексный)</td> <td>қаумал</td> <td>261 871</td> </tr> <tr> <td>Лепсинский государственный природный заказник (зоологический)</td> <td>қаумал</td> <td>258 000</td> </tr> <tr> <td>Верхнекоксуйский государственный природный заказник (зоологический)</td> <td>қаумал</td> <td>240 000</td> </tr> <tr> <td>Смирновский государственный природный заказник (зоологический)</td> <td>қаумал</td> <td>240 000</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="неге-тізім-басында-қаумалдар-тұр">Неге тізім басында қаумалдар тұр</h2> <p>Санат режимді айқындайды. Қаумал нақты нысандарды — түрлерді, алқаптарды, көші-қон жолдарын — қорғау үшін құрылады және жекелеген қызмет түрлерін шектеуге жол береді. Сондықтан қаумалға миллиондаған гектар дала бөлу оңайырақ.</p> https://charyn.kz/national-parks/unesco/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/unesco/ <p>Қазақстан Дүниежүзілік мұраны қорғау туралы конвенцияға 1994 жылғы 29 сәуірде қосылды. Қазір тізімде <strong>жеті нысан</strong> бар.</p> <h2 id="табиғи-нысандар">Табиғи нысандар</h2> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/steppe-lakes-birds-800.webp" alt="Гравюра: таяз көлдер тізбегі мен құстар үйірі бар дала" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: таяз көлдер тізбегі мен құстар үйірі бар дала </figcaption> </figure> <p><strong>«Сарыарқа: Солтүстік Қазақстанның даласы мен көлдері»</strong> — 2008 жыл. Құрамында <a href="https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/">Қорғалжын</a> және <a href="https://charyn.kz/national-parks/naurzum/">Наурызым</a> қорықтары бар.</p> <p><strong>«Батыс Тянь-Шань»</strong> — 2016 жыл, Қырғызстан және Өзбекстанмен бірге трансұлттық нысан. Қазақстан тарапынан <a href="https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/">Ақсу-Жабағылы</a> және <a href="https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/">Сайрам-Өгем</a> кіреді.</p> https://charyn.kz/research/search-demand/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/research/search-demand/ <p><strong>Негізгі қорытындылар</strong></p> <ul> <li>Әлемдік іздеуде <strong>Шарын шатқалы</strong> мен <strong>Үлкен Алматы көлі</strong> алда — айына 22 200 сұраудан, одан кейін <strong>Қайыңды көлі</strong> (18 100) және <strong>Көлсай көлдері</strong> (14 800).</li> <li>Қазақстандағы орыс тіліндегі іздеуде бірінші орында <strong>Бурабай</strong> — айына 14 800, екіншіде Шарын (9 900), үшіншіде <strong>Баянауыл</strong> (6 600).</li> <li>Қайыңдыны әлемде Қазақстандағыдан <strong>9,5 есе</strong> көп іздейді, ал Бурабай керісінше: ішкі сұраныс әлемдіктен 5 есе жоғары.</li> </ul> <figure class="hbars"> <figcaption class="w-caption">Google-дағы орташа айлық сұраныс, бүкіл әлем, барлық тілдер</figcaption> <ol class="hbars-list"> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">Шарын шатқалы</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 100%"></span></span> <span class="hbar-val">22 200</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/big-almaty-lake/">Үлкен Алматы көлі</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 100%"></span></span> <span class="hbar-val">22 200</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kaindy-lake/">Қайыңды көлі</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 81.53153153153153%"></span></span> <span class="hbar-val">18 100</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">Көлсай көлдері</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 66.66666666666667%"></span></span> <span class="hbar-val">14 800</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">Алтынемел</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 29.72972972972973%"></span></span> <span class="hbar-val">6 600</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/burabay/">Бурабай</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 13.063063063063064%"></span></span> <span class="hbar-val">2 900</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/">Баянауыл</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 1.7567567567567568%"></span></span> <span class="hbar-val">390</span> </li> </ol> </figure> <figure class="hbars"> <figcaption class="w-caption">Google-дағы орташа айлық сұраныс, Қазақстан, орыс тіліндегі сұраулар</figcaption> <ol class="hbars-list"> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/burabay/">Бурабай</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 100%"></span></span> <span class="hbar-val">14 800</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">Шарын шатқалы</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 66.89189189189189%"></span></span> <span class="hbar-val">9 900</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/">Баянауыл</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 44.5945945945946%"></span></span> <span class="hbar-val">6 600</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/big-almaty-lake/">Үлкен Алматы көлі</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 24.324324324324323%"></span></span> <span class="hbar-val">3 600</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">Алтынемел</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 16.216216216216218%"></span></span> <span class="hbar-val">2 400</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kaindy-lake/">Қайыңды көлі</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 12.837837837837839%"></span></span> <span class="hbar-val">1 900</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">Көлсай көлдері</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 12.837837837837839%"></span></span> <span class="hbar-val">1 900</span> </li> </ol> </figure> <h2 id="әдістеме">Әдістеме</h2> <p>Ubersuggest бағалаулары, 2026 жылғы 19 қазан, соңғы 12 айдағы орташа айлық көлем. «Бүкіл әлем» — барлық тілдер бірге; «Қазақстан (RU)» — Қазақстандағы орыс тіліндегі сұраулар. Қазақ тіліндегі сұраулар кірмейді. Орындарды бір-бірімен салыстыру үшін қолданыңыз, туристер саны ретінде емес.</p> https://charyn.kz/national-parks/compare/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/compare/ <div class="widget widget--table" data-widget="park-table"> <div class="w-static"> <p class="w-caption">2026 жылғы тарифтер, АЕК 4 325 ₸</p> <div class="tw"> <table class="w-table"> <thead> <tr> <th scope="col">Аумақ</th> <th scope="col">Санаты</th> <th scope="col" class="num">Ауданы, га</th> <th scope="col" class="num">Адам басына, тәулік</th> <th scope="col" class="num">Жеңіл көлік, кіру</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <th scope="row">Ырғыз-Торғай</th> <td>Резерват</td> <td class="num">1 173 511</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Семей орманы</th> <td>Резерват</td> <td class="num">654 175</td> <td class="num">432,5&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/katon-karagay/">Катонқарағай</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">643 477</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/">Қорғалжын</a></th> <td>Қорық</td> <td class="num">543 171</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Алтын Дала</th> <td>Резерват</td> <td class="num">489 766</td> <td class="num">432,5&nbsp;₸</td> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-balkhash/">Іле-Балқаш</a></th> <td>Резерват</td> <td class="num">450 253</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/zhongar-alatau/">Жоңғар Алатауы</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">356 022</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">2 595&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">Алтынемел</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">307 653</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 892,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Ертіс орманы</th> <td>Резерват</td> <td class="num">277 961</td> <td class="num">432,5&nbsp;₸</td> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Үстірт қорығы</th> <td>Қорық</td> <td class="num">223 342</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/">Іле Алатауы</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">199 621</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/naurzum/">Наурызым</a></th> <td>Қорық</td> <td class="num">191 381</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kokshetau/">Көкшетау</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">182 076</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">Көлсай көлдері</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">161 045</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/">Сайрам-Өгем</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">149 037</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/tarbagatai/">Тарбағатай</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">143 551</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/">Ақсу-Жабағылы</a></th> <td>Қорық</td> <td class="num">131 934</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/burabay/">Бурабай</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">129 299</td> <td class="num">—</td> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸&nbsp;*</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">Шарын</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">127 050</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/karkaraly/">Қарқаралы</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">112 120</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">2 162,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Ақжайық</th> <td>Резерват</td> <td class="num">111 500</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/markakol/">Марқакөл</a></th> <td>Қорық</td> <td class="num">102 971</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Бұйратау</th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">88 968</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Батыс Алтай қорығы</th> <td>Қорық</td> <td class="num">86 122</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Алматы қорығы</th> <td>Қорық</td> <td class="num">71 700</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/">Баянауыл</a></th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">68 453</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/alakol/">Алакөл</a></th> <td>Қорық</td> <td class="num">65 672</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">2 595&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Ұлытау</th> <td>Ұлттық парк</td> <td class="num">58 912</td> <td class="num">648,75&nbsp;₸</td> <td class="num">1 730&nbsp;₸</td> </tr> <tr> <th scope="row">Қаратау қорығы</th> <td>Қорық</td> <td class="num">34 300</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td> </tr> </tbody> </table> </div> <p class="w-note">* Бурабайда — тәулігіне, маусымдық үстемемен</p> https://charyn.kz/national-parks/calculator/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/calculator/ <div class="widget widget--calc" data-widget="trip-calc"> <div class="w-data"> <p class="w-caption">Дайын есептер: Шарын, 2026 жылғы тарифтер</p> <div class="tw"> <table class="w-table"> <thead> <tr><th scope="col">Сапар</th><th scope="col" class="num">АЕК</th><th scope="col" class="num">Теңге</th></tr> </thead> <tbody><tr> <th scope="row">1 адам · 1 тәулік · жаяу</th> <td class="num">0,2</td> <td class="num">865&nbsp;₸</td> </tr><tr> <th scope="row">2 адам · 1 тәулік · жеңіл автокөлік</th> <td class="num">1,1</td> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td> </tr><tr> <th scope="row">4 адам · 2 тәулік · жеңіл автокөлік</th> <td class="num">2,3</td> <td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td> </tr><tr> <th scope="row">20 адам · 1 тәулік · 32 орынға дейінгі автобус</th> <td class="num">9</td> <td class="num">38 925&nbsp;₸</td> </tr> </tbody> </table> </div> <p class="w-note">№ 232 бұйрықта көлік ақысы кіру үшін, адам ақысы тәулігіне белгіленген. Калькулятор екі жолды бұйрықта жазылғандай қосады.</p> </div> <script type="application/json" class="widget-data">{"i18n":{"calc":{"bus32":"32 орынға дейінгі автобус","bus32plus":"32 орыннан асатын автобус","car":"Жеңіл автокөлік","col_case":"Сапар","col_mrp":"АЕК","col_tenge":"Теңге","day_forms":{"other":"тәулік"},"days":"Неше тәулік","entries":"Неше рет кіру","entry_forms":{"other":"кіру"},"examples":"Дайын есептер: {park}, {year} жылғы тарифтер","hash_hint":"Беттің мекенжайы есепті есте сақтайды — оны бөлісуге болады.","line_people":"Адам басына","minibus":"Шағын автобус немесе жүк көлігі","moto":"Мотоцикл","no_person_fee":"Бурабай актісінде адам басына болу ақысы белгіленбеген. 0,26 АЕК ұйымдастырылған экскурсия кезінде туристік соқпақ үшін алынады — өз бетімен келуге бұл қатысты емес.","none":"Жаяу","note_burabay":"Бурабайда көлік әр тәулік үшін төлейді, 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс және мереке күндері — жоғары ставкамен.","note_entry":"№ 232 бұйрықта көлік ақысы кіру үшін, адам ақысы тәулігіне белгіленген. Калькулятор екі жолды бұйрықта жазылғандай қосады.","note_passengers":"Бекетте автокөлік жолаушыларынан адам ақысы қалай алынатынын біз орнында тексермедік.","peak":"1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс немесе мереке күндері","people":"Неше адам","people_forms":{"other":"адам"},"share":"Бір адамға","source_232":"ҚР Экология және табиғи ресурстар министрінің 2024 жылғы 2 қазандағы № 232 бұйрығы, қосымша","source_burabay":"ҚР Президенті Іс басқарушысының 2024 жылғы 14 қарашадағы № 04/276 бұйрығы","territory":"Аумақ","total":"Барлығы","transport":"Көлік","walk":"жаяу"},"cards":{"canyons":"XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, бұл жерлердің фотосуреттері емес. Сандар — жоғарыдағы кестеден.","depth":"тереңдігі","height":"биіктігі","label":"Иллюстрациялар","length":"ұзындығы","structures":"XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, фотосурет емес. Биіктіктер — жоғарыдағы кестеден.","year":"салынған жылы"},"chart":{"avg":"орташа","caption":"Деректер мен дереккөздер","charyn_depth_note":"кей жерлерде 370","charyn_range":"анықтамалық деректер бойынша ауқым","col_canyon":"Шатқал","col_cmp":"Шарынмен салыстырғанда тереңдігі","col_country":"Ел","col_depth":"Тереңдігі, м","col_length":"Ұзындығы, км","col_src":"Дереккөз","deeper":"Шарыннан {x} есе терең","depth":"Тереңдігі","km":"км","length":"Ұзындығы","linear":"Сызықтық шкала","log":"Логарифмдік","longer":"Шарыннан {x} есе ұзын","m":"м","park_note":"жекелеген жерлерде 370 м-ге дейін — парк материалдары бойынша","same":"Шарынмен шамалас","shallower":"Шарыннан {x} есе таяз","shorter":"Шарыннан {x} есе қысқа","slot":"саңылау шатқал"},"locale":"kk-KZ","mrp":"АЕК","scale":{"caption":"Деректер мен дереккөздер","col_cmp":"150–300 м қабырғамен салыстырғанда","col_height":"Биіктігі, м","col_structure":"Нысан","col_year":"Жылы","equal":"{name} мен қабырғаның биіктігі іс жүзінде бірдей.","in_range":"шатқал тереңдігінің шегінде","m":"м","stack":"Жиегіне жету үшін мұндай нысанды бірінің үстіне бірін неше рет қою керек: {n}.","structure":"Салыстыру","structure_taller":"{name} қабырғадан {x} есе биік.","structure_taller_range":"қабырғадан {x} есе биік","variant150":"150 м — төменгі шегі","variant300":"300 м — жоғарғы шегі","variant370":"370 м — парк материалдары бойынша","wall":"Шарын қабырғасы","wall_taller":"Қабырға {x} есе биік.","wall_taller_range":"қабырға {x} есе биік"},"table":{"all":"Барлығы","area_line":"Ауданы","caption":"{year} жылғы тарифтер, АЕК {mrp} ₸","car_line":"Жеңіл автокөліктің кіруі","category":"Санаты","cheaper":"{a} {x} есе арзан","col_area":"Ауданы, га","col_car":"Жеңіл көлік, кіру","col_cat":"Санаты","col_name":"Аумақ","col_person":"Адам басына, тәулік","compare":"Салыстыру","costlier":"{a} {x} есе қымбат","equal":"бірдей","ha":"га","larger":"{a} {x} есе үлкен","none":"белгіленбеген","park":"Ұлттық парк","per_day_note":"* Бурабайда — тәулігіне, маусымдық үстемемен","person_line":"Адам басына тәулігіне","rezervat":"Резерват","search":"Аумақты табу","shown":"Көрсетілгені: {total} аумақтың {n}","smaller":"{a} {x} есе кіші","vs":"және","zapovednik":"Қорық"},"tenge":"₸","times_forms":{"other":"есе"}},"lang":"kk","mrp":4325,"mrp_year":2026,"parks":[{"act":"232","app":1,"area_ha":71700,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"","id":"app1","link":null,"minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Almaty Reserve","kk":"Алматы қорығы","rus":"Алматинский заповедник"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":2,"area_ha":131934,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"/national-parks/aksu-zhabagly/","id":"aksu-zhabagly","link":"/national-parks/aksu-zhabagly/","minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Aksu-Zhabagly","kk":"Ақсу-Жабағылы","rus":"Аксу-Жабаглы"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":3,"area_ha":86122,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"","id":"app3","link":null,"minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"West Altai Reserve","kk":"Батыс Алтай қорығы","rus":"Западно-Алтайский заповедник"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":4,"area_ha":543171,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"/national-parks/korgalzhyn/","id":"korgalzhyn","link":"/national-parks/korgalzhyn/","minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Korgalzhyn","kk":"Қорғалжын","rus":"Коргалжын"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":5,"area_ha":102971,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"/national-parks/markakol/","id":"markakol","link":"/national-parks/markakol/","minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Markakol","kk":"Марқакөл","rus":"Маркаколь"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":6,"area_ha":191381,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"/national-parks/naurzum/","id":"naurzum","link":"/national-parks/naurzum/","minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Naurzum","kk":"Наурызым","rus":"Наурзум"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":7,"area_ha":223342,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"","id":"app7","link":null,"minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Ustyurt Reserve","kk":"Үстірт қорығы","rus":"Устюртский заповедник"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":8,"area_ha":34300,"bus32":5,"bus32plus":7,"car":0.7,"category":"zapovednik","href":"","id":"app8","link":null,"minibus":2.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Karatau Reserve","kk":"Қаратау қорығы","rus":"Каратауский заповедник"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":9,"area_ha":112120,"bus32":4,"bus32plus":6,"car":0.5,"category":"park","href":"/national-parks/karkaraly/","id":"karkaraly","link":"/national-parks/karkaraly/","minibus":2,"moto":0.4,"name":{"eng":"Karkaraly","kk":"Қарқаралы","rus":"Каркаралы"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":10,"area_ha":182076,"bus32":2.5,"bus32plus":4,"car":0.4,"category":"park","href":"/national-parks/kokshetau/","id":"kokshetau","link":"/national-parks/kokshetau/","minibus":1.5,"moto":0.3,"name":{"eng":"Kokshetau","kk":"Көкшетау","rus":"Кокшетау"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":11,"area_ha":199621,"bus32":2.8,"bus32plus":4.5,"car":0.3,"category":"park","href":"/national-parks/ile-alatau/","id":"ile-alatau","link":"/national-parks/ile-alatau/","minibus":1.3,"moto":0.2,"name":{"eng":"Ile-Alatau","kk":"Іле Алатауы","rus":"Иле-Алатау"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":12,"area_ha":307653,"bus32":7,"bus32plus":10.5,"car":0.9,"category":"park","href":"/national-parks/altyn-emel/","id":"altyn-emel","link":"/national-parks/altyn-emel/","minibus":3.5,"moto":0.6,"name":{"eng":"Altyn-Emel","kk":"Алтынемел","rus":"Алтын-Эмель"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":13,"area_ha":643477,"bus32":4,"bus32plus":6,"car":0.4,"category":"park","href":"/national-parks/katon-karagay/","id":"katon-karagay","link":"/national-parks/katon-karagay/","minibus":2,"moto":0.3,"name":{"eng":"Katon-Karagay","kk":"Катонқарағай","rus":"Катон-Карагай"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":14,"area_ha":127050,"bus32":5,"bus32plus":8,"car":0.7,"category":"park","href":"/charyn-canyon/","id":"charyn","link":"/charyn-canyon/","minibus":2.7,"moto":0.4,"name":{"eng":"Charyn","kk":"Шарын","rus":"Чарын"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":15,"area_ha":149037.1,"bus32":3,"bus32plus":4.5,"car":0.4,"category":"park","href":"/national-parks/sayram-ugam/","id":"sayram-ugam","link":"/national-parks/sayram-ugam/","minibus":1.5,"moto":0.3,"name":{"eng":"Sayram-Ugam","kk":"Сайрам-Өгем","rus":"Сайрам-Угам"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":16,"area_ha":161045,"bus32":5,"bus32plus":8,"car":0.7,"category":"park","href":"/national-parks/kolsai/","id":"kolsai","link":"/national-parks/kolsai/","minibus":2.7,"moto":0.4,"name":{"eng":"Kolsai Lakes","kk":"Көлсай көлдері","rus":"Кольсайские озёра"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":17,"area_ha":356022,"bus32":4,"bus32plus":6,"car":0.6,"category":"park","href":"/national-parks/zhongar-alatau/","id":"zhongar-alatau","link":"/national-parks/zhongar-alatau/","minibus":2,"moto":0.4,"name":{"eng":"Zhongar-Alatau","kk":"Жоңғар Алатауы","rus":"Жонгар-Алатау"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":18,"area_ha":88968,"bus32":3,"bus32plus":4,"car":0.4,"category":"park","href":"","id":"app18","link":null,"minibus":1.5,"moto":0.3,"name":{"eng":"Buiratau","kk":"Бұйратау","rus":"Буйратау"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":19,"area_ha":654174.7,"bus32":2,"bus32plus":3,"car":0.4,"category":"rezervat","href":"","id":"app19","link":null,"minibus":1,"moto":0.3,"name":{"eng":"Semey Ormany","kk":"Семей орманы","rus":"Семей орманы"},"person_day":0.1,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":20,"area_ha":1173511,"bus32":3.5,"bus32plus":5,"car":0.7,"category":"rezervat","href":"","id":"app20","link":null,"minibus":1.5,"moto":0.4,"name":{"eng":"Irgiz-Turgai","kk":"Ырғыз-Торғай","rus":"Иргиз-Тургай"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":21,"area_ha":111500,"bus32":2,"bus32plus":3,"car":0.3,"category":"rezervat","href":"","id":"app21","link":null,"minibus":1,"moto":0.2,"name":{"eng":"Akzhaiyk","kk":"Ақжайық","rus":"Акжайык"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":22,"area_ha":277961,"bus32":2,"bus32plus":3,"car":0.3,"category":"rezervat","href":"","id":"app22","link":null,"minibus":1,"moto":0.2,"name":{"eng":"Ertis Ormany","kk":"Ертіс орманы","rus":"Ертіс орманы"},"person_day":0.1,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":23,"area_ha":143550.5,"bus32":4,"bus32plus":6,"car":0.4,"category":"park","href":"/national-parks/tarbagatai/","id":"tarbagatai","link":"/national-parks/tarbagatai/","minibus":2,"moto":0.3,"name":{"eng":"Tarbagatai","kk":"Тарбағатай","rus":"Тарбагатай"},"person_day":0.2,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":24,"area_ha":68452.8,"bus32":3,"bus32plus":5,"car":0.4,"category":"park","href":"/national-parks/bayanaul/","id":"bayanaul","link":"/national-parks/bayanaul/","minibus":2,"moto":0.3,"name":{"eng":"Bayanaul","kk":"Баянауыл","rus":"Баянаул"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":25,"area_ha":58912,"bus32":4,"bus32plus":6,"car":0.4,"category":"park","href":"","id":"app25","link":null,"minibus":2,"moto":0.3,"name":{"eng":"Ulytau","kk":"Ұлытау","rus":"Улытау"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":26,"area_ha":450252.6747,"bus32":2,"bus32plus":3,"car":0.3,"category":"rezervat","href":"/national-parks/ile-balkhash/","id":"ile-balkhash","link":"/national-parks/ile-balkhash/","minibus":1,"moto":0.2,"name":{"eng":"Ile-Balkhash","kk":"Іле-Балқаш","rus":"Иле-Балхаш"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":27,"area_ha":489766,"bus32":2,"bus32plus":3,"car":0.3,"category":"rezervat","href":"","id":"app27","link":null,"minibus":1,"moto":0.2,"name":{"eng":"Altyn Dala","kk":"Алтын Дала","rus":"Алтын Дала"},"person_day":0.1,"vehicle_per":"entry"},{"act":"232","app":28,"area_ha":65672.01,"bus32":4,"bus32plus":6,"car":0.6,"category":"zapovednik","href":"/national-parks/alakol/","id":"alakol","link":"/national-parks/alakol/","minibus":2,"moto":0.3,"name":{"eng":"Alakol","kk":"Алакөл","rus":"Алаколь"},"person_day":0.15,"vehicle_per":"entry"},{"act":"04/276","app":null,"area_ha":129299,"bus32":2,"bus32plus":3,"car":0.3,"category":"park","href":"/national-parks/burabay/","id":"burabay","link":"/national-parks/burabay/","minibus":1,"moto":null,"name":{"eng":"Burabay","kk":"Бурабай","rus":"Бурабай"},"peak":{"bus32":2.5,"bus32plus":3.5,"car":0.4,"minibus":1.5},"person_day":null,"vehicle_per":"day"}],"start":"charyn"}</script> </div> <h2 id="қалай-есептеледі">Қалай есептеледі</h2> <p>Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға кіру тарифтері теңгемен емес, айлық есептік көрсеткіштің үлесімен жазылған. Әр аумақ үшін бұйрықта екі тәуелсіз жол бар:</p> https://charyn.kz/research/entrance-fees-history/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/research/entrance-fees-history/ <p><strong>Бүгінгі мөлшерлемелерді өткен жылдарға қолдансақ, 2015–2026 жылдары ұлттық паркке кіру екі еседен астам қымбаттар еді: тарифтер есептелетін айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 1 982 теңгеден 4 325 теңгеге өсті (+118%).</strong> Шын мәнінде тарих басқаша болды. 2024 жылдың қазанына дейін Шарын және Көлсай парктерінің тарифтері теңгемен жазылып, жеті жыл бойы өзгерген жоқ: ересек адамға тәулігіне 500 теңге. АЕК-ке байланыстыру — адамға 0,2 АЕК және жеңіл көлікке 0,7 АЕК — тек № 232 бұйрықпен келді.</p> https://charyn.kz/research/visitors-statistics/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/research/visitors-statistics/ <p><strong>Экология министрінің айтуынша, 2025 жылы Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтарына 3,7 млн адам барды — 2024 жылдан 900 мыңға көп.</strong> Төрт жылда ағын 2,5 есеге жуық өсті: 2021 жылы вице-министр 1,5 млн деп атаған. Ең көп баратын парктер — Бурабай, Іле Алатауы және Көлсай көлдері. Шарын шатқалына 2024 жылы 117 793 адам келді. Барлық парктер бойынша толық әрі салыстырмалы қатарлар ашық қолжетімді емес, сондықтан төменде тек жарияланған деректерді көрсетеміз.</p> <h2 id="негізгі-қорытындылар">Негізгі қорытындылар</h2> <ul> <li><strong>Ел бойынша ЕҚТА: 1,5 млн (2021) → 3,7 млн (2025)</strong>, 2,5 есе өсім.</li> <li><strong>Көлсай көлдері: 244 733 (2023) → 600 026 (2025)</strong>, екі жылда 2,45 есе.</li> <li><strong>Шарын: 115 мың (2023) → 117 793 (2024)</strong>, бар болғаны 2–3% өсім.</li> <li><strong>2025 жылғы қаңтар–шілде көшбасшысы — Бурабай</strong> (600 мыңнан астам).</li> </ul> <h2 id="ел-бойынша-жалпы-көрсеткіш">Ел бойынша жалпы көрсеткіш</h2> <p>Бірыңғай статистикалық қатар жоқ. Сандарды әр жылы әртүрлі ведомстволар айтқан, ал тұжырымдар да әртүрлі: бірде «ұлттық парктер», бірде «ЕҚТА». Біз оларды бір графикке жинадық, бірақ бұл бір әдістеме емес.</p> https://charyn.kz/national-parks/kaindy-lake/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/kaindy-lake/ <p><strong>Қайыңды</strong> — Күнгей Алатаудағы шатқалда, Саты ауылының жанында жатқан ұзындығы 400 метрдей тау көлі. Ол <a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">«Көлсай көлдері» ұлттық паркінің</a> аумағына кіреді. Алматыдан жолмен шамамен 284 км, соңғы 9 км — грунт жол, одан кейін 1,5 км-дей жаяу жүру керек. Барудың ең қолайлы уақыты — жаз бен күздің басы, құрғақ ауа райы.</p> <h2 id="көл-қалай-пайда-болды">Көл қалай пайда болды</h2> <p>Көл 1911 жылдың басындағы ірі жер сілкінісінің салдарынан пайда болған. Ағылшын тіліндегі әдебиетте ол Kebin earthquake, орыс тіліндегі дереккөздерде Кемин (Шоң-Кемин) жер сілкінісі деп аталады. Уикипедия деректері бойынша негізгі дүмпу 1911 жылғы 3 қаңтарда Гринвич уақытымен 23:25-те болған, жергілікті уақытпен бұл 4 қаңтардың таңы еді; магнитудасы шамамен 8,0 Mw. Жер сілкінісі сол кездегі Алматының көп бөлігін қиратып, тауларда ірі опырылыстар туғызды.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/valley-of-castles/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/valley-of-castles/ <p><strong>Қамалдар аңғары</strong> — адамдар осында осы үшін келеді. Аңғар <strong>үш шақырымға</strong> созылады, ені 200-ден 700 метрге дейін, теңіз деңгейінен шамамен <strong>1 300 метр</strong> биіктікте. Алматыдан шығысқа қарай шамамен 195 шақырым, соңғы 10 шақырымға жуығы — топырақ жол. Ең қолайлы айлар — сәуір–мамыр мен қыркүйек–қазан.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/erosion-pillars-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/erosion-pillars-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/erosion-pillars-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/erosion-pillars-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/erosion-pillars-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/erosion-pillars-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/erosion-pillars-800.webp" alt="Мүжілу пішіндері: ортақ қабаттылығы бар құмтас бағаналары мен мұнаралары" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="670"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Мүжілу пішіндері: ортақ қабаттылығы бар құмтас бағаналары мен мұнаралары </figcaption> </figure> <h2 id="аңғар-сандармен">Аңғар сандармен</h2> <p>Дереккөздерде аңғардың өлшемдері әртүрлі берілген, мұны алдын ала білген пайдалы.</p> https://charyn.kz/practical/permits/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/practical/permits/ <p>Қазақстандағы сапар туралы әңгімеде «рұқсат» сөзі төрт түрлі нәрсені білдіреді. Оларды үнемі шатастырады.</p> <h2 id="1-еқта-қызметтері-үшін-тариф">1. ЕҚТА қызметтері үшін тариф</h2> <p>Бұл <strong>рұқсат емес</strong>, мекеме қызметі үшін төлем. Бекетте төленеді, түбіртекпен расталады, тәулікке жарамды.</p> <p>Ставкалар әр аумақ үшін жеке. <a href="https://charyn.kz/national-parks/tariffs/">Толық кесте</a>.</p> <h2 id="2-шекара-аймағына-рұқсатнама">2. Шекара аймағына рұқсатнама</h2> <p>Ішкі істер органдары береді, паркке емес, шекара аймағына кіруге қатысты.</p> <p>Ең бастысы: Көлсай, Қайыңды, Үлкен Алматы көлі, Шарын үшін <strong>шекара режимі қаулымен жойылған</strong>. <a href="https://charyn.kz/practical/border-zone/">Тізім</a>.</p> <h2 id="3-қорыққа-баруды-келісу">3. Қорыққа баруды келісу</h2> <p>Ең бағаланбайтыны. Қорық заң бойынша табиғи процестерді сақтау мен зерттеу үшін құрылған, туризм оның мақсаттарында аталмаған. Еркін кіру жоқ.</p> https://charyn.kz/national-parks/karkaraly/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/karkaraly/ <p><strong>Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Қарағанды облысы. 1998 жылғы 1 желтоқсанда құрылған.</p> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>112 120 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Қарағанды облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>1998 жылғы 1 желтоқсан</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жаяу жүруші 0,2 АЕК, жеңіл автокөлік 0,5 АЕК. 2026 жылы бұл 865 ₸ және 2 162,5 ₸.</p> <p>Тариф 9-қосымшамен белгіленген (2024 жылғы 2 қазандағы № 232 бұйрық).</p> <p>Тариф теңгемен емес, АЕК үлесімен белгіленген, сондықтан сома жыл сайын қаңтарда өзгереді.</p> https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/ <p><strong>Қорғалжын</strong> — мемлекеттік табиғи қорық, Ақмола және Қарағанды облыстары.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/flamingo-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/flamingo-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/flamingo-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/flamingo-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/flamingo-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/flamingo-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/flamingo-800.webp" alt="Зоологиялық иллюстрация: тұзды көлдің таязындағы қызғылт фламинго" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="896"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Зоологиялық иллюстрация: тұзды көлдің таязындағы қызғылт фламинго </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>543 171 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Ақмола және Қарағанды облыстары</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік табиғи қорық</strong></p> <p>Қорық — ең қатаң режим. Еркін кіруге болмайды: рұқсат пен алдын ала келісім қажет, көбіне тек экологиялық соқпақтармен, сүйемелдеумен.</p> https://charyn.kz/national-parks/categories/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/categories/ <p>Сапарды жоспарлағанда күтпеген жерден кедергіге тап болу оңай: тариф жарияланған, жол белгілі, ал орында кіру жабық болып шығады. Себебі әрдайым дерлік біреу — <strong>аумақтың санаты</strong>.</p> <h2 id="қорық">Қорық</h2> <p>Заң оны табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесіндегі, аумағындағы табиғи процестердің табиғи барысын сақтау мен зерттеу мақсатындағы аумақ ретінде айқындайды.</p> <p>Ең бастысы — <strong>бұл анықтамада туризм жоқ</strong>. Қорық ғылым мен сақтау үшін бар. Қорық режимі табиғи кешендердің табиғи жағдайын бұзатын кез келген қызметке тыйым салады.</p> https://charyn.kz/privacy/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/privacy/ <p>Қысқаша: <strong>сайт сізден дерек сұрамайды, бірақ кірулерді Яндекс.Метрика арқылы есептейді.</strong> Толығырақ — төменде.</p> <h2 id="яндексметрика">Яндекс.Метрика</h2> <p>Сайтта <strong>Яндекс.Метрика</strong> санауышы (№ 113811474) орнатылған. Ол қандай беттер оқылатынын, оқырмандар қайдан келетінін және мәтін қай жерде түсініксіз екенін көрсетеді — сайтты болжаммен емес, деректер бойынша түзетеміз.</p> <p>Метрика мыналарды алады: бет мекенжайы мен өту көзі, IP бойынша шамамен аймақ, құрылғы мен браузер түрі, беттегі уақыт, басулар мен айналдыру. <strong>Вебвизор</strong> (беттегі әрекеттердің иесіз жазбасы) және <strong>басу картасы</strong> қосулы. Енгізу өрістерінің мазмұнын Вебвизор жазбайды — сайтта өрістер де жоқ.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/winter/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/winter/ <p>Қыс — Шарындағы ең бағаланбаған маусым, оның қарапайым көрнекі себебі бар. Қысқаша: шатқал жыл бойы ашық, қаңтардың орташа температурасы шамамен −10 °C, күн ұзақтығы тоғыз сағатқа жуық, Алматыдан жол бір жаққа 3–4 сағат, соңғы 10 шақырымға жуығы — топырақ жол.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/canyon-winter-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/canyon-winter-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/canyon-winter-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/canyon-winter-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/canyon-winter-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/canyon-winter-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/canyon-winter-800.webp" alt="Гравюра: қар астындағы шатқал, тік қабырғалардағы қызыл жыныс" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: қар астындағы шатқал, тік қабырғалардағы қызыл жыныс </figcaption> </figure> <h2 id="бұл-қалай-көрінеді">Бұл қалай көрінеді</h2> <p>Қар барлық көлденең жерге жатады: үстіңгі жазыққа, шығыңқы жерлерге, террасаларға. Ал тік қабырғалар қызыл күйінде қалады — қар оларда тұрақтамайды.</p> https://charyn.kz/national-parks/markakol/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/markakol/ <p><strong>Марқакөл</strong> — мемлекеттік табиғи қорық, Шығыс Қазақстан облысы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/lenok-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/lenok-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/lenok-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/lenok-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/lenok-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/lenok-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/lenok-800.webp" alt="Ихтиологиялық иллюстрация: ленок (ускуч) — бүйірінен және басы жоғарыдан" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Ихтиологиялық иллюстрация: ленок (ускуч) — бүйірінен және басы жоғарыдан </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>102 971 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Шығыс Қазақстан облысы</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік табиғи қорық</strong></p> <p>Қорық — ең қатаң режим. Еркін кіруге болмайды: рұқсат пен алдын ала келісім қажет, көбіне тек экологиялық соқпақтармен, сүйемелдеумен.</p> https://charyn.kz/national-parks/naurzum/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/naurzum/ <p><strong>Наурызым</strong> — мемлекеттік табиғи қорық, Қостанай облысы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/pine-steppe-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/pine-steppe-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/pine-steppe-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/pine-steppe-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/pine-steppe-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/pine-steppe-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/pine-steppe-800.webp" alt="Гравюра: дала ортасындағы құмды жалдардағы қарағай орманы, қамысты көл" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: дала ортасындағы құмды жалдардағы қарағай орманы, қамысты көл </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>191 381 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Қостанай облысы</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік табиғи қорық</strong></p> <p>Қорық — ең қатаң режим. Еркін кіруге болмайды: рұқсат пен алдын ала келісім қажет, көбіне тек экологиялық соқпақтармен, сүйемелдеумен.</p> https://charyn.kz/national-parks/by-region/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/by-region/ <p>Сапарды атаулар тізімінен емес, географиядан жоспарлаған ыңғайлы. Төменде ресми тізілім облыстар бойынша берілген.</p> <table> <thead> <tr> <th>Облыс немесе өңір</th> <th>ЕҚТА саны</th> <th>Жиынтық ауданы, га</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Жамбылской область</td> <td>1</td> <td>3 415 806</td> </tr> <tr> <td>Акмолинской область</td> <td>2</td> <td>725 247</td> </tr> <tr> <td>Районы область</td> <td>1</td> <td>307 653</td> </tr> <tr> <td>Туркестанской область</td> <td>1</td> <td>131 934</td> </tr> <tr> <td>Карагандинской область</td> <td>1</td> <td>88 968</td> </tr> <tr> <td>Район область</td> <td>1</td> <td>65 672</td> </tr> </tbody> </table> <p>Облыс тізілімде көрсетілген аудандар бойынша анықталады, сондықтан бірнеше облыста орналасқан аумақ алғаш аталған аудан бойынша жолға түседі.</p> <h2 id="мұны-қалай-пайдалану-керек">Мұны қалай пайдалану керек</h2> <p>Облыстағы аумақтар саны туристік мүмкіндіктер туралы аз айтады: тізілімнің жартысы — қаумалдар мен табиғат ескерткіштері.</p> https://charyn.kz/national-parks/agencies/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/agencies/ <p>«Қазақстанның ұлттық парктеріне кім жауапты» деген сұраққа әдетте «экология министрлігі» деп жауап береді, бұл 96 пайыз дұрыс.</p> <h2 id="тізілім-бойынша-бөліну">Тізілім бойынша бөліну</h2> <table> <thead> <tr> <th>Ведомство</th> <th>Аумақ саны</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Комитет лесного хозяйства и животного мира Министерства экологии и природных ресурсов Республики Казахстан</td> <td>110</td> </tr> <tr> <td>Комитет науки Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан</td> <td>2</td> </tr> <tr> <td>Управление делами Президента Республики Казахстан</td> <td>1</td> </tr> <tr> <td>Комитет рыбного хозяйства Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан</td> <td>1</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="бұдан-не-шығады">Бұдан не шығады</h2> <p><strong>Бурабай — бөлек жүйе.</strong> Елдегі ең көп келетін парк Президент Іс басқармасына бағынады. Тарифтері өз актісімен бекітіледі: 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс және мереке күндері кіру қымбаттау. Сондықтан ол <a href="https://charyn.kz/national-parks/tariffs/">жалпы тарифтер кестесінде</a> жоқ.</p> https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/ <p><strong>Сайрам-Өгем</strong> — мемлекеттік ұлттық табиғи парк, Түркістан облысы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/juniper-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/juniper-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/juniper-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/juniper-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/juniper-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/juniper-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/juniper-800.webp" alt="Ботаникалық иллюстрация: арша бұтағы мен жидек-бүрлері" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="1691"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Ботаникалық иллюстрация: арша бұтағы мен жидек-бүрлері </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>149 037,1 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Түркістан облысы</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік ұлттық табиғи парк</strong></p> <p>Ұлттық парк келушілерге ашық: рекреациялық аймақта тариф төлеп болуға болады.</p> <p>ЮНЕСКО: Западный Тянь-Шань (2016)</p> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жаяу жүруші 0,15 АЕК, жеңіл автокөлік 0,4 АЕК. 2026 жылы бұл 648,8 ₸ және 1 730 ₸.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/ash-grove/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/ash-grove/ <p><strong>Сарытоғай</strong> шатқалы 5 014 гектарды алып жатыр, оның шамамен <strong>1 100 гектары</strong> — соғды шағанының таза екпелері. Табиғат ескерткіші мәртебесін тоғай <strong>1964 жылғы 19 наурызда</strong> алған.</p> <p>Бір күндік сапарға келгенде көбіне назардан тыс қалатын орын осы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/ash-grove-autumn-800.webp" alt="Гравюра: өзен жағасындағы күзгі алтын түсті шаған тоғайы" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: өзен жағасындағы күзгі алтын түсті шаған тоғайы </figcaption> </figure> <h2 id="соғды-шағаны-деген-не">Соғды шағаны деген не</h2> <p>Палеоген дәуірінің реликті — ағаш мұз дәуірлерінен аман өтіп, осында табиғи күйінде сақталған. Қазақ баспасөзінде оны <strong>соғды ерені</strong> деп те атайды; бұл сол ағаш. Шаған фитоценоздары шатқалдың орманды алқабының шамамен <strong>35%-ын</strong> алады.</p> https://charyn.kz/practical/before-you-go/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/practical/before-you-go/ <p>Бүлінген сапарлардың көбі — сәтсіздік емес, тексерілмеген бір тармақ.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/travel-kit-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/travel-kit-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/travel-kit-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/travel-kit-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/travel-kit-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/travel-kit-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/travel-kit-800.webp" alt="Гравюра: саяхатшының жабдығы — карта, компас, құмыра, қалпақ, етік, сөмке" loading="eager" fetchpriority="high" decoding="sync" width="1200" height="877"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: саяхатшының жабдығы — карта, компас, құмыра, қалпақ, етік, сөмке </figcaption> </figure> <h2 id="1-бұл-қандай-санат">1. Бұл қандай санат</h2> <p><strong>Ұлттық парк</strong> — келіп, бекетте төлеңіз. <strong>Қорық</strong> — алдын ала келісім қажет. <strong>Резерват</strong> — аймаққа байланысты.</p> <p>Бұйрықта тарифтің болуы бәрін кіргізеді дегенді білдірмейді. <a href="https://charyn.kz/national-parks/categories/">Санаттар туралы</a>.</p> https://charyn.kz/national-parks/tarbagatai/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/tarbagatai/ <p><strong>Тарбағатай</strong> — мемлекеттік ұлттық табиғи парк, Абай облысы.</p> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>143 550,5 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Абай облысы</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік ұлттық табиғи парк</strong></p> <p>Ұлттық парк келушілерге ашық: рекреациялық аймақта тариф төлеп болуға болады.</p> <h2 id="кіру-тарифі">Кіру тарифі</h2> <p>Жаяу жүруші 0,2 АЕК, жеңіл автокөлік 0,4 АЕК. 2026 жылы бұл 865 ₸ және 1 730 ₸.</p> <p>Тариф 23-қосымшамен белгіленген (2024 жылғы 2 қазандағы № 232 бұйрық).</p> <p>Тариф теңгемен емес, АЕК үлесімен белгіленген, сондықтан сома жыл сайын қаңтарда өзгереді.</p> https://charyn.kz/national-parks/turgen-waterfalls/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/turgen-waterfalls/ <p><strong>Түрген шатқалы</strong> — <a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/">Іле Алатауы ұлттық паркінің</a> шығыс шетіндегі Түрген өзенінің аңғары, Алматыдан Құлжа трассасымен шамамен бір жарым сағаттық жерде. Шатқалда жеті сарқырама бар. Ең қолжетімдісі — <strong>Аю сарқырамасы</strong>, оған жолдан соқпақпен 1–1,5 км. 2130 м биіктіктегі <strong>Қайрақ сарқырамасы</strong> — бір күндік жорық. Баруға ең ыңғайлы уақыт — көктемнің соңынан күзге дейін.</p> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th>Көрсеткіш</th> <th>Мәні</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Алматыдан жол уақыты</td> <td>шамамен 1,5 сағат (NUR.KZ)</td> </tr> <tr> <td>Алматыдан қашықтық</td> <td>70 км-дей (Tengrinews, 2021) / 90 км-дей (Advantour)</td> </tr> <tr> <td>Шатқалдың ұзындығы</td> <td>49 км, оның 34 км-і Іле Алатауының солтүстік беткейлерінде (NUR.KZ)</td> </tr> <tr> <td>Сарқырамалар саны</td> <td>7, оның үшеуіне бару оңай</td> </tr> </tbody> </table> <p>Шатқалдың кіреберісінде парктің экологиялық бекеті тұр, оның жанында Киелі-Бұлақ су асты бұлағы, бірнеше жүз метр жерде «Алтын адам» ескерткіші бар (NUR.KZ).</p> https://charyn.kz/research/trip-costs/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/research/trip-costs/ <p><strong>Негізгі қорытындылар</strong></p> <ul> <li><strong>Көлікпен екеуі бір тәулікке</strong> 0,3 АЕК-тен (Бурабай, жұмыс күні) 1,3 АЕК-ке (Алтынемел) дейін төлейді — <strong>4,3 есе</strong> айырма.</li> <li><strong>20 адамдық топ автобуспен</strong> — 2-ден 11 АЕК-ке дейін, <strong>5,5 есе</strong> айырма.</li> </ul> <figure class="hbars"> <figcaption class="w-caption">Екеу, тәулік, көлік · ₸ · АЕК 2026 = 4 325 ₸</figcaption> <ol class="hbars-list"> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">Алтынемел</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 100%"></span></span> <span class="hbar-val">5 622,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Алматы қорығы</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/">Ақсу-Жабағылы</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Батыс Алтай қорығы</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/">Қорғалжын</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/markakol/">Марқакөл</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/naurzum/">Наурызым</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Үстірт қорығы</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Қаратау қорығы</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">Шарын</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">Көлсай көлдері</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Ырғыз-Торғай</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 84.61538461538461%"></span></span> <span class="hbar-val">4 757,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/zhongar-alatau/">Жоңғар Алатауы</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 76.92307692307692%"></span></span> <span class="hbar-val">4 325 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/karkaraly/">Қарқаралы</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 69.23076923076923%"></span></span> <span class="hbar-val">3 892,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/alakol/">Алакөл</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 69.23076923076923%"></span></span> <span class="hbar-val">3 892,50 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kokshetau/">Көкшетау</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 61.53846153846154%"></span></span> <span class="hbar-val">3 460 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/katon-karagay/">Катонқарағай</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 61.53846153846154%"></span></span> <span class="hbar-val">3 460 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/tarbagatai/">Тарбағатай</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 61.53846153846154%"></span></span> <span class="hbar-val">3 460 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/">Сайрам-Өгем</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 53.84615384615385%"></span></span> <span class="hbar-val">3 027,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Бұйратау</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 53.84615384615385%"></span></span> <span class="hbar-val">3 027,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Ақжайық</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 53.84615384615385%"></span></span> <span class="hbar-val">3 027,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/">Баянауыл</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 53.84615384615385%"></span></span> <span class="hbar-val">3 027,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Ұлытау</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 53.84615384615385%"></span></span> <span class="hbar-val">3 027,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Семей орманы</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 46.15384615384617%"></span></span> <span class="hbar-val">2 595 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/">Іле Алатауы</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 46.15384615384615%"></span></span> <span class="hbar-val">2 595 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-balkhash/">Іле-Балқаш</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 46.15384615384615%"></span></span> <span class="hbar-val">2 595 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Ертіс орманы</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 38.46153846153846%"></span></span> <span class="hbar-val">2 162,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label">Алтын Дала</span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 38.46153846153846%"></span></span> <span class="hbar-val">2 162,5 ₸</span> </li> <li class="hbar"> <span class="hbar-label"><a href="https://charyn.kz/national-parks/burabay/">Бурабай</a></span> <span class="hbar-track" aria-hidden="true"><span class="hbar-fill" style="width: 23.076923076923077%"></span></span> <span class="hbar-val">1 297,5 ₸</span> </li> </ol> </figure> <div class="tw"> <table class="w-table"> <thead><tr><th scope="col">Аумақ</th> <th scope="col" class="num">Екеу, тәулік, көлік</th><th scope="col" class="num">Төртеу, 2 тәулік, көлік</th><th scope="col" class="num">20 адам, автобус</th></tr></thead> <tbody> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/altyn-emel/">Алтынемел</a></th> <td class="num">5 622,5&nbsp;₸</td><td class="num">10 812,5&nbsp;₸</td><td class="num">47 575&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Алматы қорығы</th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/aksu-zhabagly/">Ақсу-Жабағылы</a></th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Батыс Алтай қорығы</th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/korgalzhyn/">Қорғалжын</a></th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/markakol/">Марқакөл</a></th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/naurzum/">Наурызым</a></th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Үстірт қорығы</th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Қаратау қорығы</th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">Шарын</a></th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kolsai/">Көлсай көлдері</a></th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">38 925&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Ырғыз-Торғай</th> <td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 947,5&nbsp;₸</td><td class="num">32 437,5&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/zhongar-alatau/">Жоңғар Алатауы</a></th> <td class="num">4 325&nbsp;₸</td><td class="num">9 515&nbsp;₸</td><td class="num">34 600&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/karkaraly/">Қарқаралы</a></th> <td class="num">3 892,5&nbsp;₸</td><td class="num">9 082,5&nbsp;₸</td><td class="num">34 600&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/alakol/">Алакөл</a></th> <td class="num">3 892,50&nbsp;₸</td><td class="num">7 785,00&nbsp;₸</td><td class="num">30 275&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/kokshetau/">Көкшетау</a></th> <td class="num">3 460&nbsp;₸</td><td class="num">8 650&nbsp;₸</td><td class="num">28 112,5&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/katon-karagay/">Катонқарағай</a></th> <td class="num">3 460&nbsp;₸</td><td class="num">8 650&nbsp;₸</td><td class="num">34 600&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/tarbagatai/">Тарбағатай</a></th> <td class="num">3 460&nbsp;₸</td><td class="num">8 650&nbsp;₸</td><td class="num">34 600&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/sayram-ugam/">Сайрам-Өгем</a></th> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td><td class="num">6 920&nbsp;₸</td><td class="num">25 950&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Бұйратау</th> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td><td class="num">6 920&nbsp;₸</td><td class="num">25 950&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Ақжайық</th> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td><td class="num">8 217,5&nbsp;₸</td><td class="num">25 950&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/bayanaul/">Баянауыл</a></th> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td><td class="num">6 920&nbsp;₸</td><td class="num">25 950&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Ұлытау</th> <td class="num">3 027,5&nbsp;₸</td><td class="num">6 920&nbsp;₸</td><td class="num">30 275&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Семей орманы</th> <td class="num">2 595&nbsp;₸</td><td class="num">5 190&nbsp;₸</td><td class="num">17 300&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/">Іле Алатауы</a></th> <td class="num">2 595&nbsp;₸</td><td class="num">6 487,5&nbsp;₸</td><td class="num">25 085&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/ile-balkhash/">Іле-Балқаш</a></th> <td class="num">2 595&nbsp;₸</td><td class="num">6 487,5&nbsp;₸</td><td class="num">21 625&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Ертіс орманы</th> <td class="num">2 162,5&nbsp;₸</td><td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">17 300&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row">Алтын Дала</th> <td class="num">2 162,5&nbsp;₸</td><td class="num">4 757,5&nbsp;₸</td><td class="num">17 300&nbsp;₸</td></tr> <tr><th scope="row"><a href="https://charyn.kz/national-parks/burabay/">Бурабай</a></th> <td class="num">1 297,5&nbsp;₸</td><td class="num">2 595&nbsp;₸</td><td class="num">8 650&nbsp;₸</td></tr> </tbody> </table> </div> <p>Өз сапарыңызды <a href="https://charyn.kz/national-parks/calculator/">калькуляторда</a> есептеңіз.</p> https://charyn.kz/national-parks/services/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/services/ <p>Барлығы кіру бағасын талқылайды, бірақ тарифтер бұйрығында ол жиырмадан астам жолдың бірі-екеуі ғана. Қалғаны — қызметтер: сүйемелдеу, түсірілім, тұру, көлік.</p> <p>Барлық сомалар 2026 жылғы АЕК бойынша (4 325 ₸) есептелген. Сызықша — аумақтың қосымшасында мұндай жол жоқ немесе қызмет көрсетілмейді.</p> <h2 id="экскурсовод-және-инспектор-жолбасшы">Экскурсовод және инспектор-жолбасшы</h2> <p>Тарифтеу бірлігі аумақтарда әртүрлі: 6, 10, 15 не 20 адамға дейінгі топтан — 14; адам басына — 3; сағат сайын — 1. Сондықтан ставкаларды тікелей салыстыруға болмайды — бірлік әр ставканың қасында көрсетілген.</p> https://charyn.kz/national-parks/big-almaty-lake/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/big-almaty-lake/ <p><strong>Үлкен Алматы көлі</strong> — Үлкен Алматы шатқалында, теңіз деңгейінен шамамен 2511 м биіктікте, Алматының оңтүстік шетінен түзу сызықпен 15 км-дей жерде жатқан тау көлі. Оған көлікпен жету мүмкін емес: 2026 жылдың көктемінен бастап тек жаяу жүргіншілер жіберіледі, жолмен бір бағытта 15 км-дей. Шомылуға тыйым салынған, себебі көл қаланы ауыз сумен қамтамасыз етеді. Ең қолайлы уақыт — шілде мен тамыз.</p> <h2 id="2026-жылы-не-өзгерді">2026 жылы не өзгерді</h2> <p>Соңғы жылдары кіру тәртібі бірнеше рет өзгерді:</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/wildlife/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/wildlife/ <p>Шөлейт өңір үшін парк аумағы бай.</p> <table> <thead> <tr> <th>Топ</th> <th>Түр саны</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Сүтқоректілер</td> <td>32</td> </tr> <tr> <td>Бауырымен жорғалаушылар</td> <td>18</td> </tr> <tr> <td>Қосмекенділер</td> <td>4</td> </tr> <tr> <td>Құстар</td> <td>100-ден астам</td> </tr> <tr> <td>Жоғарғы сатыдағы өсімдіктер</td> <td>шамамен 1 000</td> </tr> <tr> <td>ҚР Қызыл кітабындағы түрлер</td> <td>27</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="аңдар">Аңдар</h2> <p><strong>Қызылқарасай</strong> учаскесінде қарақұйрықтар төлдейді.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/goitered-gazelle-800.webp" alt="Зоологиялық сурет: дала топырағында тұрған қарақұйрық" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="896"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Зоологиялық сурет: дала топырағында тұрған қарақұйрық </figcaption> </figure> <p>Жартасты жерлерде сібір таутекесі мекендейді.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/world-canyons/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/world-canyons/ <p>Шарын шатқалының ұзындығы — <strong>154 км</strong>, тереңдігі анықтамалық деректер бойынша <strong>150–300 м</strong>, парк материалдары бойынша кей жерлерде <strong>370 м</strong>. Төменде — әлемнің сегіз шатқалының дәл осы екі көрсеткіші.</p> <div class="widget widget--chart" data-widget="canyon-chart"> <div class="w-data"> <p class="w-caption">Деректер мен дереккөздер</p> <div class="tw"> <table class="w-table"> <thead> <tr> <th scope="col">Шатқал</th> <th scope="col" class="num">Тереңдігі, м</th> <th scope="col" class="num">Ұзындығы, км</th> <th scope="col">Шарынмен салыстырғанда тереңдігі</th> <th scope="col">Дереккөз</th> </tr> </thead> <tbody> <tr class="w-row-ch"> <th scope="row">Шарын шатқалы<span class="w-sub">Қазақстан</span></th> <td class="num">150–300<span class="w-sub">кей жерлерде 370</span></td> <td class="num">154</td> <td>анықтамалық деректер бойынша ауқым</td> <td><a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/">charyn.kz</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Гранд-Каньон<span class="w-sub">АҚШ</span></th> <td class="num">1 600<span class="w-sub">орташа</span></td> <td class="num">447</td> <td>Шарыннан 5–11 есе терең</td> <td><a href="https://www.nps.gov/grca/learn/management/statistics.htm" rel="noopener">NPS</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Фиш-Ривер шатқалы<span class="w-sub">Намибия</span></th> <td class="num">550</td> <td class="num">160</td> <td>Шарыннан 1,8–3,7 есе терең</td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Fish_River_Canyon" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Колка шатқалы<span class="w-sub">Перу</span></th> <td class="num">3 270</td> <td class="num">70</td> <td>Шарыннан 11–22 есе терең</td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Colca_Canyon" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Вердон шатқалы<span class="w-sub">Франция</span></th> <td class="num">700</td> <td class="num">25</td> <td>Шарыннан 2,3–4,7 есе терең</td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Verdon_Gorge" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Тара өзенінің шатқалы<span class="w-sub">Черногория, Босния және Герцеговина</span></th> <td class="num">1 333</td> <td class="num">82</td> <td>Шарыннан 4,4–8,9 есе терең</td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Tara_River_Canyon" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Сұлақ шатқалы<span class="w-sub">Ресей, Дағыстан</span></th> <td class="num">1 920</td> <td class="num">53</td> <td>Шарыннан 6–13 есе терең</td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Sulak_Canyon" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Антилопа шатқалы<span class="w-sub">АҚШ</span></th> <td class="num">37</td> <td class="num">0,41</td> <td>Шарыннан 4,1–8,1 есе таяз<span class="w-sub">саңылау шатқал</span></td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Antelope_Canyon" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> <tr> <th scope="row">Ярлұң-Цангпо шатқалы<span class="w-sub">Қытай, Тибет</span></th> <td class="num">6 009<span class="w-sub">орташа 2 268</span></td> <td class="num">504,6</td> <td>Шарыннан 20–40 есе терең</td> <td><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Yarlung_Tsangpo_Grand_Canyon" rel="noopener">Wikipedia</a></td> </tr> </tbody> </table> </div> </div> <script type="application/json" class="widget-data">{"canyons":[{"country":{"eng":"Kazakhstan","kk":"Қазақстан","rus":"Казахстан"},"depth_kind":"range","depth_m":300,"depth_min":150,"depth_park":370,"id":"charyn","img":"canyon-overview","length_km":154,"name":{"eng":"Charyn Canyon","kk":"Шарын шатқалы","rus":"Чарынский каньон"},"source":"/charyn-canyon/","source_title":"charyn.kz — справочные данные и материалы парка"},{"country":{"eng":"USA","kk":"АҚШ","rus":"США"},"depth_kind":"avg","depth_m":1600,"id":"grand","img":"wc-grand","length_km":447,"name":{"eng":"Grand Canyon","kk":"Гранд-Каньон","rus":"Гранд-Каньон"},"source":"https://www.nps.gov/grca/learn/management/statistics.htm","source_title":"U.S. National Park Service — Park Statistics","visits":4430653,"visits_year":2025,"width_km":28.8},{"country":{"eng":"Namibia","kk":"Намибия","rus":"Намибия"},"depth_kind":"max","depth_m":550,"id":"fish","img":"wc-fish","length_km":160,"name":{"eng":"Fish River Canyon","kk":"Фиш-Ривер шатқалы","rus":"Каньон Фиш-Ривер"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Fish_River_Canyon","source_title":"Wikipedia","width_km":27},{"country":{"eng":"Peru","kk":"Перу","rus":"Перу"},"depth_kind":"max","depth_m":3270,"id":"colca","img":"wc-colca","length_km":70,"name":{"eng":"Colca Canyon","kk":"Колка шатқалы","rus":"Каньон Колка"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Colca_Canyon","source_title":"Wikipedia"},{"country":{"eng":"France","kk":"Франция","rus":"Франция"},"depth_kind":"max","depth_m":700,"id":"verdon","img":"wc-verdon","length_km":25,"name":{"eng":"Verdon Gorge","kk":"Вердон шатқалы","rus":"Ущелье Вердон"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Verdon_Gorge","source_title":"Wikipedia"},{"country":{"eng":"Montenegro, Bosnia and Herzegovina","kk":"Черногория, Босния және Герцеговина","rus":"Черногория, Босния и Герцеговина"},"depth_kind":"max","depth_m":1333,"id":"tara","img":"wc-tara","length_km":82,"name":{"eng":"Tara River Canyon","kk":"Тара өзенінің шатқалы","rus":"Каньон реки Тара"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Tara_River_Canyon","source_title":"Wikipedia"},{"country":{"eng":"Russia, Dagestan","kk":"Ресей, Дағыстан","rus":"Россия, Дагестан"},"depth_kind":"max","depth_m":1920,"id":"sulak","img":"wc-sulak","length_km":53,"name":{"eng":"Sulak Canyon","kk":"Сұлақ шатқалы","rus":"Сулакский каньон"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Sulak_Canyon","source_title":"Wikipedia"},{"country":{"eng":"USA","kk":"АҚШ","rus":"США"},"depth_kind":"max","depth_m":37,"id":"antelope","img":"wc-antelope","length_km":0.407,"name":{"eng":"Antelope Canyon","kk":"Антилопа шатқалы","rus":"Каньон Антилопы"},"slot":true,"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Antelope_Canyon","source_title":"Wikipedia"},{"country":{"eng":"China, Tibet","kk":"Қытай, Тибет","rus":"Китай, Тибет"},"depth_avg":2268,"depth_kind":"max","depth_m":6009,"id":"yarlung","img":"wc-yarlung","length_km":504.6,"name":{"eng":"Yarlung Tsangpo Grand Canyon","kk":"Ярлұң-Цангпо шатқалы","rus":"Каньон Ярлунг-Цангпо"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Yarlung_Tsangpo_Grand_Canyon","source_title":"Wikipedia"}],"i18n":{"calc":{"bus32":"32 орынға дейінгі автобус","bus32plus":"32 орыннан асатын автобус","car":"Жеңіл автокөлік","col_case":"Сапар","col_mrp":"АЕК","col_tenge":"Теңге","day_forms":{"other":"тәулік"},"days":"Неше тәулік","entries":"Неше рет кіру","entry_forms":{"other":"кіру"},"examples":"Дайын есептер: {park}, {year} жылғы тарифтер","hash_hint":"Беттің мекенжайы есепті есте сақтайды — оны бөлісуге болады.","line_people":"Адам басына","minibus":"Шағын автобус немесе жүк көлігі","moto":"Мотоцикл","no_person_fee":"Бурабай актісінде адам басына болу ақысы белгіленбеген. 0,26 АЕК ұйымдастырылған экскурсия кезінде туристік соқпақ үшін алынады — өз бетімен келуге бұл қатысты емес.","none":"Жаяу","note_burabay":"Бурабайда көлік әр тәулік үшін төлейді, 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс және мереке күндері — жоғары ставкамен.","note_entry":"№ 232 бұйрықта көлік ақысы кіру үшін, адам ақысы тәулігіне белгіленген. Калькулятор екі жолды бұйрықта жазылғандай қосады.","note_passengers":"Бекетте автокөлік жолаушыларынан адам ақысы қалай алынатынын біз орнында тексермедік.","peak":"1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс немесе мереке күндері","people":"Неше адам","people_forms":{"other":"адам"},"share":"Бір адамға","source_232":"ҚР Экология және табиғи ресурстар министрінің 2024 жылғы 2 қазандағы № 232 бұйрығы, қосымша","source_burabay":"ҚР Президенті Іс басқарушысының 2024 жылғы 14 қарашадағы № 04/276 бұйрығы","territory":"Аумақ","total":"Барлығы","transport":"Көлік","walk":"жаяу"},"cards":{"canyons":"XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, бұл жерлердің фотосуреттері емес. Сандар — жоғарыдағы кестеден.","depth":"тереңдігі","height":"биіктігі","label":"Иллюстрациялар","length":"ұзындығы","structures":"XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, фотосурет емес. Биіктіктер — жоғарыдағы кестеден.","year":"салынған жылы"},"chart":{"avg":"орташа","caption":"Деректер мен дереккөздер","charyn_depth_note":"кей жерлерде 370","charyn_range":"анықтамалық деректер бойынша ауқым","col_canyon":"Шатқал","col_cmp":"Шарынмен салыстырғанда тереңдігі","col_country":"Ел","col_depth":"Тереңдігі, м","col_length":"Ұзындығы, км","col_src":"Дереккөз","deeper":"Шарыннан {x} есе терең","depth":"Тереңдігі","km":"км","length":"Ұзындығы","linear":"Сызықтық шкала","log":"Логарифмдік","longer":"Шарыннан {x} есе ұзын","m":"м","park_note":"жекелеген жерлерде 370 м-ге дейін — парк материалдары бойынша","same":"Шарынмен шамалас","shallower":"Шарыннан {x} есе таяз","shorter":"Шарыннан {x} есе қысқа","slot":"саңылау шатқал"},"locale":"kk-KZ","mrp":"АЕК","scale":{"caption":"Деректер мен дереккөздер","col_cmp":"150–300 м қабырғамен салыстырғанда","col_height":"Биіктігі, м","col_structure":"Нысан","col_year":"Жылы","equal":"{name} мен қабырғаның биіктігі іс жүзінде бірдей.","in_range":"шатқал тереңдігінің шегінде","m":"м","stack":"Жиегіне жету үшін мұндай нысанды бірінің үстіне бірін неше рет қою керек: {n}.","structure":"Салыстыру","structure_taller":"{name} қабырғадан {x} есе биік.","structure_taller_range":"қабырғадан {x} есе биік","variant150":"150 м — төменгі шегі","variant300":"300 м — жоғарғы шегі","variant370":"370 м — парк материалдары бойынша","wall":"Шарын қабырғасы","wall_taller":"Қабырға {x} есе биік.","wall_taller_range":"қабырға {x} есе биік"},"table":{"all":"Барлығы","area_line":"Ауданы","caption":"{year} жылғы тарифтер, АЕК {mrp} ₸","car_line":"Жеңіл автокөліктің кіруі","category":"Санаты","cheaper":"{a} {x} есе арзан","col_area":"Ауданы, га","col_car":"Жеңіл көлік, кіру","col_cat":"Санаты","col_name":"Аумақ","col_person":"Адам басына, тәулік","compare":"Салыстыру","costlier":"{a} {x} есе қымбат","equal":"бірдей","ha":"га","larger":"{a} {x} есе үлкен","none":"белгіленбеген","park":"Ұлттық парк","per_day_note":"* Бурабайда — тәулігіне, маусымдық үстемемен","person_line":"Адам басына тәулігіне","rezervat":"Резерват","search":"Аумақты табу","shown":"Көрсетілгені: {total} аумақтың {n}","smaller":"{a} {x} есе кіші","vs":"және","zapovednik":"Қорық"},"tenge":"₸","times_forms":{"other":"есе"}},"lang":"kk"}</script> </div> <h2 id="әлемнің-сегіз-шатқалы">Әлемнің сегіз шатқалы</h2> <figure class="vgrid-fig"> <ul class="vgrid"> <li class="vcard vcard--ch"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/canyon-overview-480.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/canyon-overview-480.webp" alt="Гравюра: террасалы қабырғалары бар терең шатқалдың кең көрінісі" width="480" height="322" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Шарын шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Қазақстан</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 150–300 м · ұзындығы 154 км</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-grand-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-grand-thumb.webp" alt="Гравюра: қызыл құмтастың көлденең қабаттары мен қалдықтары бар алып шатқал" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Гранд-Каньон</span> <span class="vcard-meta">АҚШ</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 1 600 м (орташа) · ұзындығы 447 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 5–11 есе терең</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-fish-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-fish-thumb.webp" alt="Гравюра: тасты шөлдегі кең иректі шатқал, тік иінді өзен" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Фиш-Ривер шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Намибия</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 550 м · ұзындығы 160 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 1,8–3,7 есе терең</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-colca-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-colca-thumb.webp" alt="Гравюра: ежелгі егістік террасалары бар терең тау аңғары және кондор" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Колка шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Перу</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 3 270 м · ұзындығы 70 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 11–22 есе терең</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-verdon-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-verdon-thumb.webp" alt="Гравюра: көгілдір өзені бар тар әктас шатқалы" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Вердон шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Франция</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 700 м · ұзындығы 25 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 2,3–4,7 есе терең</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-tara-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-tara-thumb.webp" alt="Гравюра: терең орманды шатқал және өзен үстіндегі биік аркалы көпір" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Тара өзенінің шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Черногория, Босния және Герцеговина</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 1 333 м · ұзындығы 82 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 4,4–8,9 есе терең</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-sulak-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-sulak-thumb.webp" alt="Гравюра: құрғақ таулардағы тік кертпешті шатқал және көгілдір өзен" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Сұлақ шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Ресей, Дағыстан</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 1 920 м · ұзындығы 53 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 6–13 есе терең</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-antelope-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-antelope-thumb.webp" alt="Гравюра: толқынды қабырғалы тар саңылау шатқал және жоғарыдан түскен жарық" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Антилопа шатқалы</span> <span class="vcard-meta">АҚШ</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 37 м · ұзындығы 0,41 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 4,1–8,1 есе таяз</span> </div> </li> <li class="vcard"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/wc-yarlung-thumb.avif"> <img src="https://charyn.kz/img/wc-yarlung-thumb.webp" alt="Гравюра: қарлы шыңдар арасындағы алып шатқал және өзеннің үлкен иіні" width="600" height="450" loading="lazy" decoding="async"> </picture> <div class="vcard-body"> <span class="vcard-title">Ярлұң-Цангпо шатқалы</span> <span class="vcard-meta">Қытай, Тибет</span> <span class="vcard-num">тереңдігі 6 009 м · ұзындығы 504,6 км</span> <span class="vcard-note">Шарыннан 20–40 есе терең</span> </div> </li> </ul> <figcaption><span class="illus-label">Иллюстрациялар</span> XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, бұл жерлердің фотосуреттері емес. Сандар — жоғарыдағы кестеден.</figcaption> </figure> <h2 id="салыстырулар-неге-әртүрлі">Салыстырулар неге әртүрлі</h2> <ul> <li><strong>Тереңдік шатқал бойымен өзгереді.</strong> Гранд-Каньон үшін АҚШ ұлттық парктер қызметі тек орташа тереңдікті жариялайды — шамамен 1,6 км.</li> <li><strong>Саңылау шатқал — басқа түр.</strong> Антилопа шатқалы ондаған метр терең, бірақ кей жерде ені бір адым.</li> </ul> <h2 id="сапар-үшін-не-маңызды">Сапар үшін не маңызды</h2> <p>Гранд-Каньонға 2025 жылы 4 430 653 рет келген — NPS статистикасы. Шарын Алматыдан 195 км жерде, оны бір күнде көруге болады: <a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/how-to-get-there/">қалай жетуге болады</a>. Шатқалдың тереңдігі таныс ғимараттармен қатар — <a href="https://charyn.kz/charyn-canyon/scale/">масштаб</a> бетінде.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/geology/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/geology/ <p>Шатқал <strong>қызыл шөгінді құмтастан</strong> тұрады. Шатқалдың қазіргі пішіні шамамен <strong>бір миллион жыл бұрын</strong> қалыптасқан, ал жыныстардың өзі әлдеқайда көне: орыс Уикипедиясы олардың жасын шамамен 12 миллион жыл деп бағалайды. Пішінді қабатты кесіп өткен өзен мен қабырғаларды қабат-қабатымен бұзатын мүжілу берген.</p> <h2 id="шатқал-неше-жаста-сандар-неге-әртүрлі">Шатқал неше жаста: сандар неге әртүрлі</h2> <table> <thead> <tr> <th>Нені мерзімдейді</th> <th>Бағалау</th> <th>Дереккөз</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Шөгінді жыныстардың жасы</td> <td>шамамен 12 млн жыл</td> <td>орыс Уикипедиясы</td> </tr> <tr> <td>Шатқалдың қалыптаса бастауы</td> <td>шамамен 25 млн жыл бұрын</td> <td>П. И. Мариковскийдің нұсқасы</td> </tr> <tr> <td>Қатпардағы үздіксіз климат жазбасы</td> <td>шамамен 5 млн жыл</td> <td>Макс Планк институты, 2021</td> </tr> <tr> <td>Шатқалдың қазіргі пішіні</td> <td>шамамен 1 млн жыл</td> <td>Уикипедия — Темірлік шатқалы туралы бөлімде</td> </tr> </tbody> </table> <p>Соңғы жол маңызды: «шамамен миллион жыл» бағасын Уикипедия Темірлік шатқалы үшін береді, ал жолнұсқалар оны бүкіл Шарынға қолданады.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/rules/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/rules/ <p>Демалысқа шығатындар үшін қысқаша: <strong>шатырды тек бөлінген орындарға тігу, отты тек жабдықталған жерде жағу, шомылмау, жолдар мен соқпақтардан шықпау, төлем түбіртегін сақтау.</strong> Түсірілім рұқсат етілген.</p> <div class="unknown"> <span class="unknown-title">Әлі тексерілмеген</span> Бізде қолжетімді ережелер редакциясы 2019 жылмен белгіленген. 2026 жылғы қолданыстағы редакцияны сұратып жатырмыз. </div> <h2 id="не-рұқсат-етілген">Не рұқсат етілген</h2> <table> <thead> <tr> <th>Не</th> <th>Шарты</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Көлікпен жүру</td> <td>тек ортақ пайдаланымдағы және экскурсиялық жолдармен</td> </tr> <tr> <td>Ұйымдастырылған экскурсиялар</td> <td>әкімшілікпен алдын ала келісу бойынша</td> </tr> <tr> <td>Су айдындарында жүру</td> <td>тек моторсыз жүзу құралдарымен</td> </tr> <tr> <td>Әуесқойлық балық аулау</td> <td>рұқсат етілген</td> </tr> <tr> <td>Жидек, саңырауқұлақ, шөп жинау</td> <td>өз қажетіне, рұқсат етілген жерлерде</td> </tr> <tr> <td>Фото- және бейнетүсірілім</td> <td>әуесқойлық және кәсіби</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="не-тыйым-салынған">Не тыйым салынған</h2> <p><strong>Көлік және тұрақ</strong></p> https://charyn.kz/charyn-canyon/prices/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/prices/ <p>Қысқаша: <strong>адам басына тәулігіне 865 теңге, жеңіл автокөліктің кіруі үшін 3 027,5 теңге</strong>. Бұйрықта бұл екі бөлек жол: көлік ақысы кірген сайын бір рет, адам ақысы әр тәулік үшін алынады. Өз нұсқаңызды — адам саны, тәулік және көлік — <a href="https://charyn.kz/national-parks/calculator/">калькуляторда</a> есептеуге болады. Бекетте автокөлік жолаушыларынан адам ақысы қалай алынатынын біз орнында тексермедік.</p> <h2 id="2026-жылғы-тарифтер">2026 жылғы тарифтер</h2> <p>Дәл осындай сетка тек Көлсай көлдерінде. Алтынемелде, Қарқаралыда және Катонқарағайда адам ақысы бірдей, ал көлік ставкалары басқа; Іле Алатауында екеуі де төмен. Барлық 29 аумақ қатар — <a href="https://charyn.kz/national-parks/compare/">салыстыруда</a>.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/day-trip/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/day-trip/ <p><strong>Бір күндік сапар жұмыс істейді.</strong> Жол бір бағытта шамамен 195 шақырым — Kazakh Tourism бағалауы бойынша 3–4 сағат, — Қамалдар аңғарын бірнеше сағатта жүріп өтуге болады. Көлікпен екі адамның кіруі — 1,1 АЕК. Түнеу жарық пен шаған тоғайын көргісі келетіндерге керек.</p> <p>Мәселе — сіз не жоғалтасыз.</p> <h2 id="бір-күн-не-береді">Бір күн не береді</h2> <p>Ең бастысын көресіз — Қамалдар аңғарын. Алғаш танысу үшін бұл жеткілікті.</p> <table> <thead> <tr> <th>Шығын бабы</th> <th>Тариф</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Бір адамға тәулігіне</td> <td>0,2 АЕК</td> </tr> <tr> <td>Жеңіл автокөлік, кіруге</td> <td>0,7 АЕК</td> </tr> <tr> <td>Шатқалға парк көлігімен түсу, бір орын бір бағытқа</td> <td>0,2 АЕК</td> </tr> <tr> <td><strong>Бір көлікте екі адам, жаяу түседі</strong></td> <td><strong>1,1 АЕК</strong></td> </tr> </tbody> </table> <p>Тарифтер № 232 бұйрықтың 14-қосымшасынан алынған. Ағымдағы жылғы соманы <a href="https://charyn.kz/national-parks/calculator/">калькулятор</a> есептейді.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/nearby/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/nearby/ <p>Алматыдан Шарынға бір күндік сапар жұмыс істейді, бірақ шығыс бағыт сол үш жарым сағаттық жолмен әлдеқайда көбін қамтуға мүмкіндік береді.</p> <h2 id="бір-бағыттағы-үш-орын">Бір бағыттағы үш орын</h2> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/spruce-lake-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/spruce-lake-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/spruce-lake-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/spruce-lake-800.webp" alt="Гравюра: аңғардағы тар таулы көл, шыршалы беткейлер, қарлы жоталар" loading="eager" fetchpriority="high" decoding="sync" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: аңғардағы тар таулы көл, шыршалы беткейлер, қарлы жоталар </figcaption> </figure> <p><strong>Шарын шатқалы</strong> — Алматыдан 195 шақырым. Кіру адам басына 865 ₸, жеңіл автокөлікке 3 027,5 ₸.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/photography/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/photography/ <p>Шарын — Қазақстандағы ең көп түсірілетін және ең нашар түсірілген орындардың бірі. Себебі қарапайым: <strong>түсте келеді</strong>. Қысқа жауап: күннің алғашқы және соңғы сағатында түсіріңіз, ең жақсы ай — қазан, әуесқойлық түсірілім еркін, кәсіби түсірілімнің АЕК-пен жеке тарифі бар, ал дрон Қазақстанның жалпы авиациялық ережелеріне бағынады.</p> <h2 id="жарық-туралы">Жарық туралы</h2> <p>Шатқалдағы жыныс қызыл-қызғылт сары, ал оның бүкіл түсі төмен күнге байланысты.</p> <p><strong>Жарық күннің алғашқы және соңғы сағаты</strong> бәрін береді: жылы реңк пен бедерді ашатын ұзын көлеңкелер. Көлеңкесіз шатқал қабырғасы суретте жалпақ даққа айналады.</p> https://charyn.kz/charyn-canyon/scale/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/charyn-canyon/scale/ <div class="widget widget--scale" data-widget="scale"> <div class="w-data"> <p class="w-caption">Деректер мен дереккөздер</p> <div class="tw"> <table class="w-table"> <thead> <tr> <th scope="col">Нысан</th> <th scope="col" class="num">Биіктігі, м</th> <th scope="col" class="num">Жылы</th> <th scope="col">150–300 м қабырғамен салыстырғанда</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <th scope="row"><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Statue_of_Liberty" rel="noopener">Азаттық мүсіні</a><span class="w-sub">жерден алауға дейін, тұғырымен</span></th> <td class="num">93</td> <td class="num">1886</td> <td>қабырға 1,6–3,2 есе биік</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Bayterek_Tower" rel="noopener">Бәйтерек</a><span class="w-sub">шпилімен; шолу алаңы — 97 м</span></th> <td class="num">105</td> <td class="num">2002</td> <td>қабырға 1,4–2,9 есе биік</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Khan_Shatyr_Entertainment_Center" rel="noopener">Хан Шатыр</a><span class="w-sub">шпилімен; шатырдың өзі — 90 м</span></th> <td class="num">150</td> <td class="num">2010</td> <td>қабырға 1–2 есе биік</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Eiffel_Tower" rel="noopener">Эйфель мұнарасы</a><span class="w-sub">антеннасымен</span></th> <td class="num">330</td> <td class="num">1889</td> <td>қабырғадан 1,1–2,2 есе биік</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Almaty_Tower" rel="noopener">Алматы телемұнарасы</a><span class="w-sub">Көктөбе тауында</span></th> <td class="num">371,5</td> <td class="num">1983</td> <td>қабырғадан 1,2–2,5 есе биік</td> </tr> <tr> <th scope="row"><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Burj_Khalifa" rel="noopener">Бурдж-Халифа</a><span class="w-sub">сәулеттік биіктігі</span></th> <td class="num">828</td> <td class="num">2010</td> <td>қабырғадан 2,8–5,5 есе биік</td> </tr> </tbody> </table> </div> </div> <script type="application/json" class="widget-data">{"depth":{"max":300,"min":150,"park":370},"i18n":{"calc":{"bus32":"32 орынға дейінгі автобус","bus32plus":"32 орыннан асатын автобус","car":"Жеңіл автокөлік","col_case":"Сапар","col_mrp":"АЕК","col_tenge":"Теңге","day_forms":{"other":"тәулік"},"days":"Неше тәулік","entries":"Неше рет кіру","entry_forms":{"other":"кіру"},"examples":"Дайын есептер: {park}, {year} жылғы тарифтер","hash_hint":"Беттің мекенжайы есепті есте сақтайды — оны бөлісуге болады.","line_people":"Адам басына","minibus":"Шағын автобус немесе жүк көлігі","moto":"Мотоцикл","no_person_fee":"Бурабай актісінде адам басына болу ақысы белгіленбеген. 0,26 АЕК ұйымдастырылған экскурсия кезінде туристік соқпақ үшін алынады — өз бетімен келуге бұл қатысты емес.","none":"Жаяу","note_burabay":"Бурабайда көлік әр тәулік үшін төлейді, 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс және мереке күндері — жоғары ставкамен.","note_entry":"№ 232 бұйрықта көлік ақысы кіру үшін, адам ақысы тәулігіне белгіленген. Калькулятор екі жолды бұйрықта жазылғандай қосады.","note_passengers":"Бекетте автокөлік жолаушыларынан адам ақысы қалай алынатынын біз орнында тексермедік.","peak":"1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығындағы демалыс немесе мереке күндері","people":"Неше адам","people_forms":{"other":"адам"},"share":"Бір адамға","source_232":"ҚР Экология және табиғи ресурстар министрінің 2024 жылғы 2 қазандағы № 232 бұйрығы, қосымша","source_burabay":"ҚР Президенті Іс басқарушысының 2024 жылғы 14 қарашадағы № 04/276 бұйрығы","territory":"Аумақ","total":"Барлығы","transport":"Көлік","walk":"жаяу"},"cards":{"canyons":"XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, бұл жерлердің фотосуреттері емес. Сандар — жоғарыдағы кестеден.","depth":"тереңдігі","height":"биіктігі","label":"Иллюстрациялар","length":"ұзындығы","structures":"XIX ғасыр атласы стиліндегі гравюралар, фотосурет емес. Биіктіктер — жоғарыдағы кестеден.","year":"салынған жылы"},"chart":{"avg":"орташа","caption":"Деректер мен дереккөздер","charyn_depth_note":"кей жерлерде 370","charyn_range":"анықтамалық деректер бойынша ауқым","col_canyon":"Шатқал","col_cmp":"Шарынмен салыстырғанда тереңдігі","col_country":"Ел","col_depth":"Тереңдігі, м","col_length":"Ұзындығы, км","col_src":"Дереккөз","deeper":"Шарыннан {x} есе терең","depth":"Тереңдігі","km":"км","length":"Ұзындығы","linear":"Сызықтық шкала","log":"Логарифмдік","longer":"Шарыннан {x} есе ұзын","m":"м","park_note":"жекелеген жерлерде 370 м-ге дейін — парк материалдары бойынша","same":"Шарынмен шамалас","shallower":"Шарыннан {x} есе таяз","shorter":"Шарыннан {x} есе қысқа","slot":"саңылау шатқал"},"locale":"kk-KZ","mrp":"АЕК","scale":{"caption":"Деректер мен дереккөздер","col_cmp":"150–300 м қабырғамен салыстырғанда","col_height":"Биіктігі, м","col_structure":"Нысан","col_year":"Жылы","equal":"{name} мен қабырғаның биіктігі іс жүзінде бірдей.","in_range":"шатқал тереңдігінің шегінде","m":"м","stack":"Жиегіне жету үшін мұндай нысанды бірінің үстіне бірін неше рет қою керек: {n}.","structure":"Салыстыру","structure_taller":"{name} қабырғадан {x} есе биік.","structure_taller_range":"қабырғадан {x} есе биік","variant150":"150 м — төменгі шегі","variant300":"300 м — жоғарғы шегі","variant370":"370 м — парк материалдары бойынша","wall":"Шарын қабырғасы","wall_taller":"Қабырға {x} есе биік.","wall_taller_range":"қабырға {x} есе биік"},"table":{"all":"Барлығы","area_line":"Ауданы","caption":"{year} жылғы тарифтер, АЕК {mrp} ₸","car_line":"Жеңіл автокөліктің кіруі","category":"Санаты","cheaper":"{a} {x} есе арзан","col_area":"Ауданы, га","col_car":"Жеңіл көлік, кіру","col_cat":"Санаты","col_name":"Аумақ","col_person":"Адам басына, тәулік","compare":"Салыстыру","costlier":"{a} {x} есе қымбат","equal":"бірдей","ha":"га","larger":"{a} {x} есе үлкен","none":"белгіленбеген","park":"Ұлттық парк","per_day_note":"* Бурабайда — тәулігіне, маусымдық үстемемен","person_line":"Адам басына тәулігіне","rezervat":"Резерват","search":"Аумақты табу","shown":"Көрсетілгені: {total} аумақтың {n}","smaller":"{a} {x} есе кіші","vs":"және","zapovednik":"Қорық"},"tenge":"₸","times_forms":{"other":"есе"}},"lang":"kk","structures":[{"height_m":93,"id":"liberty","img":"st-liberty","name":{"eng":"Statue of Liberty","kk":"Азаттық мүсіні","rus":"Статуя Свободы"},"note":{"eng":"ground to torch, with pedestal","kk":"жерден алауға дейін, тұғырымен","rus":"от земли до факела, с пьедесталом"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Statue_of_Liberty","year":1886},{"height_m":105,"id":"baiterek","img":"st-baiterek","name":{"eng":"Baiterek","kk":"Бәйтерек","rus":"Байтерек"},"note":{"eng":"with spire; observation deck at 97 m","kk":"шпилімен; шолу алаңы — 97 м","rus":"со шпилем; смотровая площадка — 97 м"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Bayterek_Tower","year":2002},{"height_m":150,"id":"khan-shatyr","img":"st-khan-shatyr","name":{"eng":"Khan Shatyr","kk":"Хан Шатыр","rus":"Хан Шатыр"},"note":{"eng":"with spire; the tent itself is 90 m","kk":"шпилімен; шатырдың өзі — 90 м","rus":"со шпилем; сам шатёр — 90 м"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Khan_Shatyr_Entertainment_Center","year":2010},{"height_m":330,"id":"eiffel","img":"st-eiffel","name":{"eng":"Eiffel Tower","kk":"Эйфель мұнарасы","rus":"Эйфелева башня"},"note":{"eng":"to the tip","kk":"антеннасымен","rus":"с антенной"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Eiffel_Tower","year":1889},{"height_m":371.5,"id":"almaty-tower","img":"st-almaty-tower","name":{"eng":"Almaty TV Tower","kk":"Алматы телемұнарасы","rus":"Алматинская телебашня"},"note":{"eng":"on Kok-Tobe hill","kk":"Көктөбе тауында","rus":"на горе Кок-Тобе"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Almaty_Tower","year":1983},{"height_m":828,"id":"burj","img":"st-burj","name":{"eng":"Burj Khalifa","kk":"Бурдж-Халифа","rus":"Бурдж-Халифа"},"note":{"eng":"architectural height","kk":"сәулеттік биіктігі","rus":"архитектурная высота"},"source":"https://en.wikipedia.org/wiki/Burj_Khalifa","year":2010}]}</script> </div> <h2 id="ең-дәл-салыстыру--алматы-телемұнарасы">Ең дәл салыстыру — Алматы телемұнарасы</h2> <p>Оның биіктігі — <strong>371,5 м</strong>. Бұл парк материалдары бойынша Шарынның ең үлкен тереңдігіне — 370 м-ге — дәл тең дерлік. Ең терең жерінде шатқал қабырғасы Көктөбедегі телемұнарадай.</p> https://charyn.kz/practical/border-zone/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/practical/border-zone/ <p>Көлсайға сапарды бұзудың ең сенімді жолы — интернеттен «рұқсатнама керек» дегенді оқып, не оны рәсімдеуге апта жоғалту, не алаңдап аттану.</p> <p>Дау жылдар бойы жүреді, өйткені екі жақ та жартылай дұрыс: <strong>Райымбек ауданы шынымен шекаралық</strong>, ол жерде шекара аймағы бар. Бірақ қаулыда ерекшеліктер кестесі бар, ал туристік нысандар онда атымен енгізілген.</p> <h2 id="бастапқы-дереккөз-не-дейді">Бастапқы дереккөз не дейді</h2> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/mountain-pass-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/mountain-pass-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/mountain-pass-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/mountain-pass-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/mountain-pass-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/mountain-pass-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/mountain-pass-800.webp" alt="Гравюра: биік тау асуы, соқпақ жанындағы тас бағана және атты жолаушы" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="848"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Гравюра: биік тау асуы, соқпақ жанындағы тас бағана және атты жолаушы </figcaption> </figure> <p>ҚР Үкіметінің 2014 жылғы 16 сәуірдегі № 356 қаулысы әр нысан бойынша: шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың ІІМ беретін рұқсатнамалармен кіруі бөлігінде шекара режимінің күші <strong>жойылады</strong> деп жазады.</p> https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/ile-alatau/ <p><strong>Іле Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</strong> — Алматы облысы. 1996 жылғы 22 ақпанда құрылған.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/snow-leopard-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/snow-leopard-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/snow-leopard-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/snow-leopard-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/snow-leopard-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/snow-leopard-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/snow-leopard-800.webp" alt="Зоологиялық иллюстрация: жартас кертпешіндегі қар барысы" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="846"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Зоологиялық иллюстрация: жартас кертпешіндегі қар барысы </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ресми атауы</td> <td>Іле Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі</td> </tr> <tr> <td>Ауданы</td> <td>199 621 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Алматы облысы</td> </tr> <tr> <td>Құрылған</td> <td>1996 жылғы 22 ақпан</td> </tr> </tbody> </table> <p>1996 жылы құрылғанда — 202 292 га.</p> https://charyn.kz/national-parks/ile-balkhash/ Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000 https://charyn.kz/national-parks/ile-balkhash/ <p><strong>Іле-Балқаш</strong> — мемлекеттік табиғи резерват, Алматы облысы.</p> <figure class="illus"> <picture> <source type="image/avif" srcset="https://charyn.kz/img/tiger-tugai-480.avif 480w, https://charyn.kz/img/tiger-tugai-800.avif 800w, https://charyn.kz/img/tiger-tugai-1200.avif 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <source type="image/webp" srcset="https://charyn.kz/img/tiger-tugai-480.webp 480w, https://charyn.kz/img/tiger-tugai-800.webp 800w, https://charyn.kz/img/tiger-tugai-1200.webp 1200w" sizes="(min-width: 800px) 740px, calc(100vw - 48px)"> <img src="https://charyn.kz/img/tiger-tugai-800.webp" alt="Зоологиялық иллюстрация: шөл өзені атырауының тоғай қопасындағы жолбарыс" loading="lazy" decoding="async" width="1200" height="805"> </picture> <figcaption> <span class="illus-label">Иллюстрация</span> Зоологиялық иллюстрация: шөл өзені атырауының тоғай қопасындағы жолбарыс </figcaption> </figure> <h2 id="негізгі-деректер">Негізгі деректер</h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Ауданы</td> <td>450 252,6747 га</td> </tr> <tr> <td>Өңірі</td> <td>Алматы облысы</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="санаты">Санаты</h2> <p><strong>Мемлекеттік табиғи резерват</strong></p> <p>Резерват — аралас режим: аймақтарға бөлінген, бір бөлігі жабық, бір бөлігіне рұқсатпен кіруге болады.</p>