Петропавлдың көрікті жерлері: Есіл бойындағы бекініс, көлдер және әрі қарайғы жолдар

Петропавлдың басты көрікті жерлері қаланың шығу тарихымен байланысты. Қала 1752 жылы Қызыл-Жар мекенінің орнында, Есілдің жарқабақты оң жағасында негізі қаланған Әулие Петр бекінісінен өсіп шықты. Айналада көл мен тоған көп, ал қаланың өзінде қайың тоғайлары мен қарағай екпелері бар. Төменде қала туралы белгілі мәліметтер, қай кезде бару керегі және одан әрі қайда аттануға болатыны жинақталған.

Қалада не көруге болады: бекініс пен көне жоспардың іздері

Петропавлдың ең қызық ерекшелігі — қала жоспары әлі күнге дейін бекініс тарихына сай келеді. Әулие Петр бекінісі 1752 жылдың маусымынан бастап салынды. Ол аумағы шамамен 2 гектар болатын дұрыс алтыбұрыш еді: бұрыштарында бастиондар тұрды, ал қоршауының ұзындығы 1,3 км-ден асты. Табиғи бөгет қызметін екі тік жыра мен кең (47 м-ге дейін) Есіл өзенінің жарқабақты жағасы атқарды. Абылай хан резиденциясы мұражайының жеке беті бар: мекенжайы мен жұмыс уақыты сонда.

Бекініс іші тарыла бастағанда, қала қабырғадан тыс жерге қарай кеңейді. Тау үстінде Жоғарғы форштадт, ал төменде, Подгорьеде, казак станицасы мен госпиталі бар Төменгі форштадт пайда болды. 1772 жылы бекіністің жанында екі қала маңы болған: «тау үсті бөлігі» және «подгорье». 1849 жылғы 11 мамырда өрт 450 үйді жойып жібергеннен кейін қала сәулетші Д. С. Черненконың жаңа жоспары бойынша салына бастады. Википедияның мәліметінше, бұл жоспар жер бедерін ескермеген, сондықтан Подгорьені көктемгі су тасқыны бірнеше рет басқан.

Серуенге арналған басқа тірек нүктелер — 1896 жылы сол кездегі қаладан екі шақырым жерде ашылған Транссібтің теміржол бекеті және көпестер дәуірінің мұрасы. XX ғасырдың басында қалада тоғыз мешіт болған, оның алтауы тастан салынған. Бұл құрылыстардың қайсысы сақталғанын және бекініс қамалдарынан бүгін не көрінетінін біз растай алмадық, сондықтан бағыт құрмас бұрын оны жергілікті жерде нақтылап алыңыз.

Петропавл сандармен

Қала туралы негізгі деректер.

Петропавл Батыс Сібір жазығының оңтүстік-батыс бөлігінде жатыр. Саяхатшы үшін бұл тегіс жер бедері, орманды дала және мол су дегенді білдіреді: мұнда табиғатқа сапар деген — тау соқпақтары емес, көлдер мен өзен.

Маңайдағы табиғат: Есіл және орманды дала көлдері

Қалаға ең жақын табиғат — Ертістің ең ұзын саласы Есіл өзені мен айналадағы көлдер. Петропавлдың маңында Большое Белое, Малое Белое, Пестрое, Горькое және төрт Киштибиш көлі — 1-ші, 2-ші, 3-ші және 4-ші — жатыр. Қала шегінде шағын, негізінен қайың орманы кездеседі, қарағай екпелері де бар.

Орталықтан әр көлге дейінгі қашықтықты, кіреберіс жолдардың жай-күйін, жағажайлардың бар-жоғын және онда шомылуға бола ма, жоқ па — мұны біз растай алмадық. Көлдердегі судың қандай екенін картадан емес, жергілікті тұрғындардан сұраған жөн. Көлге сапарды жазға жоспарлаңыз: қыста мұнда орташа биіктігі 40–50 см тұрақты қар жатады.

Қала — сапар базасы: әрі қарай қайда бару керек

Петропавл — елдің солтүстік қақпасы, сондықтан осы жерден оңтүстікке, Көкшетаудың қарағайлы шоқыларына қарай бағыт бастау ыңғайлы. Төмендегі қашықтықтар деректердің екі түрінен алынды: Википедия бойынша автожол қашықтығы және түзу сызықпен есептелген қашықтық. Көкшетау жағында Уәлихановтар қонысы Сырымбет жатыр, түзу сызықпен шамамен 175 км.

Астанаға қатысты Википедиядағы жол қашықтығы түзу сызықпен есептелгеннен аз, сондықтан оны бағдар ретінде ғана қабылдап, нақты жолды навигатордан тексеріңіз. Біздің беттердегі ең жақын табиғи нысан — Көкшетау маңындағы Зеренді көлі, түзу сызықпен шамамен 216 км. Егер Астана арқылы ел орталығына үлкен сапар құрып жатсаңыз, Ұлытауды қараңыз: бұл түзу сызықпен шамамен 710 км, бір күндік серуен емес, жеке экспедиция.

Қашан бару керек: қысқа жылы жаз және ұзақ қыс

Петропавлдағы жылы маусым мамырдың соңынан қыркүйектің басына дейін созылады. Википедияның деректері бойынша жаз орта есеппен 19 мамырда басталып, тәуліктік орташа температура тұрақты түрде +15 °C-тан төмен түсетін 5 қыркүйекте аяқталады. Төмендегі сандар — метеостанция деректері емес, 138 м биіктіктегі нүкте үшін 2011–2020 жылдардағы ERA5 реанализінің есептік нормалары.

Шілдеде күндізгі ең жоғары температура орта есеппен шамамен 24 °C, түнде шамамен 14 °C — қала аралауға және көлдерге баруға бұл ең қолайлы уақыт. Бірақ шілде — ең ылғалды ай да: шамамен 83 мм жауын-шашын түседі, ал Википедия бойынша тамыз–қыркүйекте жаңбыр маусымы басталады. Кейбір күндері +35–40 °C-қа дейін ыстық болады.

Қыс 4–5 айға созылады. Қаңтарда күндіз орта есеппен шамамен −12 °C, түнде шамамен −20 °C, ал −35–40 °C-қа дейінгі аяз бір апта және одан да ұзақ тұруы мүмкін. Қала маңындағы метеостанция 2005 жылдан бері ең төменгі −43,0 °C-ты тіркеген (2006 жылғы 24 қаңтар); Петропавлдың басқа қалалар арасындағы орнын Қазақстанның суық картасы көрсетеді. Көктем мен күзде қалада көктайғақ жиі болады, көлікпен баратын болсаңыз, мұны ескеріңіз.