Қонаевтың көрікті жерлері және маңайы: су қоймасы, қорғандар, Тамғалы Тас

Қонаевтың басты көрікті жерлері сумен байланысты: қала 1969 жылы Іле өзені бөгелгеннен кейін пайда болған Қапшағай су қоймасының жағасында тұр. Маңайында үйсін дәуірінің Қапшағай қорғаны және Іленің оң жағасындағы Тамғалы Тас бар. Алматы тауларына бару үшін бұл қала қолайсыз: таулар түзу сызықпен 73–93 км жерден басталады.

Қонаевта не көруге болады: қысқаша тізім

Тізім ұзын емес: жағажайлары бар су қоймасы, Іле жағалауындағы көне тарихтың іздері және қаланы салуға себеп болған бөгеттің өзі. Алматыдан бір күндік сапарға бұл жеткілікті. Ал тек көрікті жерлерді аралау үшін Қонаевта бір апталық демалыс жоспарлауға кеңес бермес едік.

Қорған мен Тамғалы Тас қаладан тыс, Іле жағалауында жатыр. Оларға баратын жолдың сипаттамасын таба алмадық, сондықтан бағытты жолға шықпас бұрын тексерген жөн.

Бөгет үшін салынған қала

Қазіргі Қонаев ескі елді мекенді су астында қалдыру туралы шешім қабылданғанда пайда болды. Мұнда алғаш Іленің кеме жүзетін бөлігінің жоғарғы жағында тұрған орыстың Іле бекінісі, кейін Илийск болған: кемелер бұл жерге Балқаш көлінен келетін. Қапшағай СЭС-ін салу үшін 5 000-нан астам тұрғын Новоилийскіге, Жетігенге және балықшылар колхозына, қазіргі Арна ауылына көшірілді.

Өзен 1969 жылғы 29 қыркүйекте жергілікті уақытпен 4:15-те бөгелді. 1970 жылдың көктемінде Іле кенті су қоймасының түбінде қалды, ал 1970 жылғы 9 шілдеде Новоилийск Қапшағай қаласы болды. «Қапшағай» сөзі «тар шатқал» немесе «қысылған жер» дегенді білдіреді.

Жаңа атау берілген күн туралы деректер әртүрлі. Орысша Уикипедия 2022 жылғы 3 мамырдағы жарлықты, ағылшынша Уикипедия 2022 жылғы 17 наурызды атайды. 2022 жылғы 8 маусымнан бастап Қонаев Алматы облысының орталығы болды. Орысша Уикипедия бойынша мемлекеттік кеңес зауыттары жекешелендіруден кейін жабылып қалған.

Су қоймасы мен жағажайлар: жағалау туралы не белгілі

Ағылшынша Уикипедияның жазуынша, Қапшағай су қоймасы алматылықтардың демалыс күнгі сүйікті орны болғалы көп болды. Бірақ бос жағалау аз. 2000-жылдардың ортасынан бастап жағалаудағы су қорғау аймағына шағын мотельдер мен кафелер салынып жатыр, орысша Уикипедия бойынша тегін қоғамдық жағажайлар дерлік қалмаған.

Сол дереккөзде жағалаудың салынып кетуіне байланысты суды кәріз ағындары ластайтыны айтылған. Бұл бағаның күні көрсетілмеген, судың жаңа талдауларын біз таппадық. Балалармен шомылуға бара жатсаңыз, алдымен судың қазіргі жағдайын біліп алыңыз.

Су қоймасының өзі туралы толығырақ Қапшағай су қоймасы және Қонаев қаласы бетінде жазылған.

Қонаев тірек нүкте ретінде: не жақын, не алыс

Қонаев су қоймасы мен Іле аңғарына бару үшін ыңғайлы тірек нүкте, ал Іле Алатауының таулары үшін жарамайды. Сайттағы барлық таулы жерлер түзу сызықпен Алматының өзінен де алыс жатыр.

Бұл түзу сызықпен өлшенген қашықтық, жолмен одан көп шығады. Ең жақыны Есік қорғаны: қорғандарды аралап жүрсеңіз, оны Қонаевпен бірге қамтуға болады. Медеуге, Шымбұлаққа және Үлкен Алматы көліне Алматыдан барған ыңғайлы.

Қонаевқа қашан барған жөн

Суға барудың ең жақсы уақыты — маусымнан тамызға дейін, ал мамыр мен қыркүйекте жылы, бірақ ыстық емес. Төмендегі сандар ERA5 реанализінен 2011–2020 жылдар бойынша 473 м биіктіктегі тор нүктесі үшін алынған. Бұл метеостанция деректері емес, есептік нормалар.

Шілдеде күндізгі ең жоғары температура орташа 34,3 °C, түнде 20 °C шамасында, ал жауын-шашын айына небәрі 22 мм шамасында. Тор нүктесі су қоймасының жанында жатыр, сондықтан жағадан алыс далада күндіз, сірә, ыстығырақ болады. Мамыр (26,1 °C) мен қыркүйекте (26,7 °C) қорғандар мен Іле жағасын аралау ыңғайлы. Ең ылғалды ай — сәуір, 53 мм шамасында. Қыста күндіз 0 °C шамасында, түнде −9 °C-қа дейін, сондықтан шомылу маусымы қысқа, дегенмен қалаға жыл бойы баруға болады.

Қалай жетуге болады және нені алдын ала тексеру керек

Алматыға дейін түзу сызықпен 73 км шамасында, бірақ дереккөздер жол қашықтығын әртүрлі көрсетеді. Орысша Уикипедия қала Алматыдан солтүстікке қарай 56 км жерде жатыр дейді. Ағылшыншасы теміржолмен Алматыға дейін 76 км деп жазады. Қала арқылы пойыздар өтеді, бірақ кестесін таба алмадық.

Қонаевта Avtobis қосымшасы немесе көлік картасы арқылы төленетін қалалық қоғамдық көлік бар. Оның қала маңындағы ауылдармен және Тамғалы Тасқа апаратын жолмен қалай байланысатынын анықтай алмадық. Қала шекаралары өзгеретінін де ескеріңіз: 2023–2024 жылдары оның жерінің бір бөлігі Іле ауданына және жаңа Алатау қаласына берілді.